I SA/Gl 577/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosków skarżącego z dnia 18 maja 2015 r. i z dnia 29 czerwca 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego - wielokrotnie występował już o przyznanie prawa pomocy. Ostatnio zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w pismach procesowych z dnia 18 maja 2015 r. i z dnia 29 czerwca 2015 r. Brak formalny obu tych wniosków został uzupełniony w ramach urzędowego formularza z dnia 31 sierpnia 2015 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, która otrzymuje emeryturę w kwocie 1300 zł netto. Nie wskazał żadnych innych dochodów, podał natomiast, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,06 ha. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, mając na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania, referendarz sądowy zdecydował o wezwaniu F. K. do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący zajmuje lokal mieszkalny położony w O. przy ul. [...] oraz aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w tej nieruchomości; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby; 2) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (potwierdzających wydatki z tytułu: dostawy mediów; gospodarowania odpadami; podatku od nieruchomości; zakupu lekarstw; ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości ewentualnie partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów; wykonując ten punkt wezwania należało wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 3) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, jego żonę oraz pozostałe osoby ewentualnie zameldowane/zamieszkałe w nieruchomości oznaczonej w pkt 1 wezwania; 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; ten punkt wezwania dotyczy skarżącego, jego małżonki oraz wszystkich osób ewentualnie zamieszkałych/zameldowanych w nieruchomości wskazanej w pkt 1 wezwania; 5) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym. Jeżeli skarżący takiego zeznania nie złożył, należało przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego, które by ten fakt poświadczało; 6) nadesłanie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należało – niezależnie od dokumentów wskazanych w punkcie poprzednim – przedłożyć zaświadczenie właściwego organu podatkowego, że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na podatek dochodowy skarżącego. W wezwaniu z dnia 7 września 2015 r. pouczono stronę, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Pismem z dnia 18 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do wykonania ww. wezwania. Podniósł, że skarżący znajduje się w złym stanie zdrowia i nie może uzyskać od niego niezbędnych dokumentów. Zapowiedział wykonanie wezwania, jak stan ten ulegnie poprawie. Trzeba w tym miejscu odnotować, że skarżący już uprzednio w niniejszym postępowaniu składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy z wniosków prawomocnie pozostawiono bez rozpoznania mocą postanowienia Sądu z dnia 4 sierpnia 2014 r. z uwagi na jego braki formalne (zażalenie na to orzeczenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny mocą postanowienia z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1470/14). W kolejnym wniosku (druk PPF z dnia 3 grudnia 2014 r.) skarżący odnotował, że mieszka razem z żoną, która uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 800 zł netto. Nie wskazał żadnych innych dochodów, podał natomiast, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,06 ha. Pismem z dnia 9 grudnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego (do rąk pełnomocnika) do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie materiałów źródłowych, w większości tych samych, o które wezwano go obecnie pismem z dnia 7 września 2015 r. Pełnomocnik nigdy nie nadesłał żadnych dokumentów, zaś w piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. oświadczył, że skarżący mieszka razem z żoną na zasadzie służebności mieszkania w domu należącym do Spółki założonej przez ich wnuczkę. Razem ponoszą wydatki na lekarstwa w kwocie 1000 zł. Nie posiadają rachunków bankowych i utrzymują się wyłącznie z emerytur. W konsekwencji wniosek został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 16 lutego 2015 r., tak jak zażalenie na to orzeczenie – oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 291/15. Z niemal analogiczną sytuacją w kontekście wnioskowanego prawa pomocy mamy do czynienia w sprawie o sygn. I SA/Gl 70/14. F. K. również dwukrotnie ubiegał się o przyznanie prawa pomocy. W obu przypadkach, pomimo skutecznie doręczonych