I SA/Gl 621/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-02-20
Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ ZUS prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy i wymaga wykazania całkowitej nieściągalności lub wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie mimo braku całkowitej nieściągalności. W analizowanej sprawie nie stwierdzono wystąpienia tych przesłanek, a organ prawidłowo rozważył interes publiczny i indywidualny wnioskodawcy.Stan faktyczny
Skarżący A.G. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na trudną sytuację finansową i rodzinną. Organ I instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że wyliczenie sytuacji uzasadniających umorzenie jest wyczerpujące i żadna z nich nie wystąpiła. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących umorzenia i bezpodstawne przyjęcie, że jego sytuacja nie stanowi ciężkich skutków uniemożliwiających zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] ([...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub organ) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], dotyczącą odmowy umorzenia A. G. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej FP i FGŚP) za okres od listopada 2005 r. do października 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Skarżący A. G. we wniosku z dnia 14 października 2011 r. wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP w części finansowanej przez płatnika, wskazując, że osiąga miesięcznie dochód w wysokości [...] zł, natomiast miesięczny dochód jego i żony zamyka się w kwocie [...] zł, na utrzymaniu posiadają jedno dziecko w wieku 3 lat. W celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych niezbędna jest pomoc rodziny, co powoduje brak możliwości spłaty należności.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po uzupełnieniu materiału dowodowego i rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...], odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na:
- ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł za okres od listopada 2005 r. do października 2007 r.,
- FP i FGŚP w łącznej kwocie [...] zł za okres od listopada 2005 r. do czerwca 2007 r.
wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 9 października 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 punkt 1, 2, 4 i 4a), a także w art. 28 ust. 3a) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.) oraz okoliczności określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i tym samym stwierdził brak podstaw do umorzenia należności.
Wnioskiem z dnia 13 lutego 2012 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zadłużenia podtrzymując swoje żądania. Podkreślił, że jego sytuacja uległa zmianie, bowiem od dnia 12 stycznia 2012 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, zaś dochód jego rodziny wynosi aktualnie ok. [...] zł miesięcznie, zaś jego żona jest w piątym miesiącu ciąży. Zaakcentował ponadto, iż ze wskazanego dochodu jego małżonki regulowana jest zaciągnięta pożyczka mieszkaniowa.
Organ II instancji decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].
Mając na uwadze całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ ten stwierdził, że art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymienia sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność i które uzasadniają ewentualne umorzenie należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog i żadna z opisanych sytuacji nie uzasadnia umorzenia należności nie wystąpiła bowiem przesłanka wymieniona w punkt 3 przepisu, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już przez zobowiązanego prowadzona i jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Również nie wystąpiła przesłanka wymieniona w punkcie 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie także stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ nie wykluczył, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne (punkt 6) stwierdzając także, iż z przyczyn oczywistych nie wystąpiły przesłanki wymienione w punktach 1,2,4, 4a) art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Ponadto organ II instancji uznał, że skarżący nie wykazał podstaw do umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W podsumowaniu miesięcznych dochodów rodziny organ wykazał, że zobowiązany wraz z żoną i synem prowadzi 3 – osobowe gospodarstwo domowe utrzymujące się obecnie z dochodów żony w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Stałe, miesięczne wydatki w prowadzonym gospodarstwie domowym wynoszą [...] zł (przy czym w wydatkach tych uwzględniono wydatki na koleżeńską kasę oszczędnościowo-pożyczkową w wys. [...] zł miesięcznie, spłatę pożyczki mieszkaniowej w wys. [...] zł oraz ubezpieczenie PZU w wys. [...] zł), których to wydatków organ nie uznał za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organ przyznał, że z zobowiązanym rozwiązano umowę o pracę i obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaś żona jest w 7 miesiącu ciąży, co będzie skutkowało zmianą sytuacji rodzinnej, to jednak w jego ocenie podjęcie decyzji o umorzeniu należności byłoby przedwczesne. Także wskazana we wniosku o ponowne rozpatrzenie choroba żony ([...]), nie stanowi przesłanki do umorzenia należności.
Organ zwrócił uwagę, że decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, bowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Nawet ustalenie, że istnieją przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej zobowiązany wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe prowadzonej działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Pracy, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji ZUS z dnia [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie 28 ust. 3a) u.s.u.s. oraz § 3 punkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie stanowi ciężkich skutków uniemożliwiających zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji zwracając uwagę na stan zdrowia żony będącej w ciąży ([...]) oraz podkreślając, że obecnie nie ma jakichkolwiek możliwości dokonania spłaty należności, jak również realizowania systemu ratalnego, bez uszczerbku dla rodziny.
Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie wskazując w uzasadnieniu na dotychczasowe stanowisko organu.
Na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko, akcentując, że od jesieni 2012 r. rodzina skarżącego składa się z 4 osób, a sytuacja materialna zobowiązanego nie uległa zmianie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...], dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz FP i FGŚP w łącznej kwocie [...] zł.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a.
Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009r. sygn. akt I SA/Gd 874/08).
Przystępując zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd w pierwszej kolejności zaznacza, że oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09).
W tych też granicach należy ocenić zakres odpowiedzialności skarżącego oraz możliwości umorzenia postępowania w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi:
"1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.
2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 punkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 punkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy".
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, które w przepisie § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że "zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku :
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 punkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.
3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 punkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych".
W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 kpa, do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 u.s.u.s. i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego.
W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Prawidłowo organ ustalił na dzień wydania zaskarżonej decyzji stan majątkowy skarżącego, zakres jego wydatków jak również możliwości spłaty należności, wyciągając z tych twierdzeń słuszny wniosek, iż istnieją podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto podkreślenia wymaga młody wiek skarżącego (rok urodzenia 1977), co dodatkowo wskazuje na jego możliwości zarówno co do podjęcia pracy jak i spłaty ciążących na nim zobowiązań. Należy bowiem w tym miejscu zaznaczyć, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek zaświadczenia (orzeczenia), o chociażby częściowej niezdolności do wykonywania pracy, zatem podnoszone przez niego okoliczności, że obecnie posiada status osoby bezrobotnej są okolicznością niewystarczającą do uwzględnienia jego żądań.
Powyższe oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy, w tym z punktu 1, 2, 4 i 4a) – z przyczyn oczywistych, zaś z punktu 3, 5 i 6 w skutek ustalenia, że skarżący nadal posiada możliwości podjęcia pracy oraz nie jest wykluczone prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego.
Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy i przepisu powołanego wyżej rozporządzenia, skoro skarżący nie wykazał, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych.
Zasadnie organ uznał, że skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach wielokrotnie podkreślał, że ZUS jako dysponent środków publicznych, oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W szczególności w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 NSA przyjął, że "ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny".
Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym".
Jak już wyżej wskazano, nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 roku, sygn. akt I SA/Bd 171/11 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, nr 795535).
W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny i nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.
Niezależnie od przedstawionej argumentacji, strona może w każdym czasie, a szczególnie w razie niekorzystniej zmiany swojej sytuacji materialnej czy osobistej, ponawiać wniosek o umorzenie zaległości. Nawiązując do argumentacji skargi wskazać trzeba, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło