I SA/Gl 635/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 marca 2025 r. nr 2401-IEE.7192.81.2025.2/AD UNP: 2401-25-073258 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Postanowieniem wskazanym w sentencji niniejszego orzeczenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ) uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej jako Dyrektor ZUS, skarżący) z 12 grudnia 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Z. M. (dalej jako zobowiązany) na podstawie tytułów wykonawczych z 7 grudnia 2009 r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skargę na ww. postanowienie organu z 20 marca 2025 r. wniósł Dyrektor ZUS reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. W skardze zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż wniesiona została przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3). Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a tej ustawy. Przesłanką niedopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez podmiot nieuprawniony. W myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Nadto, jak stanowi art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej jako u.p.e.a.) na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Zważywszy na przytoczone wyżej regulacje wskazać należy na brak legitymacji procesowej do wniesienia przez Dyrektora ZUS skargi w niniejszej spawie. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący występował w niej bowiem w podwójnym charakterze. Po pierwsze jako wierzyciel publicznoprawny, który wystawił tytuły wykonawcze przeciwko zobowiązanemu. Po drugie jako organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne i orzekający w pierwszej instancji przy rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W doktrynie przeważa stanowisko, zgodnie z którym organ powołany do wydania decyzji (postanowienia) w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania reprezentującą w nim własne interesy i co za tym idzie – nie ma prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie podjęte w tym postępowaniu (por. D. Chromicka w R. Hauser, J. Drachal Metodytka pracy w sądach administracyjnych, Warszawa, 2018, s. 181). Podejście to jest także szeroko prezentowane w orzecznictwie. Podziela je również skład orzekający w niniejszej sprawie. W judykaturze wskazuje się, że gdy Dyrektor danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jednocześnie jako wierzyciel należności mu przysługujących i organ egzekucyjny, nie może równocześnie skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego na postanowienie właściwego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, działającego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jako organ odwoławczy w stosunku do Dyrektora ZUS (zob. postanowienia NSA z: 16 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 680/09, 26 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1070/10, 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I GSK 2032/19 i 16 grudnia 2021 r. sygn. akt III FSK 4835/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, należało uznać skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie przez Dyrektora ZUS za niedopuszczalną, dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 postanowiono jak w sentencji.