I SA/Gl 751/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.III/423/215/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od lipca do października 2021 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.III/423/215//2024, po rozpatrzeniu sprawy z odwołania A. S. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji) z 18 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu F sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka) za zaległości podatkowe wraz z odsetkami, w podatku od nieruchomości za okres od lipca do października 2021 r., na podstawie art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), dalej: O.p. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji decyzją z 18 sierpnia 2022 r. orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości Spółki za okres od lipca do października 2021 r. Następnie zostało wniesione odwołanie od w/w decyzji, za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Organ ten przesyłając akta do organu odwoławczego wskazał na brak pełnomocnictwa, na które powołuje się autor odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie sformułował adwokat D. W. w imieniu strony, jednakże nie załączył on pełnomocnictwa. Pismem z 2 grudnia 2022 r. organ odwoławczy wezwał adwokata do uzupełnienia braku w postaci pełnomocnictwa oraz wskazania adresu epuap. W odpowiedzi zostało nadesłane pełnomocnictwo szczególne udzielone w dniu 12 września 2022 r. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucję przywrócenia terminu do wniesienia odwołania reguluje art. 162 O.p. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą wymagane prawem wszystkie przesłanki umożliwiające przywrócenie stronie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, bowiem nieprawidłowo oceniono moment "ustania przyczyny uchybienia terminowi" oraz nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał organ odwoławczy pełnomocnik strony przyznał, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 31 sierpnia 2022r., a przyjęcie daty 5 września 2022 r. wynikało z omyłki podania tej informacji pełnomocnikowi przez osobę odbierającą korespondencję. Powzięcie informacji o rzeczywistym dniu odbioru decyzji pełnomocnik uważa za "ustanie przyczyny uchybienia terminowi". Natomiast o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przy czym, aby uprawdopodobnić brak winy, powinno się uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od nich niezależna. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. powszechną przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Dalej organ odwoławczy zauważył, że dosyć kategoryczne stanowisko w kwestii przyczyny naruszenia terminu przyjmuje się w praktyce, co można dostrzec przy analizie orzecznictwa sądów administracyjnych wydanego w podobnych sprawach. Jako reprezentatywny powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17, który wskazuje: "przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku." Tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/22: "przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu." Organ odwoławczy dokonał następujących ustaleń: - 5 sierpnia 2022 r. - data odbioru postanowienia z 26 lipca 2022 r. o wszczęciu postępowania podatkowego; odbiór przesyłki potwierdziła A. G. i wskazano ją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia jako "pełnomocnik adresata", nie poinformowano ani doręczyciela, ani organu podatkowego wskazanego w postanowieniu o innych okolicznościach, w tym o tymczasowym aresztowaniu strony i adresie jego odosobnienia; - 31 sierpnia 2022 r. - data odbioru decyzji z 18 sierpnia 2022 r. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu, odbiór przesyłki potwierdziła A. G. i wskazano ją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji jako "osobę uprawnioną do odbioru"; - 12 września 2022 r. - data udzielenia pełnomocnictwa przez stronę D. W., jako zakres pełnomocnictwa wskazano "wniesienie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 18.08.2022 r. nr [...] oraz reprezentowanie w postępowaniu odwoławczym"; - 19 sierpnia 2022 r. - data sformułowania odwołania przez pełnomocnika i 21 września 2022 r. data biura podawczego organu pierwszej instancji. Reasumując, w ocenie organu odwoławczego podana we wniosku przyczyna nie uprawdopodabnia spełnienia przesłanek przywrócenia terminu przewidzianych w O.p., co wykazano w powyższym uzasadnieniu na poszczególnych dokumentach i datach, w których miały miejsce zdarzenia w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że strona będąc w areszcie, powołała pełnomocnika i podpisała osobiście formularz pełnomocnictwa w dniu 12 września 2022 r., jeszcze w okresie trwania terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Natomiast profesjonalny pełnomocnik (adwokat) nie ustalił wówczas wszystkich okoliczności sprawy, bazując na informacji od osoby odbierającej przesyłkę. Ta okoliczność może być uznana za przyczynę uchybienia terminowi. Niemniej zapoznanie się ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki dopiero, gdy organ odwoławczy udostępnił ją z własnej inicjatywy pełnomocnikowi, zmierzając do wyjaśnienia przebiegu zdarzeń, nie może zostać uznane za "ustanie przyczyny uchybienia terminowi". Świadczy o tym także fakt, iż ustawodawca wskazał konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Tu pełnomocnik wniósł odwołanie 2 lata wcześniej niż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 121 § 1, art. 122, art. 162 § 1 i 2, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy zaistniały okoliczności faktyczne, które wyczerpująco i prawidłowo ocenione, uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co w szczególności dotyczy okoliczności faktycznych wynikających z oświadczenia A. G. oraz postanowienia o dalszym stosowaniu wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Autor skargi wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi wywodził, że decyzję organu pierwszej instancji odbierała siostra skarżącego, A. G., w okresie w którym skarżący od 7 czerwca 2022 r. do 28 kwietnia 2023 r. pozostawał tymczasowo aresztowany i nie mógł się osobiście zajmować własnymi sprawami prawnymi. Przekazując obrońcy skarżącego korespondencję wraz z decyzją, A. G. omyłkowo podała, że decyzję odebrała w dniu 5 września 2022 r., co spowodowało, że pełnomocnik, który decyzję z tą informacją otrzymał jak również skarżący, który zupełnie nie był w stanie brać udziału w obiegu tego dokumentu, byli przekonani, że termin 14 dni należy liczyć od tej daty. Dopiero w korespondencji skierowanej do pełnomocnika, odebranej 27 marca 2024 r., po raz pierwszy została załączona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, z której wynika jednoznacznie, że jej odbiór nastąpił w dniu 31 sierpnia 2022 r., a więc na moment odebrania przez pełnomocnika tej informacji z kopią potwierdzenia odbioru, ustała przyczyna uchybienia terminu w postaci przekonania pełnomocnika co do prawidłowości przekazanych informacji, aktualizując złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 177), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Natomiast w myśl art. 122 P.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter. Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy podatnik: 1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu, 2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, 3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody obiektywnie usunąć. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21). Odnosząc się do zarzutów skargi, zauważyć należy, że skarżący przebywając w areszcie, powołał pełnomocnika i podpisał osobiście formularz pełnomocnictwa w dniu 12 września 2022 r., jeszcze w okresie trwania terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Natomiast profesjonalny pełnomocnik (adwokat) nie ustalił wówczas wszystkich okoliczności sprawy, bazując na informacji od osoby odbierającej przesyłkę. Ta okoliczność może być uznana za przyczynę uchybienia terminowi. Niemniej zapoznanie się ze zwrotnym potwierdzenie odbioru przesyłki dopiero, gdy organ odwoławczy udostępnił ją z własnej inicjatywy pełnomocnikowi, zmierzając do wyjaśnienia przebiegu zdarzeń, nie może zostać uznane za "ustanie przyczyny uchybienia terminowi". Świadczy o tym także fakt, iż ustawodawca wskazał konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Tu pełnomocnik wniósł odwołanie 2 lata wcześniej niż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie podzielił argumentacji pełnomocnika skarżącego, że dopiero w korespondencji skierowanej do niego, a odebranej 27 marca 2024 r., do której została załączona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji - to dopiero na ten moment ustała przyczyna uchybienia terminu w postaci przekonania pełnomocnika co do prawidłowości przekazanych informacji, aktualizując złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy bowiem już postanowieniem z 1 lutego 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 18 sierpnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe wraz z odsetkami, w podatku od nieruchomości za okres od lipca do października 2021 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazywał także na datę doręczenia decyzji. Następnie na to postanowienie została wniesiona skarga do tut. Sądu i sprawa toczyła się pod sygn. I SA/Gl 684/23. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 18 sierpnia 2022 r. W konsekwencji, nie można uznać, że organ naruszył przepis art. 162 § 1 O.p. wydając zaskarżone postanowienie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.