I SA/Gl 670/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wynagrodzenia za pracę w kwestii wniosku adwokata M. F., ustanowionej pełnomocnikiem skarżącego, z dnia 22 listopada 2012 r. o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r. skarżącemu prawo pomocy w postępowaniu w niniejszej sprawie prowadzonej wówczas pod sygn. akt I SA/Gl 90/12, ustanawiając mu adwokata, którym wyznaczona została adwokat M. F. W dniu 8 sierpnia 2012 r., kiedy wydano w tej sprawie wyrok, Sąd przyznał zarazem pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną w dotychczasowym postępowaniu. Wyrok ten został zaskarżony przez organ skargą kasacyjną. Pismem z dnia 22 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2029/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z dnia 8 sierpnia 2012 r., odstępując od zasądzenia od skarżącego kosztów postępowania i nie ustosunkowując się do wniosku jego pełnomocnika. Według przekazanego odpisu protokołu rozprawy z dnia 5 marca 2012 r. na posiedzeniu nikt się nie stawił. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym zakresie należy zatem sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r. poz. 461, dalej powoływanego jako "rozporządzenie"). Stosownie do § 19 pkt 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w jego rozdziałach 3-5. Stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały określone w § 18 ust. 1 znajdującym się w rozdziale 5 rozporządzenia. W punkcie 1 tego przepisu wskazano stawki minimalne za postępowanie w pierwszej instancji, za które pełnomocnikowi przyznano już wynagrodzenie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r., natomiast w punkcie 2 – za wynagrodzenie w instancji drugiej. Te ostatnie stawki zostały jednak określone w sposób całkowicie odmienny niż w przypadku stawek za instancję pierwszą. Otóż nie poprzestano na wskazaniu niejako generalnej stawki obejmującej wszelkie działania podejmowane przez pełnomocnika, lecz kazuistycznie sprecyzowano, za jakie konkretnie czynności i w jakiej procentowo wielkości wynagrodzenie przysługuje. Wyróżniono mianowicie stawki za: 1) sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2) sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, 3) udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz za postępowanie zażaleniowe. Należy zatem podzielić ten pogląd wyrażony w orzecznictwie, że katalog ów ma charakter zamknięty, wobec czego brak podstawy prawnej do przyznania wynagrodzenia za czynność, która nie została w nim wymieniona (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1823/10, LEX nr 1082677 oraz postanowienia tego Sądu z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 112/10, LEX nr 741505 oraz z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1994/10, LEX nr 743364; część z tych orzeczeń dotyczy analogicznej regulacji prawnej dotyczącej radców prawnych). Przekonująca jest wszak argumentacja, która wyklucza zastosowanie w tym zakresie analogii, prowadzącej do objęcia daną stawką czynności innego rodzaju, nie przewidzianej wprost w przepisie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt I GSK 945/10, LEX nr 1336241). Skądinąd odpowiedź na skargę kasacyjną nie może być uznana za swoisty odpowiednik skargi kasacyjnej czy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jest bowiem pismem o charakterze fakultatywnym, polemicznym w stosunku do skargi kasacyjnej, które może być skutecznie sporządzone i wniesione przez samą stronę, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Za jej sporządzenie wynagrodzenie więc nie przysługuje. W § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przesądzono, że jeżeli postępowanie kasacyjne nie zostało zainicjowane skargą kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, pełnomocnik ten może ubiegać się wyłącznie o wynagrodzenie za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnik w niniejszej sprawie w takiej rozprawie jednak nie uczestniczył, poprzestając na zwięzłym, pisemnym zaprezentowaniu swojego stanowiska. Dlatego, zgodnie z art. 250 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z uwzględnieniem § 18 ust. 1 pkt 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji.