I SA/Gl 721/17

PostanowienieWSA w Gliwicach2017-10-30

Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) może zostać uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła pełnej dokumentacji dotyczącej swojej sytuacji majątkowej, dochodów oraz wydatków, w tym dotyczącej członków wspólnego gospodarstwa domowego?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykaże w sposób udokumentowany swojej sytuacji majątkowej, dochodów i wydatków, w tym dotyczących członków wspólnego gospodarstwa domowego. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek, a brak wystarczających dowodów uniemożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny możliwości finansowych wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżący R. U. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na braki w dokumentacji i niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej skarżącego oraz członków jego gospodarstwa domowego. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, kwestionując ocenę jego możliwości finansowych. Sąd rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. U. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2017 r. w sprawie ze skargi R. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2011 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 26 września 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania R. U. (dalej jako "skarżący") prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiając stan sprawy, referendarz sądowy wskazał, że skarżący odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy obejmujące zwolnienie go od obowiązku uiszczenia ww. opłaty sądowej. W złożonym wniosku wskazał, że wynagrodzenie jego i żony nie wystarcza na pokrycie stałych wydatków i zobowiązań. Referendarz wskazał ponadto, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką synów. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem oszczędności zgromadzonych w gotówce, tj. 250 zł. Skarżący zeznał także, że jego małżonka posiada samochód, przy czym – jak podkreślił – małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową (umowa zawarta w lipcu 2011 r.). Źródłem dochodu skarżącego jego wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.400,00 zł netto. Jego małżonka prowadzi natomiast działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w kwocie około 2.300,00 zł netto. Skarżący wyliczył, że stałe miesięczne wydatki zamykają się w kwocie 3.560,00 zł. Zaliczył do nich: opał – 300 zł, energia elektryczna -150 zł, woda – 60 zł, gaz – 60 zł, wyżywienie – 1.300,00 zł, ubrania – 350 zł, chemia gosp. – 120 zł, śmieci – 70, wywóz nieczystości – 100 zł, TV, internet i telefon – 200 zł, samochód plus paliwo – 600 zł, szkoła – 100 zł, zajęcia dodatkowe – 150 zł. W związku z powyższym referendarz sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie jego wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1) nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości będącej adresem zamieszkania skarżącego wraz ze wskazaniem wzajemnych relacji pomiędzy tymi osobami; 2) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na którego podstawie skarżący zajmuje nieruchomość będącą jego adresem zamieszkania; 3) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należy wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na nieruchomości, w tym media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku itp) poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających zapłatę ww. należności, zaś w przypadku występowania zaległości z tego tytułu - aktualnego zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzającego tę okoliczność, a także wskazania wszystkich osób które partycypują w ww. kosztach utrzymania nieruchomości będącej adresem zamieszkania; 4) udokumentowanie marki samochodu posiadanego przez A. U. oraz wykazanie miesięcznych wydatków związanych z jego użytkowaniem, które oszacowano na kwotę 600 zł; 5) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym skarżącego, w tym: rozliczeniowo-oszczędnościowych i gospodarczych (obsługujących działalność gospodarczą), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne (wystawione po otrzymaniu niniejszego wezwania) zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; okoliczność likwidacji rachunków bankowych w ostatnich pięciu latach również należało wykazać; 6) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów skarżącego oraz pozostałych osób przebywających w gospodarstwie domowym z okresu ostatnich czterech miesięcy, w szczególności poprzez zaświadczenia pracodawców informujące o wysokości wynagrodzenia w ostatnich czterech miesiącach, wskazujące nadto formę zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) i ewentualne obciążenia; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), zestawienia sprzedaży, deklaracji VAT, raportów kasowych, itp; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności. W ww. wezwaniu tym pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W piśmie procesowym z dnia 13 września 2017 r. skarżący, nawiązując do poszczególnych punktów ww. wezwania, oświadczył, że na nieruchomości będącej adresem jego zamieszkania zameldowana jest także jego teściowa. Ponadto skarżący wskazał, że zamieszkuje pod wskazanym adresem na podstawie umowy użyczenia zawartej na okres 2014-2024, jednakże umowy tej nie przedstawił. Wskazując na stałe udokumentowane wydatki z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego, skarżący nadesłał: potwierdzenia dla wpłacającego dokumentujące należności za energię elektryczną w kwotach 205,45 zł i 236,61 wystawione na teściową skarżącego; fakturę dokumentującą zużycie wody (należność za sierpień 2017 r. w kwocie 85,07 zł) wystawioną na teściową skarżącego; fakturę z tytułu opłaty abonamentowej za internet w wysokości 25 zł wystawioną na skarżącego; fakturę za usługi telekomunikacyjne w kwocie 40,06 zł wystawioną na skarżącego; polecenie wpłaty na rzecz A S. A. na kwotę 104,99 zł również wystawione na skarżącego. Odnośnie samochodu żony skarżący oświadczył, że pojazd ten wykorzystywany jest przez nią do prowadzonej działalności gospodarczej i dlatego nie ma wglądu do dokumentacji obrazującej jego eksploatację. Dodał przy tym, że partycypuje on w kosztach paliwa i utrzymania. Nawiązując do kolejnego punktu wezwania, skarżący podniósł, że nie posiada rachunku bankowego, oraz że nie ma dostępu do dokumentów bankowych pozostałych członków gospodarstwa domowego. Skarżący odnotował, że w chwili nadania pisma z 8 września 2017 r. w dalszym ciągu oczekuje na zaświadczenie pracodawcy o wysokości jego zarobków. W tych ramach oświadczył także, że wynagrodzenie jest mu wypłacane w gotówce. Końcowo wskazał, iż partycypuje w "kosztach poprzez przekazanie odpowiedniej wartości gotówki osobom, które dokonują płatności". Referendarz sądowy odnotował przy tym, że równolegle z niniejszą toczą się dwa inne postępowania sądowe ze skarg skarżącego, w których również zobowiązano go do uiszczenia wpisów sądowych po 500 zł w każdej w nich. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i stwierdził, że z jego treści wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zaakcentował przy tym, że wykładnia ta znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a. Tym samym właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia referendarzowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jednocześnie powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować, zaś wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności. Oceniając zatem złożony wniosek referendarz sądowy zauważył, że o ile w druku PPF dokonano niemalże idealnego zbilansowania dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego, o tyle zestawienie to nie przełożyło się na dokumentację źródłową. Podkreślił przy tym, że do dnia rozpoznania wniosku skarżący nie nadesłał tytułu prawnego do nieruchomości, którą zajmuje, co uniemożliwia przypisanie wszystkich deklarowanych przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości. Jednocześnie z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że odbiorcą dostarczanych mediów jest przede wszystkim jego teściowa, a zatem nie jest wiadomym w jakim zakresie obowiązek ich ponoszenia ciąży na skarżącym i jego małżonce. Referendarz sądowy stwierdził także, że z przedłożonych dokumentów wynika, że do obciążeń skarżącego można jedynie zaliczyć wydatki w łącznej kwocie 170,05 zł. Referendarz sądowy wskazał również, że rozdzielność majątkowa wyeksponowana w treści wniosku skarżącego nie mogła w tej sprawie odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku, albowiem stosownie do treści art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków. Tym samym rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się do majątków małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. W ocenie referendarza sądowego skarżący błędnie przyjął, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z pomocy finansowej, a ponadto uniemożliwia mu uzyskanie i podanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Referendarz sądowy zaakcentował przy tym, że pozostawanie w ustroju rozdzielności majątkowej nie jest tożsame z prowadzeniem odrębnych gospodarstw domowych przez małżonków, a skarżący nie może uchylać się od przedstawienia informacji na ten temat. Referendarz stwierdził, iż skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego dochody małżonki skarżącego, ani informacji dotyczących należącego do niej samochodu. Zaakcentował także, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy może, a nawet musi odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku, albowiem dochody, wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy możliwe jest poniesienie kosztów postępowania, czy też nie. Jeżeli osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć, iż swoją postawą naraża tegoż wnioskodawcę na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy zauważył przy tym, że rzadko w praktyce zdarza się, aby osoby, których centrum interesów życiowych znajduje się w jednej nieruchomości, prowadziły odrębne gospodarstwa domowe. Tymczasem skarżący nie zaliczył teściowej do osób wspólnie gospodarujących. Zdaniem referendarza twierdzeniom skarżącego wypływającym ze złożonego wniosku przeczy fakt, iż zasadnicze opłaty związane z utrzymaniem tego gospodarstwa ponosi właśnie teściowa skarżącego, zaś sam skarżący zadeklarował, że na podstawie ustnych dyspozycji partycypuje w ponoszeniu tych wydatków. Taki stan rzeczy czyni brak wykazania dochodów teściowej skarżącego brakiem dowodowym wniosku, który w ocenie referendarza, powoduje, iż wniosek nie może być rozpoznany w sposób wolny od wątpliwości. Referendarz wyeksponował przy tym, że do dnia rozpoznania wniosku, pomimo deklaracji skarżącego, nie przedstawił on części dokumentów, które miał przesłać do Sądu w późniejszym terminie, mimo, że rozpoznanie niniejszego wniosku celowo odłożono w czasie na późniejszy termin po to, aby umożliwić skarżącemu dosłanie brakujących dokumentów źródłowych. Referendarz zastrzegł przy tym, że o ile odroczenie to było zasadne w przypadku dokumentu urzędowego, którym niewątpliwie jest zaświadczenie o zameldowaniu, to rozpoznający wniosek nie znajduje żadnej obiektywnej przyczyny niemożności udokumentowania tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący wraz z najbliższą rodziną zajmują lokal mieszkalny. Taki stan rzeczy, w ocenie referendarza, pozwala stwierdzić, że skarżący z pełną świadomością unika przedstawienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Powyższe okoliczności skutkowały zatem uznaniem, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, a konkluzji tej nie zmienia fakt, że łączna wysokość opłat sądowych ciążących obecnie na skarżącym zamyka się w kwocie 1.500,00. W ocenie referendarza sądowego kwota ta zamyka się w możliwościach finansowych skarżącego. W dniu 27 września 2017 r. skarżący nadesłał zaświadczenie o zameldowaniu dotyczącym jego osoby, a także 5 innych osób, przy czym w zaświadczeniu tym wymieniono jedynie teściową skarżącego, jego małżonkę oraz dwójkę dzieci skarżącego (4 osoby), a także kserokopię zaświadczenia o zarobkach, na którym figuruje podpis skarżącego jako Vice-Prezesa spółki go zatrudniającej będącego osobą upoważnioną do jego podpisania. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący stwierdził, iż nie zgadza się z dokonaną oceną jego możliwości finansowych. Wskazał, że złożone dokumenty przedstawiają jego aktualną sytuację finansową, którą określił jako "beznadziejną". Wyjaśnił przy tym, że wskazana w formularzu "kwota 200 zł" nie była w istocie jego oszczędnościami, a kwotą jaką dysponował w dacie złożenia wniosku o prawo pomocy przeznaczona na bieżące wydatki. Wskazał również na trudne relacje z teściową, jak również powołał się na fakt zagrożenia przez małżonkę wszczęciem postępowania o alimenty wobec braku partycypacji przez skarżącego w wydatkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, choć niektóre wnioski referendarza sądowego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego sprzeciwem postanowienia należy uznać za przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z §2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPF" uzupełnione ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a. Należy w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca w odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy poza oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym w formularzu urzędowym "PPF" przewidział możliwość weryfikacji takiego oświadczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 255 P.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nieprawidłowe wypełnienie ww. formularza lub nieuzupełnienie na żądanie sądu wniosku stoi na przeszkodzie przyznaniu prawa pomocy, albowiem Sąd nie jest w stanie ocenić sytuacji skarżącego. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W ocenie Sądu złożony wniosek zawierał mankamenty dowodowe, które uniemożliwiają przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że istnieje rozbieżność pomiędzy złożonym przez skarżącego oświadczeniem na formularzu urzędowym – druk PPF, a przedłożonymi przez niego dokumentami. Należy bowiem zauważyć, że skarżący nie ujawnił w złożonym formularzu teściowej, jak i jej dochodów pomimo, że przedłożone dokumenty dotyczące bieżących opłat w znacznej części wystawione są właśnie na nią co wskazuje, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym. Po drugie zestawienie wydatków ujawnionych w złożonym formularzu z przedstawionymi fakturami wskazuje na dwie okoliczności. Po pierwsze co do części z nich skarżący nie wykazał, by były one w ogóle ponoszone przez niego w całości lub części. Nie przedstawił on bowiem w ogóle dokumentów wskazujących na wymienione obciążenia (np. koszty opału, "zajęcia dodatkowe", wywozu śmieci czy też opłat na samochód i paliwo). Skarżący nie przedstawił również dokumentów potwierdzających, że partycypuje on w kosztach udokumentowanych opłat pomimo, że faktury wystawione są na jego teściową. Po drugie zestawienie kwot wskazanych w tej części z dokumentami wskazującymi podstawę obciążenia skarżącego tymi wydatkami wskazuje na rozbieżności, np. w oświadczeniu określił on wydatki miesięczne na telewizję, internet i telefon na kwotę 200 zł, podczas gdy z przedłożonych faktur wystawionych na skarżącego wynika, że należność z tego tytułu zamyka się w kwocie 170 zł. Również zestawienie kwot wskazanych w oświadczeniu z przedłożonymi dokumentami dotyczącymi opłat za media prowadzi do wniosku, że skarżący wskazał w oświadczeniu całość kwot mimo, iż ciężar ich zapłaty spoczywa na teściowej, bądź ciąży solidarnie na wszystkich mieszkańcach. Brak dokumentów źródłowych uniemożliwia zatem ocenę, jakie kwoty w rzeczywistości obciążają budżet, jakim dysponuje skarżący co miesiąc. Nie może przy tym ujść uwadze Sądu, że w przedmiotowej nieruchomości zameldowanych jest 6 osób, przy czym jedynie w stosunku do 5 z nich ujawniono dane personalne i powiązania rodzinne (sam skarżący, jego żona, synowie oraz teściowa), zaś w stosunku do ostatniej z 6 osób w ogóle brak jest informacji. Powyższe wynika z przedłożonego zaświadczenia o zameldowaniu, w którym napisano "że pod wyżej wskazanym adresem zameldowanych jest 6 osób", a także wskazano dane personalne 5 osób (rodziny skarżącego i jego samego). Nie jest zatem wiadomym, kto jest jeszcze zameldowany pod powyższym adresem i czy w związku z tym sam skarżący, bądź inna pełnoletnia osoba z rodziny wskazana w powyższym zaświadczeniu otrzymuje wynagrodzenie, jak również czy osoba ta partycypuje w kosztach utrzymania. Również nieprzedłożenie pozostałych wymienionych w wezwaniu dokumentów uniemożliwiło niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny kondycji finansowej i rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący bowiem nie przedstawił dokumentów wskazujących na wysokość dochodów jego żony i teściowej uzasadniając to sytuacją rodzinną i istniejącą rozdzielnością majątkową pomiędzy nim a małżonką. Należy przy tym wskazać, że słusznie referendarz sądowy zaakcentował fakt, iż istnienie umowy małżeńskiej majątkowej nie wpływa na obowiązki małżonków względem siebie i jako takie nie może stanowić uzasadnienia dla uchylania się od obowiązku złożenia dokumentów dotyczących dochodu drugiego z małżonków. Brak tych dokumentów powoduje, że nie jest wiadomym jakimi środkami dysponuje skarżący. Nie może przy tym ujść uwadze Sądu fakt, że z jednej strony skarżący powołuje się na rozdzielność majątkową, z drugiej zaś strony wskazuje na wydatki dotyczące samochodu małżonki. Dualizm oświadczeń skarżącego widoczny jest również w zakresie dotyczącym jego wydatków, albowiem z jednej strony wskazuje na nie, z drugiej zaś strony w sprzeciwie powołuje się na okoliczność zagrożenia przez jego żonę wystąpieniem o alimenty wobec uchylania się przez skarżącego od partycypacji w wydatkach. W takiej sytuacji nie było możliwości zbadania rzeczywistej sytuacji skarżącego, na którym w istocie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy zauważyć, że dokumenty złożone przez skarżącego nie są wyczerpujące. Zgodnie zaś z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Konkludując należy stwierdzić, że nie dające się usunąć wątpliwości, wskazane powyżej, nie są wystarczające do dokonania oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym powodują niemożność przyznania prawa pomocy skarżącego we wnioskowanym zakresie. Tym samym wydane przez referendarza sądowego rozstrzygnięcie było w pełni prawidłowe. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 Ppsa orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło