I SA/Gl 577/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 27 lipca 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł, F. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) wniósł o przyznanie mu prawa pomocy. W nadesłanym następnie urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podniósł, że z uwagi na złą sytuację materialną i wysokie koszty leczenia nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, uzyskującą dochód miesięczny netto z tytułu emerytury w kwocie 1300,00 zł. Z formularza wynika ponadto, iż skarżący nie posiada nieruchomości, zasobów, ani przedmiotów wartościowych. W piśmie z dnia 26 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do rąk jego pełnomocnika do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym; dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty skarżącemu i jego małżonce emerytur za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości tych świadczeń, wskazującego też formę ich wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy); odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego na rzecz J. K., Z. T. i W. P.; zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy wypłacono dopłaty związane z tym gospodarstwem, a jeśli tak, to w jakiej wysokości (ten punkt wezwania należało wykonać, jeżeli któraś z osób prowadzących gospodarstwo rolne pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym); dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, np. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp.; kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie powyższe pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 6 września 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz zaznaczył, że brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy. Stwierdził również, że skarżącemu wielokrotnie odmawiano już przyznania prawa pomocy z uwagi na nieprzedstawienie dokumentacji źródłowej. Nadto wskazywał, że w toku postępowań dotyczących przyznania prawa pomocy podawane były rozbieżne dane dotyczące w szczególności wysokości uzyskiwanej przez żonę skarżącego emerytury. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący podnosił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podyktowany był jego sytuacją majątkową oraz sytuacją osób znajdujących się z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca zaznaczył, że pełnomocnik jest jedynie w stanie przekazać te informacje, które udzielone mu zostały przez mocodawcę. Wnioskodawca stwierdził też, że skoro referendarz sądowy zauważył rozbieżności w treści oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej, to powinien wezwać do wyjaśnienia tych rozbieżności. Końcowo skarżący zaznaczył, że referendarz sądowy nie wyjaśnił jego sytuacji materialnej w stopniu uzasadniającym oddalenie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; w skrócie: P.p.s.a.), w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawach, w których postępowanie sądowe wszczęto przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zatem ponownie wniosek skarżącego zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie zgodnie akcentuje się, że użyte w wyżej cytowanym przepisie słowo "wykazać" oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że spełnia on przesłanki warunkujące udzielenie wyjątkowego przywileju procesowego jakim jest przyznanie prawa pomocy. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 568/10, publ. LEX nr 742626). Wskazuje się również w orzecznictwie, że w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, publ. LEX nr 743829). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, iż spełniona została przesłanka przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Jego pełnomocnik nie nadesłał bowiem żadnego z dokumentów, objętych wezwaniem referendarza sądowego. Znamienne jest również to, że wezwanie powyższe obejmowało w większości taką samą dokumentację jak ta, o którą – bezskutecznie – wzywano w ramach rozpatrywania poprzednich wniosków skarżącego. Brak dokumentacji źródłowej w istocie wyklucza możliwość obiektywnej i wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zwrócić nadto należy uwagę, iż wezwanie do nadesłania dokumentacji źródłowej de facto stanowi podpowiedź, za pomocą jakich dokumentów wnioskodawca powinien zmierzać do wykazania, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy. Jest to tym istotniejsze, że w niniejszej sprawie zaistniały rozbieżności co do deklarowanej przez skarżącego wysokości emerytury, otrzymywanej przez jego małżonkę, bowiem raz wskazywał on, że świadczenie to wynosi 800,00 zł (co potwierdził pełnomocnik), obecnie zaś określił jej wysokość na 1300,00 zł. Sąd nie zgadza się jednocześnie z zarzutem zawartym w sprzeciwie, zgodnie z którym w razie zaistnienia tej rozbieżności wnioskodawca powinien być wezwany do jej wyjaśnienia. Zaakcentować bowiem należy, że wątpliwości w tej kwestii wyjaśniłaby dokumentacja, o którą wzywał referendarz sądowy, a której w niniejszej sprawie nie przedłożono także na etapie sprzeciwu. Reasumując, niewykonanie wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych wyklucza uwzględnienie wniosku skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się nawet pogląd, zgodnie z którym w takiej sytuacji wniosek należy pozostawić bez rozpoznania, nie rozpatrując go merytorycznie (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, publ. LEX nr 164157). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.