I SA/Gl 750/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.III/423/1/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od lipca do października 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.III/423/1/2024, po rozpatrzeniu sprawy z odwołania A.S. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji) z 18 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu F sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka) za zaległości podatkowe wraz z odsetkami, w podatku od nieruchomości za okres od lipca do października 2021 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), dalej: O.p. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji decyzją z 18 sierpnia 2022 r. orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości Spółki za okres od lipca do października 2021 r. Następnie zostało wniesione odwołanie od w/w decyzji, za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Organ ten przesyłając akta do organu odwoławczego wskazał na brak pełnomocnictwa, na które powołuje się autor odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie sformułował adwokat D. W. w imieniu strony, jednakże nie załączył on pełnomocnictwa. Pismem z 2 grudnia 2022 r. organ odwoławczy wezwał adwokata do uzupełnienia braku w postaci pełnomocnictwa oraz wskazania adresu epuap. W odpowiedzi zostało nadesłane pełnomocnictwo szczególne udzielone w dniu 12 września 2022 r. Postanowieniem z 1 lutego 2023 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik strony wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 684/23 tut. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z uwagi na wadliwe sporządzenie uzasadnienia. Organ odwoławczy, realizując zalecenia Sądu i zmierzając do wyjaśnienia sprawy, pismem z 1 marca 2024 r. wystąpił do strony i do jej pełnomocnika o wyjaśnienie: - kim była osoba odbierająca korespondencję pod adresem strony wskazana jako "osoba uprawniona do odbioru", czy posiadała wówczas jakieś pełnomocnictwo od strony, - sprecyzowanie przez pełnomocnika "posiadanej informacji", o której mowa w skardze, a dotyczącej odbioru zaskarżonej decyzji w dniu 5 września 2022 r. Pismem z 3 kwietnia 2024 r. pełnomocnik strony przyznał, iż z załączonego zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że odbiór nastąpił w dniu 31 sierpnia 2022 r. Wskazał, iż decyzję odbierała p. A. G. (siostra strony), w okresie, w którym strona przebywała w areszcie tymczasowym. P.G. omyłkowo podała pełnomocnikowi strony, iż decyzję odebrała 5 września 2022 r., zatem pełnomocnik nabrał wówczas przekonania, iż termin 14 dni do wniesienia odwołania należy liczyć od dnia 5 września 2022 r. Obecnie pełnomocnik uważa, że odbiór informacji o właściwej dacie odebrania decyzji, wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji przekonał go o dacie odbioru decyzji w dniu 31 sierpnia 2022 r. i spowodował ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 18 sierpnia 2022 r. Do pisma załączono zanimizowaną kopię postanowienia Sądu Okręgowego w B. z 24 lutego 2023 r., sygn. [...] przedłużającego tymczasowe aresztowanie zastosowane wobec strony 9 czerwca 2022 r. do 2 czerwca 2023 r. oraz kopię pisma A. G. z 3 kwietnia 2024 r., zawierającego oświadczenie o omyłkowym przekazaniu obrońcy jej brata informacji o odebraniu przesyłki w dniu 5 września 2022 r., jako przyczynę wskazała stan psychiczny spowodowany przedłużającym się aresztowaniem brata. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy otrzymując odwołanie dokonuje najpierw wstępnej oceny prawidłowości jego wniesienia, w tym bada czy został dotrzymany termin wyznaczony przez ustawodawcę do jego złożenia. W tym aspekcie organ odwoławczy dokonał następujących ustaleń: - 5 sierpnia 2022 r. - data odbioru postanowienia z 26 lipca 2022 r. o wszczęciu postępowania podatkowego; odbiór przesyłki potwierdziła A. G. i wskazano ją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia jako "pełnomocnik adresata", nie poinformowano ani doręczyciela, ani organu podatkowego wskazanego w postanowieniu o innych okolicznościach, w tym o tymczasowym aresztowaniu strony i adresie jego odosobnienia; - 31 sierpnia 2022 r. - data odbioru decyzji z 18 sierpnia 2022 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu, odbiór przesyłki potwierdziła A. G. i wskazano ją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji jako "osobę uprawniona do odbioru"; - 12 września 2022 r. - data udzielenia pełnomocnictwa przez stronę D.W., jako zakres pełnomocnictwa wskazano "wniesienie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 18.08.2022 r. nr [...] oraz reprezentowanie w postępowaniu odwoławczym"; - 19 sierpnia 2022 r. - data sformułowania odwołania przez pełnomocnika i 21 września 2022 r. data biura podawczego organu pierwszej instancji. Z powyższego wynika, że p.G., uznawana za osobę uprawnioną do odbioru i wskazana przez pełnomocnika strony jako odbierająca decyzję, odebrała ją w dniu 31 sierpnia 2022 r. Organ odwoławczy podkreślił, że strona będąc w areszcie, powołała pełnomocnika i podpisała osobiście formularz pełnomocnictwa w dniu 12 września 2022 r., jeszcze w okresie trwania terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Natomiast profesjonalny pełnomocnik (adwokat) nie ustalił wówczas wszystkich okoliczności sprawy, bazując na informacji od osoby odbierającej przesyłkę. Ta okoliczność może być uznana za przyczynę uchybienia terminowi. Niemniej zapoznanie się ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki dopiero, gdy organ odwoławczy udostępnił ją z własnej inicjatywy pełnomocnikowi, zmierzając do wyjaśnienia przebiegu zdarzeń, nie może zostać uznane za "ustanie przyczyny uchybienia terminowi". Świadczy o tym także fakt, iż ustawodawca wskazał konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Tu pełnomocnik wniósł odwołanie 2 lata wcześniej niż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 121 § 1, art. 122, art. 162 § 1 i 2, art. 187 § 1, art. 191, art. 228 § 1 pkt 2 w świetle art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. poprzez nieuzasadnione zakończenie postępowania odwoławczego formalnym rozstrzygnięciem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy zaistniały okoliczności faktyczne, które wyczerpująco i prawidłowo ocenione, uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co w szczególności dotyczy okoliczności faktycznych wynikających z oświadczenia A. G. oraz postanowienia o dalszym stosowaniu wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Autor skargi wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi wywodził, że decyzję organu pierwszej instancji odbierała siostra skarżącego – A. G., w okresie w którym skarżący od 7 czerwca 2022 r. do 28 kwietnia 2023 r. pozostawał tymczasowo aresztowany i nie mógł się osobiście zajmować własnymi sprawami prawnymi. Dopiero w korespondencji skierowanej do pełnomocnika, odebranej 27 marca 2024 r., po raz pierwszy została załączona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, z której wynika jednoznacznie, że jej odbiór nastąpił w dniu 31 sierpnia 2022 r., a więc na moment odebrania przez pełnomocnika tej informacji z kopią potwierdzenia odbioru, ustała przyczyna uchybienia terminu w postaci przekonania pełnomocnika co do prawidłowości przekazanych informacji, aktualizując złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Natomiast w myśl art. 122 P.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter. Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej. Przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że odwołanie zostało wniesione przez stronę po upływie 14-dniowego terminu od doręczenia decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 233 § 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Co istotne i co podkreślane jest w orzecznictwie - uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09; z 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 O.p. Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji z 18 sierpnia 2022 r. została doręczona 31 sierpnia 2022 r. - odbiór przesyłki potwierdziła A. G., która była osobą uprawnioną do odbioru przesyłki. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w świetle treści art. 149 O.p. brak jest podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, iż zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1622/15 i 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 2101/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 3 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 545/17). Tak więc określony w art. 149 O.p. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby - tak jak w rozpoznawanej sprawie - na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06; z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK). Z tych też względów postanowienie organu odwoławczego nie narusza prawa, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.