I SA/Gl 628/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500 zł, pełnomocnik skarżącej Spółki, będący radcą prawnym, wniósł – na urzędowym formularzu z dnia 18 sierpnia 2011 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściślił w uzasadnieniu wniosku – zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że w wyniku nowej regulacji dotyczącej gry na automatach, którą Spółka się zajmuje, zwłaszcza podniesienia podatku związanego z tą działalnością, wykazała ona w ubiegłym roku stratę w wysokości 3.237.584,63 zł. Zwrócił uwagę na konsekwencje tego stanu rzeczy, w postaci m.in. zajęcia rachunku bankowego skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego. Według wniosku stan rachunku Spółki wynosi 15.093,59 zł, wysokość jej kapitału zakładowego – 2.117.000 zł, zaś wartość środków trwałych – 5.191.559,97 zł. Do wniosku załączono kserokopie: wyciągu z rachunku bankowego Spółki (saldo wskazane we wniosku powstało po jedynej operacji dokonanej w okresie od dnia 26 lipca 2011 r. do dnia 15 sierpnia 2011 r., czyli przelewu na ten rachunek kwoty 1.851,15 zł), bilansu i rachunku zysków i strat za ubiegły rok (zwracają uwagę m.in. takie wartości na dzień 31 grudnia 2010 r. jak: wysokość aktywów obrotowych /2.893.545,88 zł/, środki pieniężne w kasie i na rachunkach /94.497,10 zł/, zobowiązania /10.952.881,75 zł/, w tym publicznoprawne /1.715.258,24 zł/, przychody ze sprzedaży /15.867.897,15 zł/, koszty działalności operacyjnej /18.341.304,43 zł, w tym podatki w wysokości 4.819.680,16 zł i wygrane wypłacone w salonach gier w kwocie 6.492.267 zł/). Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wystawionego przez bank, potwierdzającego, że rachunek bankowy skarżącej jest zajęty oraz informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, w tym m.in. o wysokości kwoty wolnej od zajęcia, odpisu pozostałej części sprawozdania finansowego skarżącej za ostatni rok, odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2010, deklaracji na podatek od towarów i usług oraz dla podatku od gier złożonych przez skarżącą za ostatnie sześć miesięcy oraz raportów kasowych skarżącej za ostatnie sześć miesięcy. Wykonując to wezwanie, pełnomocnik przedstawił kserokopie: dokumentów dotyczących postępowań egzekucyjnych, m.in. zaświadczenia banku z dnia 15 września 2011 r., że wspomniany we wniosku rachunek bankowy "jest obciążony tytułami egzekucyjnymi w wysokości 2.515.800,47 zł), ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i trwałych (wartość początkowa wykazanych środków trwałych wyniosła łącznie 284.507,19 zł) oraz raportu kasowego za okres od dnia 12 września 2011 r. do dnia 15 września 2011 r. (w wyniku licznych operacji gotówkowych wykazano przychody w kwocie 65.385 zł oraz rozchody w kwocie 85.477,17 zł; stan początkowy wynosił 25.306 zł) Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisów od skarg wniesionych w innych sprawach i w części w nich złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy, które rozpoznawane są jednocześnie. Łączna wysokość wpisów w sprawach objętych wnioskami wynosi 11.440 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Nie ulega również wątpliwości, że w świetle analizowanego unormowania to osoba prawna musi udowodnić, że nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania. Może to uczynić nadsyłając stosowną dokumentację źródłową, bądź z własnej inicjatywy, bądź na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Bezsprzecznie jednak minimalna staranność, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wspomnianego wezwania. Można tego wymagać szczególnie od takiego podmiotu, który, jak w niniejszej sprawie, jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem wezwanie referendarza sądowego, wystosowane do pełnomocnika skarżącej, nie zostało wykonane we wskazany sposób. Nadesłano wszak jedynie część dokumentów, pomijając – bez próby jakiegokolwiek wyjaśnienia czy usprawiedliwienia tego stanu rzeczy – niektóre nader istotne punkty wezwania, tj. te odnoszące się do deklaracji podatkowych. W konsekwencji na podstawie zgromadzonego materiału nie można ocenić sytuacji skarżącej Spółki całościowo, co nie pozwala uwzględnić jej wniosku. Materiał ów umożliwia przecież sformułowanie tylko jednej pewnej konkluzji, mianowicie że skarżąca obciążona jest znacznymi zobowiązaniami, w związku z którymi prowadzona jest wobec niej egzekucja. Okoliczność ta, aczkolwiek niewątpliwie istotna, nie może jednak, niejako sama przez się, przemawiać na rzecz przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 633/10, LEX nr 742691). Wchodzi to w rachubę dopiero wtedy, gdy można stwierdzić, że wskutek zadłużenia i egzekucji, osoba prawna nie jest w stanie wygospodarować żadnych środków na potrzeby postępowania sądowego. Ewentualności takiej nie można zaś wykluczyć w wypadku skarżącej ze względu na brak niezbędnych dowodów obrazujących jej aktualną sytuację, zwłaszcza deklaracji dla podatku od towarów i usług i dla podatku od gier, które umożliwiłyby oszacowanie uzyskiwanych przez nią obrotów. Spółka bowiem, pomimo postępowań egzekucyjnych, nadal funkcjonuje, czego dowodzi jedyny dokument przedłożony w tym zakresie, tj. raport kasowy. Na marginesie wytknąć wypada pełnomocnikowi wnioskodawczyni, że raport dotyczy operacji gotówkowych przeprowadzonych w ciągu zaledwie trzech dni, podczas gdy w wezwaniu była wyraźnie mowa o raporcie za aż sześć miesięcy. Niemniej wnioski, jakie można wyciągnąć z analizy raportu, który został udostępniony, i tak mają doniosły wpływ na ocenę możliwości płatniczych Spółki. W okresie krótszym niż połowa terminu na uiszczenie wpisu skarżąca w samej gotówce uzyskała bowiem przychody przewyższające sześciokrotność wskazanej wyżej sumy wpisów od skargi i jednocześnie wykazała rozchody przekraczające tę sumę ponad siedmiokrotnie. Niepodobna dopatrzeć się przyczyn, dla których część tych środków nie mogłaby być przeznaczona na opłacenie kosztów sądowych, które powinny być przez stronę traktowane priorytetowo względem innych wydatków, w tym na wykonanie zobowiązań. Do analogicznych wniosków prowadzi wzgląd na pozostałe okoliczności sprawy. We wniosku pełnomocnik skarżącej przyznał, że i na rachunku bankowym posiada ona środki, które wystarczałaby na uiszczenie wszystkich wspomnianych wpisów. Z kolei w sprawozdaniu wykazano wielkości, które są wprost nieporównywalne z sumą należnych wpisów. Trudno przecież przyjąć, aby poniesienie takiego wydatku było w ogóle odczuwalne dla podmiotu osiągającego przychody, ponoszącego koszty działalności i spłacającego zobowiązania, które sięgają wartości milionowych. Jest tak tym bardziej dlatego, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951). W ocenie rozpoznającego wniosek w rozpatrywanym zakresie dalsze znaczenie ma to, iż Spółka w swoim sprawozdaniu wykazała stratę. Okoliczność ta nie decyduje wszak o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, ponieważ strata z prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, LEX nr 783832). Skądinąd strata ta stanowi w większym stopniu wynik zwiększenia wypłat nagród wygranych przez klientów skarżącej niż obciążeń podatkowych jej działalności, jak argumentuje jej pełnomocnik. Zgodnie z bilansem nagrody te wzrosły przecież z kwoty 3.359.302 zł w 2009 r. do kwoty 6.492.267 zł w roku następnym, podczas gdy obciążenia podatkowe w tym czasie wręcz zmalały z 5.656.648,56 zł do 4.819.680,16 zł. Strata wykazana w 2010 r. (3.237.584,63 zł) pokrywa się więc nieomal z kwotą, o jaką wzrosła suma wypłaconych nagród (3.132.965 zł). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.