I SA/Gl 637/07

WyrokWSA w Gliwicach2008-01-11

Skład orzekający: Krzysztof Winiarski, Marta Wojciechowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż towarów sprowadzonych z zagranicy i złożonych w składzie celnym, a następnie wywiezionych za granicę w wykonaniu sprzedaży, podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT) według stawki 0% w okresie przed 1 października 2002 r., co wyłączałoby opodatkowanie tych transakcji podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż towarów sprowadzonych z zagranicy i złożonych w składzie celnym, a następnie wywiezionych za granicę w wykonaniu sprzedaży, dokonana przed 1 października 2002 r., podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT) według stawki 0%, nawet jeśli nie powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów. Opodatkowanie VAT wyłącza opodatkowanie PCC. Organy podatkowe błędnie uzależniły opodatkowanie eksportu od wcześniejszego powstania obowiązku podatkowego w imporcie.
Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w związku ze sprzedażą towarów sprowadzonych z zagranicy i złożonych w składzie celnym, które następnie wywieziono za granicę. Spółka deklarowała tę sprzedaż jako eksport opodatkowany stawką 0% VAT, ale jednocześnie naliczała i odprowadzała PCC. Organy podatkowe uznały, że w większości przypadków nie doszło do eksportu w rozumieniu ustawy VAT, a jedynie do powrotnego wywozu towarów niekrajowych, co skutkowało uznaniem naliczonego PCC za należny. Spółka kwestionowała to stanowisko, argumentując, że sprzedaż podlegała opodatkowaniu VAT, co wyłączało opodatkowanie PCC.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA Marta Wojciechowska, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Milena Olczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...]stwierdzającą wobec A sp. z o.o. w B. (zwanej w dalszej części uzasadnienia także Spółką) nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł i odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w tymże podatku w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji wskazano art. 207 § 1, art. 72 § 1, art. 75 § 1, § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 2 pkt 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 86, poz. 959 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano na wstępie, że A sp. z o.o. pismem z dnia 31 maja 2005 r., uzupełnionym pismami z dnia 8 czerwca 2005 r., z dnia 28 czerwca 2005 r. oraz z dnia 5 lipca 2005 r. zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł. Spółka złożyła deklaracje w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych PCC-1 w ilości 55 szt. od transakcji dokonanych w okresie od 7 marca 2001 r. do 24 września 2002 r. oraz wpłaciła w dniu 11 kwietnia 2003 r. podatek wynikający z w/w deklaracji wraz z odsetkami za zwłokę. Zadeklarowana kwota podatku dotyczyła sprzedaży towaru w składzie celnym. Do wniosku załączono 55 kserokopii deklaracji PCC-1, 55 kserokopii faktur VAT ze stawką 0% oraz 55 dokumentów SAD. Dalej organ I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, iż jedynie w dwóch przypadkach wystąpił eksport towarów krajowych, a tym samym tylko dwie faktury (tj. faktura nr [...] z dnia 17 maja 2001 r. na kwotę [...] USD określona dokumentem SAD [...] z dnia 17 czerwca 2001 r., od której uiszczony został podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł oraz faktura nr [...] z dnia 1 lipca 2002 r. na kwotę [...] USD, określona dokumentem SAD [...] z dnia 3 lipca 2003 r., od której uregulowany został podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł) podlegały przepisom ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W odniesieniu natomiast do pozostałych pięćdziesięciu trzech transakcji określonych deklaracjami PCC-1 podatek od czynności cywilnoprawnych jest podatkiem należnym. W dalszych wywodach organ I instancji przytoczył treść art. 4 pkt 4 oraz art. 6 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, które definiują pojęcie eksportu w rozumieniu tej ustawy, stwierdzając że obejmuje on wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ust. 1 i 3 oraz wskazują, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą potwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towaru poza państwową granicę Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 3, 4, 5 w/w ustawy w eksporcie towarów stawka podatku wynosi 0% pod warunkiem prowadzenia przez podatnika ewidencji określonej w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz posiadania przed złożeniem deklaracji podatkowej za dany miesiąc dokumentu potwierdzającego wywóz towarów poza państwową granicę RP. Dalej organ I instancji wskazał, że z przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny wynika, iż