wezwań do uzupełnienia wniosków, do akt sprawy nigdy nie wpłynęły żadne materiały źródłowe. W tamtym postępowaniu, przy trzecim z kolei wniosku o prawo pomocy, pełnomocnik również zwracał się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie nadesłał żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, przy czym uczynił tak ponownie w postępowaniu w sytuacji, gdy taka postawa procesowa już poprzednio doprowadziła do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, wezwanie to obejmowało w większości taką samą dokumentację, jak ta, o którą bezskutecznie wzywano poprzednio. W kontekście wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia materiałów źródłowych, należy przywołać argumentację uwzględnioną w sprawie I SA/Gl 70/14 w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2015 r., którą rozpoznający obecnie wniosek w pełni akceptuje. Orzekający wówczas referendarz podkreślił, że "pełnomocnik nie może argumentować, że potrzebuje czasu, by zgromadzić niezbędne dowody, skoro od ponad roku znany jest mu dokładnie rodzaj materiałów, jakie zostały uznane za potrzebne do rozpoznania wniosku. W tym okresie nie poczynił żadnych starań, by pozyskać choćby ich część, korzystając z uprawnień wynikających z udzielonego mu pełnomocnictwa, a na ostatnie wezwanie odpowiedział wnioskiem o przedłużenie terminu z powołaniem się na okoliczności, które również nie zostały w jakimkolwiek stopniu udokumentowane. Profesjonalny pełnomocnik, przedstawiając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, powinien być zaś przygotowany na dalszy bieg postępowania w tym przedmiocie, zwłaszcza na to, że będzie musiał zebrać i dostarczyć niezbędną dokumentację źródłową mającą ten wniosek wspierać. Winien tak zorganizować relacje ze stroną, by należycie reprezentować jej interesy w tej materii, i być w stanie aktywnie i skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu. Jeżeli kontynuacja postępowania nie wchodzi w rachubę z powodu nagłego i niespodziewanego pogorszenia zdrowia strony, której współdziałanie z pełnomocnikiem z jakiś powodów jest niezbędne, pełnomocnik może domagać się jego zawieszenia. Przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem doprowadziłoby zatem jedynie do nieuzasadnionego, dalszego wydłużenia postępowania. W związku z tym trzeba skonstatować, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu i w efekcie wyciągnąć konsekwencje procesowe niewykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku". Należy zaznaczyć, że stosownie do art. 255 P.p.s.a. wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Bierna postawa wnioskodawcy, a w konsekwencji brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji materialnej wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, a także tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy. Mając na uwadze oświadczenia skarżącego złożone w tej sprawie, jak również te ujęte w niemal równolegle toczącym się postępowaniu w sprawie I SA/Gl 70/14, nie sposób z całkowitą pewnością oznaczyć kwotę dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego. Raz są one oznaczone w kwocie 800 zł netto, innym razem jest to 1300 zł; w obu przypadkach jest to wyłącznie dochód żony skarżącego. Na dalszym etapie postępowania pełnomocnik sygnalizował, że skarżący i jego żona utrzymują się emerytur ich obojga, wskazując, że "ich wysokość nie uległa obniżeniu i jest na tym samym poziomie jak w oświadczeniach złożonych do akt sprawy." Podobnie w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 70/14 kwestia wysokości świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony również kształtuje się bardzo dynamicznie. Pierwotnie żona skarżącego otrzymywała świadczenie w kwocie 800 zł netto, później była to kwota 1300 zł netto. Z kolei F. K., w jego pierwotnych oświadczeniach, nie posiadał dochodu, następnie wskazano, iż jest to kwota 1400 zł netto. Kwestia ta wymaga więc szczególnej weryfikacji. Równie istotnym mankamentem dowodowym wniosku jest brak jakichkolwiek informacji o stałych miesięcznych wydatkach ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego. Trzeba w tym miejscu jeszcze wyjaśnić, że sygnalizowane wyżej mankamenty dowodowe wniosku nie pozwalają przede wszystkim zbilansować dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym skarżącego, co ma istotne znaczenie z uwagi na wysokość wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz dalszych opłat sądowych, które nie przekroczą kwoty 100 zł. Reasumując, niewykonanie wezwania wyklucza uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.