I SA/Gl 603/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-09-28
Skład orzekający: Wojciech Organiściak, Paweł Kornacki, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu egzekucyjnym można podnosić zarzuty dotyczące wadliwości postępowania wymiarowego, które doprowadziły do określenia wysokości zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego i nie służy weryfikacji decyzji administracyjnych. Zarzuty dotyczące wadliwości postępowania wymiarowego, które doprowadziły do określenia wysokości zobowiązania podatkowego, nie mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli decyzja wymiarowa jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie ostatecznych decyzji podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz odsetek od zaliczek. Skarżący zarzucali błędy w postępowaniu wymiarowym i zaginięcie dokumentów, co ich zdaniem powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Organy uznały, że zarzuty te nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ decyzje podatkowe są ostateczne i pozostają w obrocie prawnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi I. S., W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1) oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej także u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...], mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec I. i W. S. (dalej: zobowiązani, skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] wystawionego na oboje zobowiązanych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r. oraz tytułów wykonawczych o nr [...] – [...] z dnia [...] wystawionych na W. S. z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych. Wszczynając egzekucje administracyjną, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanych w A S.A. z/s w K. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 21 września 2015 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór w/w zajęcia w dniu 4 września 2015 r. W odpowiedzi na otrzymane zajęcie bank poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku bankowego dla zobowiązanej, natomiast rachunek bankowy zobowiązanego wykazuje brak środków.
Dalej podano, że pismem z dnia 30 września 2015 r. zobowiązani przesłali do Urzędu Skarbowego w P. wystąpienie nazwane skargą na czynności egzekucyjne. Powołując się na numer zawiadomienia o zajęciu tj. [...] i przepis art. 54 u.p.e.a. wnieśli o jej przyjęcie. W dniu 15 października 2015 r. organ egzekucyjny przekazał w/w środek prawny wraz z aktami egzekucyjnymi do Izby Skarbowej w K.
Dokonując analizy w/w wystąpienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że w uzasadnieniu wniesionego pisma, w odrębnych punktach odniesiono się jednak wyłącznie do treści egzekwowanego obowiązku tj. obowiązku zapłaty zaległości w podatku dochodowym za 2012 r. Zobowiązani szczegółowo odnieśli się do postępowania podatkowego prowadzonego w tej sprawie, przedłożonych dokumentów i nienależnego, ich zdaniem, określenia jego wysokości. Treść uzasadnienia nie zawierała żadnych zastrzeżeń względem dokonanej czynności egzekucyjnej, której dotyczył powołany przez skarżących przepis ustawy egzekucyjnej (art. 54 § 1). Wobec niejednoznacznej intencji wnioskodawców, pismem z dnia 26 października 2015 r. organ nadzoru wezwał zobowiązanych do sprecyzowania, czy pismo to stanowi w istocie skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. W odpowiedzi na to wezwanie, zobowiązani w piśmie z dnia 18 listopada 2015 r. wskazali, iż wystąpienie z dnia 30 września 2015 r. stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny, któremu przekazano wspomniany wniosek wraz z aktami egzekucyjnymi przy piśmie z dnia 27 listopada 2015 r., postanowieniem z dnia [...] Nr [...], działając w oparciu o przepis art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na to rozstrzygnięcie zobowiązani, zarzucając nieodniesienie się organu egzekucyjnego do treści skargi z dnia 30 września 2015 r., konsekwentnie podtrzymali dotychczasową argumentację związaną z nieprawidłowościami postępowania podatkowego oraz wymiarem podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2012 r. Wyrazili przekonanie, że właśnie te przyczyny i wadliwe działania pracowników organu I instancji przesądza o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości.
Rozważania własne organ egzekucyjny rozpoczął od wskazania, że postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 1-10 lub § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią art. 59 § 1 w/w ustawy, postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Z kolei, stosownie do 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest – jak dalej wywiódł organ nadzoru - przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o zaprzestaniu dalszego prowadzenia postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Wobec faktu, iż zobowiązani nie wskazali wprost, która z wymienionych wyżej przyczyn przesądza o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał analizy wszystkich ustawowych przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 pkt 1-10 i § 2 u.p.e.a., warunkujących zakończenie postępowania egzekucyjnego i nie stwierdził wystąpienia żadnej z nich, w związku z czym odmówił uwzględnienia tego żądania.
Analiza akt egzekucyjnych dokonana przez organ nadzoru wykazała zasadność wspomnianego rozstrzygnięcia.
Podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz tytułów wykonawczych o nr [...] dotyczących odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2012 r. stanowiły decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] (tytuł wykonawczy nr [...]) oraz nr [...] (tytuły wykonawcze o nr. [...]-[...]).
