I SA/Gl 782/05
WyrokWSA w Gliwicach2005-11-28
Skład orzekający: Marek Kołaczek, Anna Wiciak, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktura VAT dokumentująca sprzedaż towaru, która została zapłacona poprzez kompensatę wzajemnych należności i zobowiązań, może być uznana za czynność pozorną, a tym samym nie stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego lub zwrotu podatku naliczonego?Ratio decidendi
Organy podatkowe mają prawo oceniać treść i cel czynności cywilnoprawnych pod kątem ich zgodności z prawem podatkowym, jednakże ocena ta musi opierać się na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Sama okoliczność zapłaty faktury poprzez kompensatę wzajemnych należności i zobowiązań, w połączeniu z potencjalnymi korzyściami podatkowymi dla jednej ze stron, nie jest wystarczająca do uznania transakcji za pozorną, jeśli nie zostanie to poparte innymi dowodami i prawidłowo uzasadnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która zakwestionowała prawo Spółki "A" do odliczenia podatku naliczonego w związku z fakturą VAT dokumentującą zakup ładowarki. Organy podatkowe uznały transakcję za pozorną, wskazując na skomplikowany łańcuch sprzedaży tej samej ładowarki, powiązania między spółkami oraz sposób zapłaty poprzez kompensatę. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak możliwości wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów oraz niewykorzystanie wszystkich istotnych dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Anna Wiciak, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć ( spr.), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2005 na rozprawie sprawy ze skargi "B" sp. z o.o. W K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł ( [...] złoty), 3. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] r., nr [...] , mocą której w oparciu o art. 10 ust. 2 pkt 1 i art. 27 ust. 6 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50, ze zm.) oraz § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024, ze zm.), organ ten określił Sp. z o.o. "A", kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 1999 r. w wysokości [...] zł. oraz uchylił w całości decyzję z [...] r. nr [...] ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe za [...] l999 r. i umorzył postępowanie w tym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń w sprawie. W tych ramach wyjaśnił, iż organ I instancji zakwestionował odliczenie podatku naliczonego w kwocie [...] zł wynikającego z faktury VAT Nr [...] z dnia [...] 1999 r. wystawionej przez Sp. z o.o. "B" z Z. dokumentującej sprzedaż ładowarki wieloczerpakowej ŁWK o wartość netto [...] zł oraz wykazanym podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł.
Organ I instancji w wyniku kontroli krzyżowych ustalił, iż ładowarka została sprzedana przez firmę "C S.A." w B. [...]1993 r. dla "D" w B. za kwotę [...]zł. Kolejnym nabywcą koparki była firma "E" Sp. z o.o. w L., która [...] 1998 r. kupiła ją za kwotę [...] zł (zwolnienie z podatku od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy), następnie w dniu 4 czerwca 1998 r. odprzedała ją Firmie Handlowej "F" z W.wykazując na fakturze VAT wartość netto [...] zł oraz podatek od towarów i usług [...] zł. Ta Firma [...] 1999 r. sprzedała ładowarkę firmie "G" S.A. ZPChr z T., wykazując w fakturze VAT wartość netto [...] zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł, następnie [...] 1998 r. ładowarkę nabyła firma "B" Sp. z o.o. w Z., wykazując wartość netto [...] zł i podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł. Następnie sporną fakturą VAT nr [...] z [...] 1999 r., gdzie wykazano wartość netto [...] zł podatek VAT [...] zł, sposób zapłaty: kompensata, odprzedała ładowarkę skarżącej spółce "A" Sp. z o.o. w R.. Ta z kolei odprzedała ją w grudniu 1999 r. Spółce "E" z L., która już była właścicielem ładowarki w czerwcu 1998 r. i wtedy sprzedała ładowarkę wieloczerpakową ŁWK firmie "F" z W. za cenę brutto [...] zł a w [...] 1999 r., ponownie nabyła ładowarkę od Spółki z o.o. "A" za cenę brutto [...] zł, czyli za cenę 7,5 krotnie wyższą od uzyskanej ceny sprzedaży w [...] 1998 r.
Organ pierwszoinstancyjny wskazał, że wszystkie opisane wyżej transakcje są potwierdzane protokołami odbioru bądź przekazania ładowarki, choć odbywały się w sytuacji, gdy ładowarka nie zmieniała miejsca położenia i stale znajdowała się w fizycznym posiadaniu Spółki "E" z L. - na placu składowym Oddziału Spółki w B.. Ładowarka nie była użytkowana przez żadną z firm wymienionych jako nabywcy i sprzedawcy tego urządzenia (poza "D"). Organ I instancji wskazał, że stan techniczny poszczególnych części ładowarki został opisany w protokole z oględzin Urzędu Skarbowego w B. i świadczy o nieprzydatności tego urządzenia do spełniania zadań, do których było przeznaczone.
Następnie organ podatkowy wskazał na powiązania osobowe i kapitałowe pomiędzy spółkami - "E", "B" i "A".
Powołując się na wyjaśnienia pełnomocnika organ pierwszoinstncyjny doszedł do wniosku, że zasadniczym celem przeprowadzonej transakcji pomiędzy Spółkami "B" a "A" było zaspokojenie wierzytelności, jakie skarżąca posiadała w stosunku do "B", które według stanu na [...] 1999 r. wynosiły stanowiły kwotę [...] zł, a więc sporna faktura pełniła rolę środka płatniczego i winna być potraktowana jako "zapłata należności" i stosownie do tych okoliczności rozliczona przez podatnika.
Powołując się na wyjaśnienia pełnomocnika organ podatkowy wskazał, że Spółka "B" w [...] 1999 r. była zagrożona upadłością, mimo to we [...] 1998 r. kupiła ładowarkę za kwotę brutto [...] zł (prawie dwukrotnie wyższą od ceny jej nabycia przez sprzedawcę, za którą bezpośrednio zapłaciła gotówką podmiotowi o statusie ZPChr i dzięki temu mogła odliczyć zawarty w cenie podatek naliczony w wysokości [...]zł.
Zdaniem organu pierwszoinstancyjnego przeprowadzone postępowanie dowodowe i dokonane na tej podstawie ustalenia faktyczne pozwoliły na stwierdzenie, iż zakwestionowana przez organy podatkowe faktura nie stwierdzała sprzedaży, a cena nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości towaru. Faktura ta dokumentowała czynności pozorne i została wystawiona w celu obejścia przepisów ustawy i stanowiła czynność nieważną z mocy art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego, zatem zgodnie z § 54 ust.4 pkt 5 lit.c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. nie stanowiła podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka - reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, podnosząc, iż decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia, które pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym oraz stanem faktycznym i prawnym sprawy. Zaskarżonym decyzjom pełnomocnik zarzucił nadto: rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 123 § 1, art. 120, art. 129 w związku z art. 200 § 1, art. 192 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 7 w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez: pozbawienie strony prawa udziału w postępowaniu, wskazując, że strona nie została zawiadomiona o terminie oględzin ładowarki, braku możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, niewykorzystanie wszystkich istotnych dowodów w sprawie mogących świadczyć na korzyść skarżącej Spółki.
Zdaniem skarżącej Spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. nie wyjaśnił, dlaczego Urząd Skarbowy w R., odrzucił wyjaśnienia strony i dowody powołane w piśmie z dnia [...] 2002 r. i przerzucił na skarżącą skutki transakcji pomiędzy innymi firmami wymienionymi w zaskarżonych decyzjach, skoro skarżąca Spółka o nich nie wiedziała, a zatem nie miała na nie wpływu. Nadto organ podatkowy nie wykazał interesu finansowego i fiskalnego Spółki związanego z obrotem ładowarką, w sytuacji, gdy zakup i sprzedaż nie miały wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego i wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych w 1999 r., nie miały wpływu na kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za [...] 1999 r. Organ podatkowy nie wykazał też interesu fiskalnego sprzedawcy ładowarki, Spółki "B" oraz nie ustalił, czy spółka ta odprowadziła z tego tytułu do właściwego Urzędu Skarbowego podatek od towarów i usług. Zarzucił także, że organ podatkowy odstąpił od wyjaśnienia dalszych losów ładowarki. Nie ustalił od kiedy Spółka "E" została udziałowcem w Spółce "A". Nie ustalił co było przedmiotem składowania na podstawie umowy składu z firmą "E". Nie uwzględnił opinii biegłego w zakresie wyceny ładowarki.
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej wydał podzielił argumentację organu I instancji i utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R..
Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, wskazał, że jest on bezpodstawny, gdyż w sentencji decyzji powołano zarówno podstawy prawa materialnego jak i prawa procesowego. W odpowiedzi na zarzut nie włączenia do akt sprawy opinii biegłego, w zakresie wyceny ładowarki, wskazał, że to skarżąca powołała ten dowód, twierdząc, że taka wycena jest w posiadaniu Firmy "E", a skoro pomiędzy firmami istnieją powiązania kapitałowe, to mogła przedłożyć tę opinię.
Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie doszło do naruszenia przepisów procedury, gdyż pełnomocnik skarżącej miał możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i mógł wypowiedzieć się co do jego treści. Wyjaśnił także, że skarżąca nie uczestniczyła w oględzinach ładowarki, gdyż właścicielem ładowarki w [...] 2001 r. była firma "E" Sp. z o.o.
Odwołanie pełnomocnika dotyczące decyzji pierwszoinstancyjnej, ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 1999 r. zostało przez organ odwoławczy uwzględnione.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie w części decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. oraz w całości poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z [...] r., zarzucając organom podatkowym, naruszenie prawa materialnego tj. § 54 ust.4, pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zw. z art. 19 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym, naruszenie art.2 (1) I Dyrektywy Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Europejskich w zakresie podatków obrotowych. Dodatkowo wskazał rażące naruszenie prawa procesowego, podnosząc te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzucił także, że organy podatkowe nie wyjaśniły, czy ładowarka kołowa ŁWK zakupiona przez "G" S.A. od firmy "F" jest tą samą ładowarką, którą skarżąca zakupiła w [...] 1999 r. od Spółki "B". Ponadto podniósł naruszenie art. 190 § 1 w zw. z art. 123, art. 189 § 1, art. 181 w zw. z art. 165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nie wezwanie skarżącej do przedstawienia opinii dotyczącej wyceny ładowarki, nie powoływanie biegłych z zakresu finansów oraz spedycji i transportu, nie wyjaśnienie, czy inne urzędy oceniły legalność przeprowadzanych transakcji obrotu ładowarką, nie ustalenie, czy na przestrzeni 1998 i 1999 roku przeciwko "B" prowadzone były postępowania cywilnoprawne, administracyjne, egzekucyjne, uniemożliwiające skarżącej spółce zaspokojenie roszczeń, nie ustaliły jaki był los ładowarki zakupionej w dniu [...] 1999 r. przez "E" i czy Spółka ta dokonywała jej wyceny przez biegłego rzeczoznawcę.
Pełnomocnik skarżącej wskazał także na nienależyte i nieprzekonywujące uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, co narusza art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 oraz art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa i uniemożliwia wniesienie zarzutów spełniających wymogi formalne określone w art. 57 § 1, pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo wyjaśnił, że powoływanie biegłych z zakresu finansów oraz spedycji i transportu było zbędne, gdyż faktów, które wnioskowani biegli mieliby ustalić nie kwestionuje organ podatkowy. Żądanie przeprowadzenia dowodów, dotyczących oceny przez inne urzędy, legalności przeprowadzanych transakcji obrotu ładowarką, nie zostało uwzględnione, gdyż okoliczność, czy wobec Spółek uczestniczących w obrocie ładowarką, zostało wszczęte z tego tytułu postępowanie podatkowe, nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Z kolei ustalenie, czy na przestrzeni 1998 i 1999 roku przeciwko "B" prowadzone były postępowania cywilnoprawne, administracyjne i egzekucyjne, uniemożliwiające skarżącej zaspokojenie roszczeń, nie znajduje uzasadnienia, gdyż organy podatkowe nie kwestionowały wyjaśnień skarżącej, iż celem wystawienia zakwestionowanej faktury z uwagi na złą kondycję Spółki "B" była zamiana wierzytelności wobec tej Spółki na ładowarkę. Organy podatkowe zakwestionowały samą transakcję, zatem analiza kondycji finansowej Spółki "B" dla podjętego rozstrzygnięcia, nie miała znaczenia. Dla podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, znaczenia nie miało również, powoływanie biegłego odnośnie kosztu przewozu i montażu ładowarki z B. do Z..
Odnośnie zarzutu, iż organy podatkowe nie ustaliły jaki był los ładowarki zakupionej [...] 1999 r. przez "E" i czy Firma ta dokonywała jej wyceny przez biegłego rzeczoznawcę, organ podatkowy stwierdził, iż zarzut ten jest bezpodstawny. Z kontroli przeprowadzonej w "E" Sp. z o.o. wynika, iż po dniu [...] 1999 r. Spółka ta nie dokonała odprzedaży ładowarki, która stanowiła dla tej Spółki towar handlowy i znajdowała się w jej Oddziale w B..
W odpowiedzi na zarzut nie wyjaśnienia czy ładowarka kołowa ŁWK zakupiona przez "G" S.A. od firmy "F" jest tą samą ładowarką, którą skarżąca zakupiła w [...] 1999 r. organ odwoławczy powołał się na materiał dowodowy, zgromadzony w trakcie kontroli krzyżowych, przeprowadzonych przez właściwe urzędy skarbowe, z którego wynika, iż przedmiotem transakcji pomiędzy poszczególnymi firmami była ta sama ładowarka. Organ odwoławczy zgodził się, iż nazwa ładowarki różnie była określana na fakturach (ładowarka kołowa ŁWK, ładowarka wieloczerpakowa) w poszczególnych etapach transakcji. Jednakże wobec innych dowodów, a więc protokołu kontroli przeprowadzonej u skarżącej w [...] 2000 r. ustaleń kontroli krzyżowych oraz protokołu oględzin sporządzonego [...] 2001 r. w Oddziale "E" Sp. z o.o. organ odwoławczy stwierdził, iż ładowarka kołowa była ładowarką wieloczerpakową. Uznał, iż nie mogą temu przeczyć dwie opinie biegłych, dołączone przez pełnomocnika skarżącej do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna. Istota sporu między stronami postępowania sądowego sprowadza się do tego, czy stronie skarżącej przysługiwało prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury wystawionej przez Sp. z o.o. "B", dokumentującej sprzedaż stronie skarżącej ładowarki w dniu [...] 1999 r., w związku z czym, pozostaje kwestia prawidłowości oceny, czy faktura potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art.58 i art. 83 kodeksu cywilnego. Odnosząc się do tej kwestii, w punkcie wyjścia należy odwołać się do zasady autonomiczności prawa podatkowego wobec innych gałęzi prawa z której wynika, że skuteczność czynności cywilnoprawnych w prawie podatkowym, uzależniona jest od tego, czy nie stanowią działań zmierzających do uchylenia się od opodatkowania, bądź minimalizacji obciążeń podatkowych (por. R. Mastalski: Wprowadzenie do prawa podatkowego. Warszawa 1995 str.104 i nast. por. także A. Hanusz: Zasada autonomii woli stron stosunków cywilnoprawnych w świetle prawa podatkowego. Państwo i Prawo 1998 nr 12 str.36 i nast.). Konsekwencją tego poglądu, powszechnie aprobowanego także w orzecznictwie jest uznanie, iż organy podatkowe są uprawnione do oceny treści i celów czynności cywilnoprawnych pod tym kątem, czy nie zmierzają one do obejścia obowiązków wynikających z prawa podatkowego, a w ocenie tej istotne są skutki jakie czynności te wywołują w płaszczyźnie prawa podatkowego (por. w szczególności wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 2274/96 Biuletyn Skarbowy 1999 nr 4 str. 20). W orzecznictwie wskazuje się zarazem, że dokonanie wspomnianej oceny wymaga ustalenia przez organy podatkowe rzeczywistej treści stosunków prawnych jakie wynikają z zawartych przez podatników umów w zakresie zobowiązań podatkowych, a w szczególności oceny ich istotnych treści pod względem skutków prawnych w świetle przepisów ogólnych kodeksu cywilnego, dotyczących czynności prawnych oraz przepisów ogólnych tego kodeksu dotyczących zobowiązań umownych, nie wyłączając oceny z punktu widzenia przesłanek z art.58 §1 w związku z art. 353 Kodeksu cywilnego (por. w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1994 r. sygn. akt III ARN 84/91 - Orzecznictwo Sądu Najwyższego 1994, nr 10 poz. 196 oraz wyroki NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1054/97 oraz z dnia 7 kwietnia 1999 r. sygn. akt III SA 16 10/98). Poglądy te są, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w pełni uzasadnione. Zgodzić się trzeba z wielokrotnie wyrażanymi w orzecznictwie zapatrywaniami, w myśl których konstrukcje cywilnoprawne nie mogą być wykorzystywane do uchylania się od obowiązku podatkowego albo do unikania zobowiązań podatkowych (por. w szczególności wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1997 r. sygn. akt I SA/Po 1553/96 oraz z dnia 25 czerwca 1998 r. sygn. I SA/Po 1883/97), obowiązki podatkowe nie mogą być znoszone, zmieniane bądź poszerzane umowami cywilnoprawnymi (por. w szczególności wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1991 r. sygn. akt SA/Po 1562/91 - Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1993, nr 2 poz.34). Konsekwencją wszystkich tych założeń jest zatem potrzeba badania, w każdym rozpatrywanym przypadku jakiego rodzaju skutki prawne w sferze prawa podatkowego, rodzi oznaczony stosunek prawny między stronami, będący następstwem zawartej przez nie umowy. W ramach tego zabiegu trzeba zaś, zgodnie z brzmieniem art.65 § 2 kodeksu cywilnego ustalić przede wszystkim zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 325/99). Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do ustalonego w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego, należy stwierdzić, że organy podatkowe, mają obowiązek dokonywania oceny umów cywilnych z punktu widzenia skutków jakie wywierają one w sferze zobowiązań podatkowych stron tych umów. Natomiast nie może zostać zaaprobowana metoda tej oceny oraz jej wynik który legł u podstaw zaskarżonej decyzji. Nie może budzić wszak wątpliwości, że omawiane uprawnienie organy podatkowe mogą realizować na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, że ocena taka musi odnosić się do całokształtu ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaś stanowisko organu podatkowego w tej materii winno zostać w sposób prawidłowy, zgodny z wymogami art.210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa uzasadnione. Wymogi dotyczące prawidłowego uzasadnienia stanowiska organu podatkowego stają się tym istotniejsze, im stan faktyczny sprawy jest bardziej skomplikowany. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W punkcie wyjścia rozważań nad tą kwestią należy przytoczyć treść przepisu § 54 ust.4 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 165, poz.1024). Stanowi on, że w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące potwierdzające czynności do których mają zastosowanie przepisy art.58 i 83 kodeksu cywilnego faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Z przepisu tego zatem wprost wynika, obowiązek organów podatkowych dokonywania ustaleń faktycznych w tym zakresie.
Przytoczenie treści tego przepisu jest niezbędne w sytuacji, gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w istocie, ocena pozorności zakwestionowanych transakcji strony skarżącej ze Spółką "B" zasadza się na dwóch przesłankach. Jedna z nich to fakt, iż transakcje te powodują określone, wynikające z przepisów korzyści podatkowe, z tym że korzyści te, zdaniem organów podatkowych, odniosła Spółka "B". Miały one polegać na tym, że po zapłacie gotówką za ładowarkę Firmie "G" S.A. kwoty [...] zł, Firma "B" uzyskała prawo do odliczenia podatku należnego w wysokości [...] zł.
Druga zaś przesłanka przyjętej oceny to okoliczność, że zapłata należności z tytułu zawartych transakcji nastąpiła w formie kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań potwierdzonych pomiędzy sprzedawcą Firmą "B" a nabywcą skarżącą Spółką. Przyjęty tok rozumowania organów podatkowych prowadzi do wniosków z punktu widzenia logicznego trudnych do przyjęcia. Otóż, z faktu zapłaty gotówką za towar w kwocie znacznie przewyższającej możliwość odliczenia podatku, organy podatkowe wskazują na istnienie korzyści podatkowych dla firmy "B", zaś z kompensaty należności, wskazanej jako sposób zapłaty spornej faktury, czyni się argumenty, przemawiające za pozornością tej transakcji. Tej konstatacji nie zmienia analiza okoliczności zawarcia transakcji, dokonana przez organ odwoławczy, ani uwzględnienie powiązań personalnych i kapitałowych pomiędzy niektórymi stronami kolejnych transakcji zakupu ładowarki.
Jak wynika z przedstawionych wywodów, zaskarżona decyzja nie została poprzedzona wszechstronną analizą zebranych w sprawie dowodów, nie odniesiono się też do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wskazanych okoliczności faktycznych. Z tych zatem powodów, zachodzi konieczność jej uchylenia w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 wskazanej wyżej ustawy.
Powołane przepisy
art. 233 § 1 pkt 1art. 10 ust. 2 pkt 1art. 27 ust. 6 ustawyart. 7 ust. 1 pkt 5 ustawyart. 58art. 83art. 247 § 1 pkt 2art. 123 § 1art. 120art. 129art. 200 § 1art. 192 ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło