I SA/Gl 791/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant specjalista Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - rozłożenia na raty zaległości podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie rozłożenia na raty zaległości podatkowych J. G. z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1998-2010. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podało na wstępie, że wnioskiem z dnia 10 listopada 2011 r. podatnik zwrócił się o rozłożenie na raty zaległości podatkowych za lata 1998-2010, zgodnie z ustalonym przez siebie harmonogramem spłat. Motywując wniosek wskazał, iż chce uiścić zaległości z pomocą rodziny, gdyż syn od roku prowadzi własną działalność gospodarczą i zdaniem strony propozycja spłat jest realna i rzetelna. Dalej wskazano, że organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku strony, gdyż uznał, że możliwość spłaty łącznej kwoty [...] zł według zaproponowanego harmonogramu jest niewiarygodna w świetle opisanego przez stronę braku dochodów i zamiaru korzystania ze wsparcia rodziny. Organ ten zaznaczył, że mimo wezwania, podatnik nie przedstawił żadnych dowodów dokumentujących realność spłaty w ratach tak znacznego zadłużenia. W odwołaniu strona podtrzymała swój wcześniejszy wniosek, wskazując, że możliwości spłat w wysokości [...] zł miesięcznie dowodzi uiszczenie całości zobowiązania podatkowego za 2011 r. Rozważania prawne Kolegium rozpoczęło od przytoczenia art. 13 § 1 pkt 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując, że udzielanie ulg podatkowych w zakresie podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego należy do kompetencji m.in. wójtów gmin. Dalej przywołano art. 67 a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika. Zaznaczono jednocześnie, że decyzja w przedmiocie ulg ma charakter uznaniowy, a zatem organ ma możliwość swobodnej oceny przedstawionych faktów w granicach pozostawionych przez prawo, a granice uznania zakreśla tu "ważny interes podatnika lub interes publiczny". O tym co w określonym przypadku stanowi ważny interes podatnika lub interes publiczny, każdorazowo rozstrzyga organ uprawniony do wydania rozstrzygnięcia, a ustalenie takie jest dla tego organu jedynie konieczną przesłanką, a nie zobowiązaniem do podjęcia określonej decyzji. Akcentując uznaniowość omawianych rozstrzygnięć organ odwoławczy zwrócił także uwagę na treść art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazał, że z przywołanej regulacji wynika, iż Kolegium ma zbadać czy organ I instancji orzekając o uldze nie naruszył prawa i granic swobodnego uznania, a więc ocenić zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postępowanie pod kątem zgodności z prawem. W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji Kolegium podkreśliło, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, szczególny charakter przyznanego organowi przez ustawodawcę uprawnienia opartego na uznaniu administracyjnym nakłada na organ obowiązek dogłębnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 r. wyjaśniono, że organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, ale także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postępowanie w przedmiocie zastosowania ulg wszczynane jest na wniosek podatnika, co oznacza konieczność jego czynnego udziału w ustalaniu przesłanek zastosowania ulgi. Powołał się w tym zakresie także na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 513/10, w którym stwierdzono, że postępowanie w sprawie udzielenia ulg podatkowych jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym, bo inicjowanym przez stronę. W związku z tym, to na stronę w znacznym stopniu przekłada się konieczność udowodnienia okoliczności, którymi motywuje ona swój wniosek. Powyższe nie wyklucza, a zakłada współpracę podatnika z organami podatkowymi. W kontekście powyższych rozważań organ odwoławczy stwierdził prawidłowość działania organu poprzedzającego wydanie zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia. Organ I instancji podjął bowiem próbę wyjaśnienia okoliczności dotyczących stanu majątkowego strony pod kątem realności terminowego uiszczania wysokich rat w stosunku do znacznej wysokości należności pozostającej do spłaty. Strona miała możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu i wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów, ale z możliwości tej nie skorzystała. W piśmie z dnia 27 listopada 2011 r. nie przedstawiła żadnych dokumentów na poparcie swojego wniosku, dotyczących własnych możliwości finansowych oraz sytuacji rodziny, z której wsparcia zamierza skorzystać. Podatnik poprzestał na opisie swoich nieruchomości oraz oświadczeniu, że sam nie rozlicza się z fiskusem. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził zasadność odmowy uwzględnienia wniosku strony, gdyż nie uwiarygodniono realności dokonywania spłat (strona nie posiada dochodów, a środków finansowych, z których zamierza spłacać raty - mimo wezwania – nie ujawnił). Wskazał, że organ podatkowy przy wydawaniu decyzji uznaniowej musi ocenić zasadność odsunięcia w czasie egzekucji należności i oczekiwania na jej spłatę w wydłużonym czasie. Na poparcie swego stanowiska przywołał tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 1873/10, w którym stwierdzono, że "zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli miesięczne przychody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnych ratach". W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący przedstawił kwoty zadłużenia w podatku od nieruchomości za poszczególne lata od 1999 do 2010 r., wyodrębniając kwoty należne od pustostanów. Wskazał, że jego zadłużenie wobec gminy powstało po październiku 1998 r., do którego to miesiąca prowadził działalność gospodarczą wywiązując się z płatności wobec gminy. Podał, że po likwidacji działalności na jego posesji pozostały pustostany, od których należny podatek wynosi obecnie łącznie [...] zł, a organ w październiku 2011 r. odmówił jego obniżenia. Skarżący oświadczył także, że w 2011 r. jego syn D. prowadzi działalność gospodarczą i dzięki jego pomocy zapłacił całość podatku od nieruchomości za 2011 r. (kwota [...] zł, w tym [...] zł za pustostan) oraz dwie pierwsze raty za 2012 r. (kwota [...] zł, w tym [...] zł za pustostan). Wskazał również, że od stycznia 2012 r. wpłaca kwotę [...] zł miesięcznie, traktując ją jako ratę zadłużenia. Wobec powyższego skarżący wniósł o "rozpatrzenie jego zadłużenia z uwzględnieniem pustostanów, zmniejszenie podatku i rozratowanie go". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, iż decyzja ta nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy J. o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego o rozłożenie na miesięczne raty w wysokości [...] zł zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1998 – 2010 w łącznej kwocie [...] zł (stan na dzień złożenia wniosku). Podstawę prawną opisanego żądania stanowi art. 67 a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. "Wydana na podstawie art. 67a § 1 o.p. decyzja w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza to, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie oznacza powstania obowiązku udzielenia ulgi, ale jedynie stwarza możliwość jej udzielenia. Innymi słowy, spełnienie wymienionych przesłanek jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując wszakże organów podatkowych do jego uwzględnienia" (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1602/10, LEX nr 1137532). Zatem "nawet w przypadku ustalenia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" organ podatkowy nie ma obowiązku prawnego umorzenia zaległości podatkowych" (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1717/10, LEX nr 1137575). "Ważny interes podatnika wymaga ustalenia jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych realizacji ciążących na nim zobowiązań, w tym skutków mających wpływ na utrzymanie rodziny oraz jego możliwości zarobkowych. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność aparatu państwowego, realizację zobowiązań podatkowych. Rozgraniczenie sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - Skarbu Państwa i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67a § 1 o.p. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 851/11, LEX nr 1136828). Przybliżona powyżej specyfika postępowania zainicjowanego wnioskiem o udzielenie ulgi płatniczej nakłada na wnioskodawcę szczególne obowiązki w zakresie jego czynnego udziału w sprawie. "Podatnik, aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie winien ujawniać wszystkie fakty, czy też dowody będące w jego posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy, szczególnie w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, bowiem to podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1143/11, LEX nr 1113352). Przyznanie ulgi płatniczej polegającej na rozłożeniu zaległości podatkowej na raty jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika, że proponowany przez stronę harmonogram spłat będzie rzetelnie realizowany. Okoliczność tę wnioskodawca musi wykazać w toku postępowania w stopniu wskazującym, że zaległość będzie spłacana. Wymogu tego skarżący w niniejszej sprawie nie spełnił, mimo otrzymania (odebranego osobiście w dniu 25 listopada 2011 r.) stosownego wezwania. Zobowiązano w nim stronę m.in. do przedstawienia dowodów potwierdzających przyczyny złożenia wniosku, przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualne osiągane przez podatnika oraz osoby pozostające w nim we wspólnym gospodarstwie dochody, z których wynikałaby możliwość spłaty tak znacznego zadłużenia. Zobligowano także podatnika do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za ostatnie 3 lata, udokumentowania kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem, ewentualnych zobowiązań wobec innych wierzycieli, a także okazania kopii dokumentów potwierdzających ewentualne posiadanie praw majątkowych. W omawianym wezwaniu wskazano także na zasadność przedłożenia wszelkich innych dokumentów, które, zdaniem strony, mają istotne znaczenie w sprawie i poinformowano podatnika, że niedopełnienie opisanych wymogów skutkować będzie negatywnymi dla strony konsekwencjami. Z powyższego wynika zatem, że stronie zagwarantowano czynny udział w postępowaniu i precyzyjnie pouczono ją o zakresie istotnych dla sprawy danych i sposobie ich udokumentowania. Mimo precyzyjnego żądania organu podatnik nie przedłożył organowi I instancji żadnych dokumentów. Przesłał jedynie wyjaśnienia, w których opisał posiadane przez siebie nieruchomości i oświadczył, że sam nie posiada żadnych dochodów, a poza zadłużeniem z tytułu podatku od nieruchomości, jest także dłużnikiem firmy windykacyjnej A ([...]zł). Podał także ponownie, że wnioskowane raty zamierza spłacać ze środków finansowych uzyskanych przez syna z podjętej przez niego w 2011 r. działalności gospodarczej, w której prowadzeniu mu wraz z żoną pomaga. W tym stanie rzeczy za w pełni zasadne uznać należy twierdzenie organów obu instancji, że strona w żaden sposób nie uwiarygodniła realności spłacenia zaległości w łącznej kwocie ponad [...] zł w comiesięcznych ratach w wysokości [...] zł, a zatem jej wniosek nie mógł być uwzględniony. Podkreślić trzeba, że wszelkich wspomnianych wyżej danych i dokumentów, których ujawnienie było powinnością osoby wnioskującej o udzielenie ulgi płatniczej nie można zastąpić poprzez podjęcie comiesięcznego uiszczania na poczet zaległości podatkowych kwoty [...] zł, czy też nawet jednorazowe uregulowanie podatku za dany rok podatkowy. Podatnik domagając się rozłożenia zaległości na raty zobowiązany jest bowiem udokumentować źródło finansowania regularnych rat, a nie jedynie wykazać, że zdobył środki na uiszczenie kilku z nich. Zawarte w odwołaniu oświadczenie, że podatnik zamierza rozpocząć uiszczanie rat od stycznia 2012 r. i opłacenie ich w styczniu, lutym, marcu oraz kwietniu 2012 r. nie mogło zatem stanowić wystarczającej przesłanki uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...]r. decyzji organu I instancji. Wykazana powyżej legalność zaskarżonej decyzji nakazywała oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.