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez zobowiązanych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] określającej podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Natomiast od decyzji o nr [...] podatnicy nie wnieśli odwołania.
Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że obowiązek zobowiązanych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. wynika ze wspomnianych wyżej ostatecznych decyzji organu podatkowego, nie został on uregulowany przez podatników i podlega wykonaniu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekwowany przez organ egzekucyjny obowiązek jest zgodny z treścią obowiązku wynikającego ze wskazanych decyzji podatkowych, nie ma również błędu co do osób zobowiązanych do jego zapłaty. Przesłanka wynikająca z przepisu art. 59 § 1 pkt 6) niewątpliwie nie zaistniała w niniejszej sprawie, nie zaistniały także okoliczności określone w pkt 8 i 9 tego przepisu (żądanie wierzyciela w przedmiocie umorzenia, zawieszenie postępowania na żądanie wierzyciela). Nie było również podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego bądź braku uprzedniego doręczenia upomnienia, mimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Elementy te organ egzekucyjny, będąc jednocześnie wierzycielem egzekwowanych należności pieniężnych, zbadał przystępując do przymusowej realizacji obowiązków objętych tytułami wykonawczymi i nie stwierdził uchybień w tym zakresie.
Organ egzekucyjny nie uznał również możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.), gdyż sytuacja majątkowa zobowiązanych nie przemawia bowiem za przyjęciem takiego stanu rzeczy.
Wobec powyższego organ nadzoru zaaprobował w pełni stanowisko organu egzekucyjnego o braku podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 1 pkt 1-10 i § 2 u.p.e.a.
Jednocześnie wyjaśniono, że podnoszone w treści skargi z dnia 30 września 2015 r. oraz w wystąpieniu z dnia 18 listopada 2015 r. kwestie związane z ewentualnymi nieprawidłowościami w prowadzeniu postępowania podatkowego przez organ podatkowy I instancji na obecnym etapie przymusowego wykonania obowiązku podatkowego określonego w ostatecznych decyzjach podatkowych nie mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Analiza przesłanek warunkujących zakończenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn dotyczących egzekwowanego obowiązku tj. art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a. nie wykazała ich istnienia, a wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. pozostaje aktualna i wymagalna według stanu określonego w ostatecznych decyzjach Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] i nr [...]. Nie zostały one bowiem prawnie skutecznie wzruszone i pozostają w obrocie prawnym.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wskazali na wstępie, że "pismo o sygnaturze [...] w żadnym wypadku nie odnosi się do naszej sprawy. W naszym przypadku mamy do czynienia z niewątpliwym błędem w wyliczeniach popełnionym przez pracownika Urzędu Skarbowego, co w piśmie przyznał Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., tłumacząc swojego podwładnego tym, że błąd ten powstał z uwagi na jego działanie pod wpływem stresu i presji. Nie jest to żaden argument, a świadczy jedynie o braku merytoryczności załatwiania powyższej sprawy".
Dalej oświadczyli, że nie godzą się na ponoszenie konsekwencji finansowych spowodowanych błędnymi obliczeniami pracownika Urzędu Skarbowego. Ta sama osoba w sposób arbitralny i nieuwzględniający szczegółowych wyjaśnień odrzuciła praktycznie wszystkie koszty, które skarżący poniósł w związku z prowadzoną działalnością.
Skarżący podnieśli także, iż skoro - jak przyznano w Urzędzie Skarbowym w P. - kolejne dwie korekty łącznie z dołączonymi interpretacjami prawnymi zaginęły, to już samo to wystarcza, aby sprawa została umorzona. Dalej nadmieniono, że "fakt zaginięcia rozliczeń podatku dochodowego wpisuje się w stosowny paragraf kodeksu karnego, tj. art. 276 kk w związku z art. 12 kk.", a powyższe działania Urzędu Skarbowego mogą doprowadzić do niewłaściwego rozporządzenia majątkiem skarżących, w związku z czym pismo o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w tej sprawie zostanie złożone do prokuratury.
Negując twierdzenie organów, że zobowiązani nie wykazali wprost tej przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a. warunkującej umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie sprawie, skarżący podnieśli, że przepis ten nie przystaje do ich sytuacji, gdyż nie odnosi się bowiem do przypadków, w których domniemywa się złamanie prawa przez organ kontrolujący.
Skarżący odnieśli się także do wskazywanego przez organ nadzoru etapu postępowania obejmującego wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z pozostających w obrocie prawnym decyzji i, wskazując na "solidarność korporacyjną" organów obu instancji, zarzucili, że "organ kontrolujący zupełnie pomija i przemilcza nieprawidłowości, jakie były po jego stronie", na które to nieprawidłowości skarżący posiadają dowody.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, a nawiązując do argumentacji skargi wyjaśnił, że wskazywane w skardze nieprawidłowości dotyczące postępowania kontrolnego i zaginięcia dokumentów podatkowych były przedmiotem odrębnego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego zarówno w obrębie tej jednostki, jak i z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. i nie potwierdziły one zarzutów stawianych organom podatkowym, dowód czego do akt przekazanych Sądowi załączono stosowny plik dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a tej ustawy.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.
Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r. organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 30 grudnia 2015 r., mocą którego odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących.
Bezsporne jest, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec obojga skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...], który wystawiono w oparciu o pozostającą w obrocie prawnym decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., a także wobec skarżącego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...] – [...] z dnia [...] wystawione na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...] dotyczącej odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r.
Poza sporem jest także, iż odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia
[...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., wniesiono po terminie, w związku z czym organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Nie jest również kwestionowane, że skarżący nie wniósł odwołania od decyzji dotyczącej odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2012 r.
Istota sporu koncentruje się wokół zasadności kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy - w ocenie skarżących - postępowanie wymiarowe przeprowadzono wadliwie, dopuszczając się szeregu nieprawidłowości, opisanych w pismach z dnia 30 września 2015 r. i 18 listopada 2015 r.
Na mocy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne obowiązany jest umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Przepis art. 59 u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Stosownie do jego treści postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).
W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (§ 3).
Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (§ 4).
Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5).
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały analizy wszystkich wymienionych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, zasadnie, zdaniem składu orzekającego, stwierdzając, że nie zaistniała żadna z nich. Należy w pełni zgodzić się z organem nadzoru, że egzekwowany obowiązek wynika z pozostających w obrocie prawnym decyzji ostatecznych, nie został on uregulowany przez podatników i podlega wykonaniu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekwowany obowiązek jest zgodny z treścią obowiązku wynikającego ze wskazanych decyzji podatkowych, nie ma również błędu co do osób zobowiązanych do jego zapłaty. Oczywiste jest, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a., nie miały też miejsca sytuacje, do których odnosi się art. 59 § 1 pkt 8 i 9 (żądanie wierzyciela w przedmiocie umorzenia, zawieszenie postępowania na żądanie wierzyciela), podobnie jak nie została spełniona przesłanka określona w pkt 10. Nie było również podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego bądź braku uprzedniego doręczenia upomnienia, mimo iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu. Zasadnie również nie stwierdzono możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a, gdyż sytuacja majątkowa zobowiązanych nie pozwala przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Skarżący w zasadzie nie zanegowali twierdzeń organów obu instancji dotyczących poszczególnych przesłanek wymienionych w zawartym w art. 59 u.p.e.a zamkniętym katalogu przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego. Argumentacja skargi zmierza bowiem do wykazania, że jeżeli postępowanie wymiarowe obarczone było stwierdzonymi przez podatników nieprawidłowościami i doprowadziło do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w kwocie nieakceptowanej przez nich, to obowiązek wynikający z takiej decyzji nie może być egzekwowany, a więc postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.
Kwestionując w całości prezentowane w skardze stanowisko, podkreślić trzeba, że "wymagalność obowiązku (w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 in initio u.p.e.a.) oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1469/07, LEX nr 361255). Przez wymagalność obowiązku podatkowego, którego zobowiązany dobrowolnie nie wypełnia, należy zatem rozumieć – jak stwierdził m.in. NSA w wyroku z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1641/13, LEX nr 1801154 - prawną możliwość jego egzekwowania przez właściwy organ państwa w określonym przedziale czasowym. W orzeczeniu tym NSA wyraził także (akceptowany powszechnie w orzecznictwie) pogląd, że obowiązek jest wymagalny tak długo, jak długo istnieją podstawy prawne jego dochodzenia. Składają się na nie zarówno orzeczenie, z którego wynika wysokość zobowiązania (decyzja ostateczna lub opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności decyzja nieostateczna) oraz wydany w oparciu o to orzeczenie tytuł wykonawczy.
Skoro zatem, "obowiązek podatkowy jest "wymagalny" w znaczeniu wynikającym z treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wymiarowa" (por. cytowany już wyżej wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2015 r.), to zasadnie w niniejszej sprawie odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wbrew bowiem argumentacji skargi nie jest bowiem dopuszczalne, aby w postępowaniu egzekucyjnym skarżący podnosili zarzuty, które znalazły się w spóźnionym odwołaniu od decyzji wymiarowej, jak również kwestionowali decyzję, od której odwołania w ogóle nie wnieśli. Jak zasadnie wskazano w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 611/14, LEX nr 1499936 decyzja ostateczna jest wykonalna, a organ administracyjny może taką decyzję wzruszyć tylko w sytuacjach i na zasadach określonych w o.p. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. Postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego i nie służy weryfikacji decyzji administracyjnych.
Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło