I SA/Gl 660/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Piotr Pyszny, Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K.W., L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 marca 2024 r. nr SKO.F/41.4/1612/2023/0 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 2.082 (dwa tysiące osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) decyzją z 28 marca 2024 r. nr SKO.F/41.4/1612/2023/0, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2838 z późn. zm.), dalej: O.p. po rozpoznaniu odwołania K.W. i L. W. (dalej; podatnicy, skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. (dalej: organ pierwszej instancji) z 13 stycznia 2023 r. nr [...], ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2023. Organ odwoławczy postanowieniem z 20 czerwca 2024 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w wydanej decyzji w ten sposób, że na stronie 1 w wersie 7 komparycji zamiast zwrotu "wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego" powinien być "wysokość podatku od nieruchomości". Postanowienie jest prawomocne. Powyższa decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji decyzją z 13 stycznia 2023 r. ustalił podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2023 w wysokości 7.040 zł. Podatnicy pismem z 20 czerwca 2023 r. od powyższej decyzji złożyli odwołanie, zarzucając jej brak uzasadnienia. Postanowieniem z 21 września 2023 r. nr SKO.F/41.4/839/2023/15087 organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Na powyższe postanowienie podatnicy wnieśli pismem z 3 listopada 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący zarzucili naruszenie art. 213 § 5 O.p. poprzez jego niezastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg 17 lutego 2023 r., podczas gdy ten termin rozpoczął bieg w dniu doręczenia postanowienia organu odwoławczego z 5 czerwca 2023 r. nr SKO.F/41.4/432/2023/9190, które nastąpiło 6 czerwca 2023 r., a zatem odwołanie zostało wniesione w terminie. Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r. nr SKO.F/41.4/1607/2023/23175 organ odwoławczy uwzględnił skargę, uchylając swoje postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy decyzją z 28 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podatnicy złożyli informację podatkową 7 lutego 2002 r., wykazując do opodatkowania 564,80 m2 budynku mieszkalnego oddanego do użytku 24 stycznia 2002 r., w którym 36 m2 stanowi garaż, a także 54 m2 budynku gospodarczego. Z kolei ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów wynika, że podatnicy są właścicielami gruntów obejmujących: działkę mieszkalną nr [...] o pow. 0,2390 ha; działkę mieszkalną nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,1936 ha; działkę nr [...] o pow. mieszkalnej 0,6009 ha i pow. zadrzewionej i zakrzewionej 0,0839 ha. Na tej podstawie organ podatkowy zaskarżoną decyzją opodatkował zadeklarowaną powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego oraz grunty zgodnie z ich klasyfikacją i powierzchnią wynikającą z rejestru gruntów i budynków. Z opodatkowania zwolniono grunty zadrzewione i zakrzewione. Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W przypadku podatku od nieruchomości to na podatnikach ciąży materialnoprawny obowiązek wskazania danych do opodatkowania, a organ podatkowy jest zobowiązany na podstawie art. 21 § 5 O.p. do uwzględnienia tych danych, chyba że w toku postępowania wyjaśniającego je podważy. Organ przyjął powierzchnie budynków zgodnie z informacją podatników, a powierzchnie i klasyfikacje gruntów zgodnie z ewidencją gruntów, do czego zobowiązywał go art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 z póżn. zm.). Sama zaś lakoniczność uzasadnienia nie może być podstawą uchylenia decyzji. Z akt sprawy wynikają wprost przyjęte elementy podatku, co umożliwiło organowi odwoławczemu wydanie decyzji merytorycznej w drugiej instancji. W skardze na decyzję organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata, zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 213 § 5 O.p. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji jeszcze nie uzupełnił decyzji wydanej w pierwszej instancji, a wniesienie odwołania było niedopuszczalne, ponieważ nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżących wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/GI 901/23 - na fakt niedopuszczalności wniesienia odwołania. Ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego (początkowo w wysokości 1.440 zł, a później w wysokości dwukrotności stawki minimalnej). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy podatnik składa jednocześnie wniosek o uzupełnienie decyzji, co do pouczenia o zaskarżalności i jednocześnie wnosi skutecznie odwołanie, to nie można apriorycznie uznawać jego odwołania za niedopuszczalne jako przedwczesne. Taka wykładnia mogłaby bowiem skutkować pozbawianiem strony prawa do rozpoznania sprawy w drugiej instancji. W szczególności odwołanie wniesione "przedwcześnie" nie musi być niedopuszczalne, jeśli podatnik wniósł o uzupełnienie skutecznie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji o pouczenie co do prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z ostrożności procesowej organ odwoławczy podniósł, że nawet jeśli uznać, iż odwołanie było rozpatrzone przedwcześnie, to nie miało to wpływu na wynik sprawy. Uzupełnienie pouczenia o prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie ma żadnego wpływu na rozstrzygniecie sprawy, gdyż jest to wada nieistotna. Natomiast podstawą uwzględnienia skargi może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. Ponadto organ odwoławczy, podniósł, że gdyby jednak Sąd nie podzielił stanowiska organu to nieuzasadniony jest wniosek pełnomocnika skarżących o zasądzenie kosztów procesowych w wysokości 1.440 zł. W ocenie organu odwoławczego działania podatnika noszą znamiona nadużycia praw procesowych, gdyż ich jedynym celem jest przewlekanie postępowania poprzez składanie sprzecznych wniosków. Z tych powodów, w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, organ odwoławczy wniósł o odstąpienie od zasądzenie kosztów w części wynagrodzenia pełnomocnika strony na podstawie art. 206 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżących pismem z 5 lutego 2025 r. wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów tj. z odwołania z 2 stycznia 2025 r. od decyzji organu pierwszej instancji z 13 stycznia 2023 r. oraz z decyzji organu pierwszej instancji z 30 października 2024 r. o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy pismem z 14 lutego 2025 r. wniósł o oddalenie wniosków dowodowych pełnomocnika skarżących podnosząc, że nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Pełnomocnik skarżących pismem z 25 lutego 2025 r. nie zgodził się z organem odwoławczym, wskazując, że dane w ewidencji gruntów i budynków były niezgodne z prawdą, a podatnik ma prawo żądać przeprowadzenia przeciwdowodu, co uniemożliwiono podatnikom wydając decyzję podatkową 28 marca 2024 r. Pełnomocnik organ odwoławczego pismem z 13 marca 2025 r. nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżących podkreślając, że sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję ocenia jej legalność co do zasady według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wydania. W tym dniu wniosek o uzupełnienie pouczenia był ostatecznie rozstrzygnięty, więc zarzut błędnego rozpoznania niedopuszczalnego odwołania podatnika jest chybiony. Pełnomocnik skarżących pismem z 27 marca 2025 r. podkreślił, że nie ma żadnych podstaw prawnych, aby odejść od literalnego brzmienia art. 213 § 4 i 5 O.p. Natomiast na treści przepisu strona zgodnie z zasadą państwa prawa powinna móc polegać. Ostatnim pismem z 14 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżących wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wskazując, że jej wydanie rażąco naruszało prawo, skoro wyrok tut. Sądu z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 901/23 został nadany stronom 26 lutego 2024 r., to można zakładać, że stał się prawomocny 27 marca 2024 r., gdyż organ odwoławczy nie złożył skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., na wniosek pełnomocnika skarżących przeprowadził wnioskowane przez niego dowody z dokumentów: prawomocnego wyroku tut. Sądu z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 901/23, z odwołania z 2 stycznia 2025 r. od decyzji organu pierwszej instancji z 13 stycznia 2023 r., (k.119-121) oraz z decyzji organu pierwszej instancji z 30 października 2024 r. o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków (k.125-126). Przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i nie spowodowało przedłużenia postępowania w sprawie. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy odwołanie skarżących zostało wniesione w terminie, czy też było niedopuszczalne jako przedwczesne w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji jeszcze nie uzupełnił decyzji wydanej w pierwszej instancji, z uwagi na treść prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 901/23 (wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tut Sąd powołanym wyrokiem uchylił bowiem zarówno postanowienie organu odwoławczego z 5 czerwca 2023 r. nr SKO.F/41.4/432/2023/9190 w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z 7 marca 2023 r. nr [...]. W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie decyzją z 28 marca 2024 r., a więc już po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 901/23, który wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2023 r. wydane w obu instancjach. Organ pierwszej instancji dopiero postanowieniem z 16 września 2024 r. nr [...] odmówił uzupełnienia decyzji własnej z 13 stycznia 2023 r., co do prawa co do wniesienia skargi do sadu administracyjnego z uwagi na brak podstawy prawnej do dokonania ww. czynności. Pełnomocnik skarżących złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Organ odwoławczy postanowieniem z 13 grudnia 2024 r. nr SKO.F/41.4/1004/2024/17569 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z 16 września 2024 r. Postanowienie nie zostało zaskarżone do tut. Sądu. Zdaniem Sądu odwołanie można wnieść tylko po rozpatrzeniu żądania o uzupełnienie decyzji. Przy czym w zależności od rozpoznania wniosku o uzupełninie decyzji, zachowanie terminu do wniesienia odwołania, ocenia się w oparciu o art. 213 § 3 i 4 O.p. lub art. 213 § 5 O.p. Drugi z tych przepisów przy odpowiednim zastosowaniu art. 213 § 4 O.p. ma zastosowanie w sytuacji, gdy zostanie wydane postanowienie odmawiające uzupełnienia decyzji. Zatem w sytuacji, w której podatnik zgłasza żądanie uzupełnienia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, odwołanie może wnieść po rozpatrzeniu żądania uzupełnienia decyzji. Rozstrzygnięcie żądania uzupełnienia decyzji powinno zawierać prawidłowe pouczenie o prawie, sposobie i terminie złożenia odwołania lub zażalenia w zależności od podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że art. 213 § 4 O.p. stanowi, że w przypadku wydania decyzji o uzupełnieniu lub sprostowaniu decyzji termin do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia tej decyzji. Zgodnie zaś z art. 213 § 5 O.p. odmowa uzupełnienia lub sprostowania decyzji następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, przy czym przepis § 4 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że w tym przypadku termin na złożenie odwołania biegnie od daty doręczenia postanowienia. Z przepisów tych wynika, że w przypadku złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji organu pierwszej instancji strona zachowuje prawo wniesienia od niej odwołania bez względu na to, czy wniosek ten zostanie uwzględniony, czy też nie. Prawo to jest jedynie realizowane w innym, późniejszym terminie, umożliwiającym uwzględnienie w treści odwołania ewentualnych zmian decyzji w przypadku jej uzupełnienia. Regulacja ta eliminuje ewentualne negatywne dla strony skutki wyboru między złożeniem wniosku o uzupełnienie decyzji a wniesieniem odwołania. W przypadku złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji dzień, od którego biegnie, przewidziany w powołanym art. 223 O.p., czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, wynika z art. 213 § 4 i § 5 O.p. W świetle tych przepisów termin do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji zawierającej całość załatwienia sprawy, a więc od decyzji uzupełnianej co do rozstrzygnięcia wraz z decyzją uzupełniającą, bądź postanowieniem o odmowie uzupełnienia decyzji, będzie biegł dla strony od daty doręczenia decyzji zawierającej uzupełniające rozstrzygnięcie albo postanowienia odmawiającego uzupełnienia rozstrzygnięcia (por. np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2017 r., sygn. akt I GSK 1181/15; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1563/16; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2834/06). Zatem postępowanie wywołane wnioskiem o uzupełnienie decyzji ma pierwszeństwo przed postępowaniem odwoławczym. Oznacza to w istocie, że postępowanie odwoławcze może toczyć się dopiero po ostatecznym zakończeniu w administracyjnym toku instancji kwestii związanej z uzupełnieniem lub odmową uzupełnienia decyzji, od której ma być wniesione odwołanie. Naruszeniem zasady praworządności byłoby jednoczesne toczenie się postępowania odwoławczego i postępowania w przedmiocie uzupełnienia decyzji, od której wniesiono odwołanie, skoro to drugie postępowanie może potencjalnie doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia objętego odwołaniem. Z tego względu niezbędne jest uprzednie załatwienie wniosku o uzupełnienie decyzji poprzez wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w tej kwestii. W zależności od oceny dokonanej przez organy rozpoznające wspomniany wniosek oraz od okoliczności faktycznych sprawy, tego rodzaju ostatecznym rozstrzygnięciem może być: 1) decyzja o uzupełnieniu decyzji, 2) postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie uzupełnienia decyzji (tylko w sytuacji, gdy strona nie złożyła skutecznie zażalenia), 3) postanowienie organu drugiej instancji utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie o odmowie uzupełnienia decyzji (w przypadku, gdy strona skorzystała z przewidzianego w art. 213 § 5 O.p. prawa do złożenia zażalenia). W tej sytuacji Sąd dopatrzył się naruszenia prawa procesowego (art. 213 § 5 O.p. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p.) i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne i co podkreślane jest w orzecznictwie to to, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W ocenie Sądu identyczna sytuacja zachodzi, gdy czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, wynika z art. 213 § 4 i § 5 O.p. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, uwzględni wyrażoną w niniejszym wyroku oceną prawną Sądu. Natomiast Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, o co wnosił pełnomocnik skarżących. Sąd wyjaśnia, że stwierdzenie nieważności podatkowej decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wyniku sprawy podatkowej, od którego nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania, jeżeli decyzja taka zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności) określoną w art. 247 O.p. Wymienioną wadę określa się jako kwalifikowaną podstawę do wzruszenia rozstrzygnięcia podatkowego w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zostały enumeratywnie wymienione w art. 247 O.p. Natomiast w rozpoznawanej sprawie zostało najpierw wniesione odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie skarga do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 2.082 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 282 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika, będącego adwokatem w kwocie 1.800 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, o co wnosił pełnomocnik w piśmie z 18 czerwca 2024 r. (k. 33). Podobnie Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienie od zasądzenie kosztów procesu w części wynagrodzenia pełnomocnika strony na podstawie art. 206 P.p.s.a. Skarga została bowiem uwzględniona w całości.