procedura wywozu pozwala na wyprowadzenie towaru krajowego poza polski obszar celny (art. 166 § 1), towary niekrajowe natomiast mogą zostać powrotnie wywiezione poza polski obszar celny (art. 184 pkt 1 ustawy). Towary zakupione za granicą, objęte procedurą składu celnego nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli uprzednio nie powstał w stosunku do nich dług celny lub nie objęto ich inną procedurą celną (uszlachetniania czynnego, odprawy czasowej, przetwarzania pod kontrolą celną), gdyż zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy od podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, obowiązek podatkowy w imporcie towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego. Przywóz towaru niekrajowego do składu celnego nie wiąże się z powstaniem długu celnego, gdyż zgodnie z art. 102 § 1 pkt 1 ustawy, procedura składu celnego pozwala na składowanie w składzie celnym towarów niekrajowych, które w czasie tego składowania nie podlegają należnościom celnym przywozowym ani środkom polityki handlowej. Oznacza to,że towary niekrajowe, składowane w składzie celnym mogły być jedynie powrotnie wywiezione na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów tj. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych ( Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250 ze zm.), które weszło w życie z dniem 27 października 2001 r. i obowiązywało do dnia 30 kwietnia 2004 r. Dokonując analizy 55 dokumentów celnych (SAD) będących załącznikami do deklaracji PCC – 1 z tytułu zadeklarowanego podatku od czynności cywilnoprawnych organ podatkowy I instancji zauważył, iż: 1) w 20 pozycjach zastosowano kod procedury 3171 – co oznacza powrotny wywóz towarów niekrajowych objętych uprzednio procedurą składu celnego, 2) w 33 pozycjach zastosowano kod procedury 3178, co oznacza powrotny wywóz towarów złożonych w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym, 3) w 2 pozycjach zastosowano kod procedury 1078, co oznacza wywóz towaru krajowego, wcześniej wprowadzonego do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego. Dalej wskazano, iż ustawodawca w art. 4 pkt 4 i art. 6 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (w brzmieniu obowiązującym w omawianym okresie) uzależnił stwierdzenie zaistnienia eksportu towarów oraz powstania obowiązku podatkowego w tym eksporcie od potwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towarów poza państwową granicę Rzeczpospolitej Polskiej. Potwierdzenie to może nastąpić tylko w sposób przewidziany przepisami, tj. na określonych rozporządzeniem kartach dokumentu SAD. Mając zatem na uwadze treść § 55 ust. 6 rozporządzenia z dnia 10 listopada 1999 r. i § 63 ust. 6 rozporządzenia z dnia 7 września 2001 r., zgodnie z którymi w wypadku wyprowadzenia towarów niekrajowych ze składu celnego lub ze składu wolnocłowego poza polski obszar celny nie należy przystawiać pieczątki VAT, organ I instancji skonstatował, że brak tej pieczęci oznacza, iż dany wywóz nie jest eksportem (urząd celny nie potwierdził bowiem wywozu towarów). Reasumując, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. podkreślił, iż w 53 opisanych powyżej przypadkach nastąpił powrotny wywóz, a zatem nie podlegał on przepisom ustawy VAT. Nadmieniono także, iż stanowisko organu I instancji jest potwierdzone w piśmie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1998 r. nr PP2-7405-164/98, w którym wyrażono pogląd, że w przypadku wywozu poza teren kraju towarów składowanych w składzie celnym, w stosunku do których nie powstał dług celny, nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Organ I instancji podkreślił również, że zgodnie z art. 11 a, obowiązującej ówcześnie ustawy podatkowej, w zakresie nie uregulowanym w jej art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3a, art. 6 ust. 7 i 7a oraz art. 11 stosowane są odpowiednio przepisy Kodeksu celnego dotyczące poboru cła, z wyjątkiem przepisów dotyczących przedłużenia terminu zapłaty, odroczenia płatności oraz inych ułatwień płatniczych przewidzianych w tym kodeksie. W myśl art. 4 pkt 11 ustawy, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o Kodeksie celnym – rozumie się przez to ustawę Kodeks celny, co oznacza, że ustawa o podatku VAT odwołuje się do przepisów celnych. W konkluzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. stwierdził, że poza wskazanymi powyżej dwoma transakcjami, pozostałe 53 czynności prawne, których dotyczył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku, nie podlegały przepisom ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, co oznacza, że zadeklarowany przez Spółkę w dniu 11 kwietnia 2003 r. podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł jest podatkiem należnym. W odwołaniu od powyższej decyzji A sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony w całości. Odwołująca podniosła zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2002 r. oraz art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona zaakcentowała w szczególności, że ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zawiera (w art. 4 ust. 4) legalną decyzję definicję eksportu, z której wynika, iż aby zaistniał eksport konieczne i zarazem wystarczające jest spełnienie jednocześnie dwóch przesłanek: faktycznej – dotyczącej wywiezienia towarów z kraju (w wykonaniu określonej czynności np. sprzedaży) oraz formalnej – związanej z potwierdzeniem tego wywozu przez graniczny urząd celny. Powołany przepis nie przewiduje natomiast żadnych innych kryteriów, których spełnienie jest wymagane, aby opisany potwierdzony wywóz towarów uznać za eksport, w szczególności nie ustanawia przesłanki związanej z zaistnieniem w stosunku do wywożonych towarów długu celnego. Bez znaczenia dla uznania, że nastąpił eksport towarów pozostaje także kod celny zastosowany w odpwoednim dokumencie SAD. Spółka zanegowała także tezę, że składy celne nie były w ówczesnym stanie prawnym terytorium kraju i wskazała, że od dnia 1 stycznia 1998 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 listopada 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. 23, poz. 117 ze zm.) składy celne i wolne obszary celne położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogły być traktowane jako zagranica. Stan ten uległ zmianie dopiero wraz z wprowadzeniem (z dniem 1 października 2002 r.) do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 4 b, która to zmiana przepisów ustaliła nowy stan prawny. Reasumując strona skonstatowała, że analizowane transakcje obejmowały czynności podlegające podatkowi od towarów i usług, co, stosownie do art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wyłącza ich opodatkowanie podatkiem do czynności cywilnoprawnych. Nadmieniła także, iż prezentowana w odwołaniu teza jest aprobowana w doktrynie oraz w utrwalonym orzecznictwie sądowym. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał na wstępie stan faktyczny sprawy, zauważając, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 lipca 2006 r. uchylił poprzednią decyzję organu II instancji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych objętej wnioskiem A sp. z o.o. z dnia 31 maja 2005 r., gdyż stwierdził naruszenie art. 210 §1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ograniczenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji do opisu przebiegu postępowania oraz wskazania poszczególnych przepisów i pominięcie analizy zasadniczego problemu podnoszonego przez stronę, tj. kwestii czy dokonane przez Spółkę czynności stanowiły eksport towarów. W dalszej części wywodów organ odwoławczy zaaprobował w całości stanowisko przyjęte przez organ I instancji i stwierdził, że w szczegółowym uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wykazał zasadność podjętego rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa. Organ II instancji zanegował zawartą w odwołaniu tezę dotyczącą legalnej definicji eksportu w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym i wskazał, że art. 11 a tej ustawy stanowi, iż w zakresie nieuregulowanym m.in. w art. 4 pkt 4 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu celnego dotyczące poboru cła, z wyjątkiem przepisów dotyczących przedłużenia terminu zapłaty, odroczenia płatności oraz innych ułatwień płatniczych przewidzianych w tym kodeksie. Zasadnie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K., odwołano się również do przepisów art. 3 § 1 pkt 13, pkt 18 i pkt 19, art. 102 § 1 pkt 1, art. 166 § 1, art. 184 oraz art. 168 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. Przepisy te definiują pojęcia: polski obszar celny, towary krajowe, towary niekrajowe. Wskazują także, że procedura składu celnego pozwala na składowanie w składzie celnym towarów niekrajowych, które w czasie tego składowania nie podlegają należnościom celnym ani środkom polityki handlowej (art. 102 § 1 pkt 1), a procedura wywozu pozwala na wyprowadzenie towaru krajowego poza polski obszar celny. (art. 166 § 1). Określają, że towary niekrajowe mogą zostać powrotnie wywiezione poza polski obszar celny, zostać zniszczone lub stać się przedmiotem zrzeczenia na rzecz Skarbu Państwa. (art. 184). Wprowadzają zasadę, iż w wolnych obszarach celnych i skaldach wolnocłowych, jako wydzielonych częściach polskiego obszaru celnego, przy stosowaniu należności celnych przywozowych i środków polityki handlowej dotyczących przywozu – towary niekrajowe traktowane są jako znajdujące się poza polskim obszarem celnym, chyba, że zostały objęte dopuszczalną procedurą celną lub zostały wykorzystane niezgodnie z warunkami określonymi w przepisach prawa celnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał także, iż z uwagi na fakt, że ustawodawca w art. 4 pkt 4 oraz art. 6 pkt 6 ustawy o podatku akcyzowym uzależnił zaistnienie eksportu towarów oraz powstanie obowiązku podatkowego w eksporcie towarów od potwierdzenia przez graniczny urząd celny wywozu towarów poza państwową granicę RP zasadne było również ustalenie, jakim procedurom celnym odpowiadają kody wskazane w poz. 37 dokumentów SAD, stanowiących załączniki do zgromadzonych w aktach sprawy faktur sprzedaży wystawionych dla kontrahentów zagranicznych. Wobec powyższego organ odwoławczy skonstatował, że przedstawiona wyczerpująca analiza zagadnienia stanowiącego istotę sprawy, pozwala, przy uwzględnieniu dodatkowo przepisów art. 4 pkt 3 oraz art. 6 ust. 7 i 7a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na zaaprobowanie stanowiska (wyrażonego także przez Ministra Finansów w piśmie z dnia 6 kwietnia 1998 r. nr PP2-74-5-164/98/TT), iż sprzedaż towarów zakupionych za granicą, objętych procedurą składu celnego, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeżeli uprzednio nie powstał w stosunku do nich dług celny (nie objęto ich procedurą dopuszczenia do obrotu, co spowodowałoby nadanie towarowi niekrajowemu statusu towaru krajowego) lub nie objęto ich inną procedurą celną: uszlachetniania czynnego, odprawy czasowej, przetwarzania pod kontrolą celną. Dyrektor Izby Skarbowej za zasadne uznał zatem twierdzenie, iż tylko w przypadku dwóch transakcji (dokumenty SAD oznaczone nr 8 i 46) nastąpił eksport towarów – potwierdzony przez urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu sprzedaży towarów), gdyż zastosowano w nich kod procedury 1078 i zamieszczono adnotację: towar objęto procedurą wywozu. W pozostałych przypadkach zastosowano natomiast kody procedur: 3178 i 3179 oraz zamieszczono adnotację: towar objęto procedurą powrotnego wywozu, a zatem w odniesieniu do tych transakcji mamy do czynienia z powrotnym wywozem towarów, który nie mieści się w pojęciu eksportu towarów i nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka, działając przez reprezentującego ją doradcę podatkowego, podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 i art. 4 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym VAT oraz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2002 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentacje analogiczną, jak we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaakcentowano, że wbrew twierdzeniom organów podatkowych, art. 4 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 października 2002 r., którego dotyczy wniosek Spółki o stwierdzenie nadpłaty podatku, nie uzależniał uznania potwierdzonego przez graniczny urząd celny wywozu towarów z polskiego obszaru celnego za eksport, od wcześniejszego zaistnienia w stosunku do tych towarów długu celnego. Podkreślono, że zgodnie z postanowieniami powołanej ustawy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. eksport towarów, który definiowany jest jako potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności sprzedaży. Wskazane przesłanki są jedynymi wymogami określonymi przez ustawodawcę w tym zakresie. W tym stanie rzeczy odwoływanie się do treści uznać art. 11 a wspomnianej ustawy, na który wskazał organ II instancji nie znajduje podstaw prawnych, a formułowanie wniosku, że do zaistnienia obowiązku podatkowego w eksporcie konieczne jest spełnienie dodatkowych wymogów o charakterze formalnym (stosowne kody na dokumencie SAD) uznać należy za niedopuszczalne. W konkluzji skargi skonstatowano, że dokonane przez skarżącą czynności, dotyczące uprzednio zaimportowanych i wprowadzonych do składu celnego towarów podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT (według stawki 0%), w konsekwencji czego nie podlegały podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Wobec powyższego pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej w K, w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych transakcji (zawartych w okresie pomiędzy od 7 marca 2001 r. do 24 września 2002 r.) polegających na sprzedaży towarów objętych procedurą składu celnego w rozumieniu ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Towary te, uprzednio sprowadzone z zagranicy, złożone zostały w składzie celnym, a następnie A sp. o.o. sprzedała je zagranicznemu przedsiębiorcy i w wykonaniu tej sprzedaży wywieziono je zagranicę w celu dostarczenia nabywcy. Dla celów podatku VAT Spółka deklarowała sprzedaż eksportową opodatkowaną stawką 0%, a niezależnie od tego naliczała i odprowadzała podatek od czynności cywilnoprawnych. Rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się zatem do