I SA/Gl 751/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Bożena Pindel, Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) oraz art. 17, art. 18, art. 32, art. 33, art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami; dalej u.p.e.a.), utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela – Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] roku, nr [...], którym organ ten uznał zarzuty zgłoszone przez A. B. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną : Upomnieniami z dnia 22 listopada 2011 roku Burmistrz Miasta i Gminy P., działając na podstawie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wezwał współwłaścicieli nieruchomości położonych w P. i w B. (w tym A. B.) do uregulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 rok w łącznej wysokości [...] złotych ([...] zł. należność główna + [...] zł. koszty upomnienia) oraz podatku rolnego za 2010 rok w łącznej wysokości [...] złotych ([...] zł. należność główna + [...] zł. koszty upomnienia) i 2011 rok w łącznej wysokości [...] złotych ([...] zł. należność główna + [...] zł. koszty upomnienia). Upomnienia powyższe zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 8 grudnia 2011 roku. Ponieważ ww. należności nie zostały uregulowane Burmistrz Miasta i Gminy P. wystawił w dniu 10 stycznia 2012 trzy tytuły wykonawcze o numerach : [...] (podatek od nieruchomości za 2012 rok), [...] (podatek rolny za 2010 rok) oraz [...] (podatek rolny za 2011 rok). Pismem z dnia 7 lutego 2012 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy P. (wierzyciela) o zajęcie stanowiska w związku z wniesionymi przez A. B. zarzutami na czynności egzekucyjne (nieistnienie obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego). Powołanym wyżej postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 roku wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanego za bezzasadne. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że A. B. jest współwłaścicielem [...] nieruchomości położonej w P. (działka nr [...]), a ponadto współwłaścicielem użytku rolnego położonego w B. (działka nr [...]). Podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Podkreślił także, iż organ podatkowy nie jest zobowiązany do podejmowania z urzędu działań mających na celu ustalenie, czy zapis w ewidencji gruntów odpowiada rzeczywistemu stanowi, a dane z rejestru gruntów są dla niego wiążące. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, iż "nie posiada legitymacji prawnej, aktu notarialnego, aktu własności, dokumentu zasiedzenia", a zatem nie jest współwłaścicielem ww. nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podniosło, że zarzuty zobowiązanego odnoszą się zasadzie wyłącznie do postępowania podatkowego prowadzonego przez organ samorządu terytorialnego. Podkreśliło, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o ostateczne decyzje podatkowe Burmistrza Miasta i Gminy P., które zostały skierowane do wszystkich współwłaścicieli ww. nieruchomości, w tym także do zobowiązanego. Wyjaśniło także, iż kwestia prawidłowości obciążenia podatnika podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym mogła być wyłącznie przedmiotem postępowania przed organem podatkowym, którym dla podatków i opłat lokalnych jest organ samorządowy. Wskazało również, że jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającego wysokość tego zobowiązania, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono tę decyzję. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.B. zarzucił, iż egzekucja skierowana została tylko przeciwko jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości, a nie przeciwko wszystkim współwłaścicielom tych nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2013 roku pełnomocnik zobowiązanego wniósł o : – uchylenie postanowienia SKO oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, – zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że organy podatkowe nie wykazały na jakiej podstawie prawnej uznały, że zobowiązany jest współwłaścicielem spornych nieruchomości. Podkreślił, że samo określenie, że okoliczność ta wynika z dokumentacji podatkowej, należy uznać za niewystarczające i skierowanie egzekucji do zobowiązanego, bez wyjaśnienia czy jest on współwłaścicielem przedmiotowych nieruchomości uznać należy za nieprawidłowe. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7 , 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 146/02, P. Przybysz – Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, str. 136). W rozpatrywanej sprawie A.B. zgłosił zarzuty co do nieistnienia obowiązku oraz błędu co osoby zobowiązanego. W ocenie Sądu, rozpoznającego tę sprawę, organ egzekucyjny zasadnie zakwalifikował opisane zarzuty jako wypełniające dyspozycję art. 33 pkt. 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy takiej kwalifikacji zarzutów – na co wyżej już Sąd zwrócił uwagę – Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. miał obowiązek uzyskać stanowisko wierzyciela, stosownie do przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., gdyż zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1-7 (...), organ egzekucyjny rozpatruje dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie tylko musi uzyskać stanowisko, ale również jest nim związany w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2000 roku, sygn. akt III SA 1902/99) Organ ten, badając dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nadal istnieje, jedynie bada tytuł egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji, pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.a.). W wyroku z dnia z 10 grudnia 1998 roku, sygn. akt III SA 1418/97 (opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, nr 3714) NSA stwierdził, że zestawienie zdania drugiego art. 29 § 1 u.p.e.a. przesądzającego, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. pozwalającym oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego między innymi na nieistnieniu obowiązku prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia tegoż art. 29 § 1 u.p.e.a. Istotą przywołanej normy prawnej jest by organ egzekucyjny nie wkraczał w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku i nie podejmował się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Za powyższym poglądem przemawia również treść art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiącego min., że zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro więc wierzyciel na zapytanie organu egzekucyjnego wypowiedział się, że obowiązek podatkowy istnieje, gdyż decyzje ostateczne zostały doręczone podatnikowi, to rzeczą organu egzekucyjnego jest dalsze prowadzenie egzekucji. Organ egzekucyjny nie może podważać wypowiedzi wierzyciela ponieważ wówczas musiałby przeprowadzić kontrolę istniejących decyzji, na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, do czego żadnym przepisem prawa nie jest uprawniony (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2001 roku, sygn. akt I SA/Gd, LEX nr 46461 oraz NSA z dnia 20 marca 2008 roku, sygn. akt II FSK 172/07, LEX 5131). Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 33 pkt 4 u.p.e.a. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wówczas, gdy osoba przeciwko której wydano tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji, stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych (skierowanych do skarżącego) były trzy decyzje podatkowe Burmistrza Miasta i Gminy P. (tj. decyzja ustalająca wymiar podatku od nieruchomości na 2011 rok oraz dwie decyzje ustalające wymiar podatku rolnego za lata 2010 – 2011), skierowane do wszystkich współwłaścicieli ww. nieruchomości (w tym do skarżącego). Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). Zatem nieruchomość, która stanowi współwłasność jest odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Mówiąc o solidarnym obowiązku podatkowym należy odnieść tę instytucję do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe przewidzianej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 roku, poz. 749). Wprawdzie z przedstawionych regulacjach prawnych zawartych w powołanych wyżej ustawach o podatkach i opłatach lokalnych oraz o podatku rolnym wcale nie wynika odesłanie do stosowania w tych przypadkach Ordynacji podatkowej, jednakże nie sposób przyjąć, aby tak nie było. Wynika to bowiem choćby z charakteru przepisów tych ustaw (por. S. Babiarz [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek : Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2006, s. 392). Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (zob. art. 366 Kodeksu cywilnego). Inaczej mówiąc istota solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Organ podatkowy wymierza zatem podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2006 roku, sygn. akt II FSK 1289/05, LEX nr 280451). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zasadnie uznały, iż zarzuty skarżącego dot. nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) są nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zatem argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) skargę, jako nieuzasadnioną oddalił.