wskazania przesłanek, które należy brać pod uwagę przy ustalaniu czy opisane transakcje podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Art. 2 pkt 4 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 86, poz. 959 ze zm.), którego dotyczy wniosek o stwierdzenie nadpłaty, stanowi bowiem, że podatkowi od czynności cywilnoprawnych nie podlegają czynności, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności na podstawie odrębnych przepisów jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub jest zwolniona od tego podatku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega sprzedaż towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Opodatkowaniu tym podatkiem podlega również eksport i import towarów lub usług (art. 2 ust. 2 powołanej ustawy). Eksport towarów w rozumieniu powołanej ustawy oznacza potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ust. 1 i 3 tej ustawy (a więc m.in. w wykonaniu sprzedaży). Od czasu wejścia w życie ustawy z dnia 9 listopada 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. 23, poz. 117 ze zm.), tj. od dnia 1 stycznia 1998 r., składy celne i wolne obszary celne położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogły być traktowane jako zagranica. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 13 Kodeksu celnego z 1997 r., polskim obszarem celnym jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a dalsze przepisy tej ustawy (art. 102 i nast.) dotyczące składu celnego - nie wyłączają terenu składu celnego z polskiego obszaru celnego. Przepisy prawa celnego nie wpływają zatem na ograniczenie stosowania na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zasady terytorialności opodatkowania, wynikającej z art. 2 ust. 1 tej ustawy. Opisany stan rzeczy zmieniła dopiero nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług dokonana poprzez ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Dz.U. Nr 153, poz. 1272), wprowadzająca (z dniem 1 października 2002 r.) art. 4 b, zgodnie z którym w przypadku sprzedaży towarów dokonywanej w składzie celnym, wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym i dotyczącej towarów sprowadzonych tam z zagranicy, w stosunku do których nie powstał jeszcze obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, uznaje się, że sprzedaż dokonywana jest poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Charakter normatywny opisanej zmiany nie może budzić wątpliwości, gdy zważy się, że ustawodawca oparł ją o fikcję prawną, polegającą na przyjęciu, że w przypadku sprzedaży towarów w składzie celnym mamy do czynienia z czynnością wykonywaną poza granicami kraju (tak NSA w wyroku z dnia 26 października 2004 r., sygn. FSK 232/2004). Organy podatkowe nie negują, że transakcje objęte wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych dokonane zostały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjmują natomiast, iż kwestia opodatkowania podatkiem od towarów usług tych transakcji musi uwzględniać nie tylko definicję legalną zawartą w art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, ale także uregulowania dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w imporcie towarów (art. 6 ust. 7 i 7a) oraz w eksporcie towarów (art. 6 ust. 6). W oparciu o te uwarunkowania, a także powołując się na art. 11 a, który (m.in.) w zakresie nieuregulowanym w art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nakazuje stosować odpowiednio przepisy Kodeksu celnego dotyczące poboru cła, formułują tezę, że do chwili powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług w imporcie towarów, czynność sprzedaży towarów sprowadzonych do składu celnego z zagranicy nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem, a wywóz takiego towaru ponownie zagranicę nie jest eksportem towarów w rozumieniu ustawy o VAT z 1993 r. Jeżeli zatem towary importowane umieszczone zostały w składzie celnym i nie powstał w stosunku do nich dług celny (nie objęto ich procedurą dopuszczenia do obrotu, co spowodowałoby nadanie towarowi niekrajowemu statusu towaru krajowego lub nie objęto ich inną procedurą celną: uszlachetnienia czynnego, odprawy czasowej, przetwarzania pod kontrolą celną) to sprzedaż takich towarów ze składu celnego kontrahentowi zagranicznemu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie teza przyjęta przez organy podatkowe, zgodnie z którą powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług związanego z eksportem danego towaru uzależnione jest od uprzedniego powstania obowiązku podatkowego związanego z jego importem nie znajduje podstawy prawnej w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. "Z przepisów z 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie wynika, aby ustawodawca uzależniał opodatkowanie sprzedaży na terytorium kraju, w tym także na terenie składu celnego od innego zdarzenia jakim jest import towarów. Na gruncie analizowanego aktu prawnego sprzedaż towarów i import towarów to dwa odrębne zdarzenia, z którymi ustawa ta wiąże obowiązek podatkowy, a więc niepowstanie tego obowiązku w imporcie towarów, nie musi oznaczać niepowstania obowiązku podatkowego z tytułu sprzedaży towarów znajdujących się na terytorium kraju, w tym także na terenie składu celnego. Do czasu wprowadzenia art. 4b ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie było wystarczających podstaw, by sprzedaż taką uważać za dokonaną poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i traktować ją jako wyłączoną z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, stanowiącego m.in. o tym, że w przypadku sprzedaży towarów dokonywanej w składzie celnym i dotyczącej towarów sprowadzonych tam z zagranicy, w stosunku do których nie powstał jeszcze obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, uznaje się, że sprzedaż dokonywana jest poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1881/04, LEX nr 168014, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2640/05, LEX nr 196039). Wspomniane stanowisko wojewódzkich sądów administracyjnych zaaprobował także Naczelny Sąd Administracyjny, który m.in. w wyroku z 12 maja 2005 r. (sygn. akt FSK 1760/04, publ. Dor.Podat. 2005/5/62) stwierdził, że wywóz towarów ze składu celnego podlega, od 1998 r., podatkowi od towarów i usług, co oznacza brak obowiązku zapłaty z tego tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, a w wyroku z dnia 26 października 2004 r. (sygn. FSK 232/2004), wskazał, że dopiero wraz z wprowadzeniem art. 4b ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym sprzedaż towarów w składzie celnym przestała podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Reasumując stwierdzić należy, iż rozpoznanie wniosku A sp. z o.o. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych wymaga ustalenia czy transakcje, w odniesieniu do których strona zawnioskowała o stwierdzenie nadpłaty podatku stanowiły eksport w rozumieniu art. 4 ust. 4 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, tj. czy obejmowały one (potwierdzony przez graniczny urząd celny) wywóz towarów z polskiego obszaru celnego. Jak wykazano powyżej dla oceny czy transakcja sprzedaży towaru ze składu celnego dokonana przed 1 października 2002 r. podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i znajduje do niej zastosowanie art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie mają znaczenia okoliczności prawnopodatkowe związane ze sprowadzeniem tego towaru do składu celnego Mając na uwadze, że jak wykazano powyżej, charakter i opodatkowanie czynności związanych z importem danego towaru pozostaje bez wpływu na ustalenie czy eksport tego towaru podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług za zbędne uznać należy ustalenia dotyczące statusu towarów, które sprzedano w ramach transakcji objętych wnioskiem od stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (rozróżnienie na towary krajowe i towary niekrajowe), dopuszczalności ich wywozu w świetle ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, a także kwestii powstania w stosunku do nich długu celnego. Jak już bowiem wskazano powyżej uzależnianie opodatkowania sprzedaży na terytorium kraju, w tym także w obrębie składu celnego, od opodatkowania innego zdarzenia jakim jest import towarów nie znajduje oparcia w ustawie o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym. Ponownie rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. uwzględni, że przepisy ustawy o VAT nie warunkują opodatkowania tym podatkiem sprzedaży towarów w zależności od tego: czy zostały one uprzednio opodatkowane z tytułu ich importu z zagranicy, czy mają one status towarów krajowych czy niekrajowych oraz czy towar został dopuszczony do obrotu na terytorium Polski w rozumieniu Kodeksu celnego, co oznacza, że rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych należy w niniejszej sprawie ograniczyć do analizy opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności zaistniałych po złożeniu towaru w składzie celnym. Przyjęta przez organy podatkowe wykładnia art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym, w ramach której bezpodstawnie uznano, że niepowstanie obowiązku podatkowego w imporcie towarów oznacza, że obowiązek ten nie może powstać w odniesieniu do sprzedaży tych towarów i ich eksportu stanowi naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 powołanej ustawy, za bezprzedmiotowe uznano natomiast orzekanie o wykonalności zaskarżonej decyzji, o czym mowa w art. 152 wskazanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło