I SA/Gl 804/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 10 lipca 2013 r. J.K. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W motywach wniosku nawiązał do merytorycznych aspektów jego skargi. W dalszej kolejności podniósł, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wyjaśnił, że jego żona począwszy od 1995 r. przebywa na rencie inwalidzkiej. W związku z licznymi kredytami i pożyczkami nie posiada teraz środków na pokrycie należności z tytułu lekarstw. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że nie posiada jakichkolwiek przedmiotów wartościowych. Oboje z żoną mieszkają w lokalu komunalnym o pow. 44 m2. Skarżący zaakcentował nadto, że jego żona posiada majątek odziedziczony po jej rodzicach, na który składają się: ogródek, telewizor i stare meble. J. K. oświadczył, że ich wspólny dochód, z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych, stanowi kwotę 4.745,03 zł brutto. Dodał przy tym, że pracuje dodatkowo na umowę zlecenie z wynagrodzeniem w kwocie 7 zł za godzinę. Miesięcznie pracuje w przedziale od 84 do 120 godzin. W wyniku wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nadesłał plik dokumentów, jak również wyjaśnił, że rocznie wydatkuje kwotę 2500 zł z tytułu zużycia węgla i drewna z przeznaczeniem na opał. W tym zakresie skarżący nie posiada jednakże jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość tych obciążeń budżetowych (patrz pismo z dnia 28 lipca 2013 r.). J. K. oświadczył nadto, że wraz z żoną posiadają osobne rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe. Skarżący przeszedł w ubiegłym roku zabieg medyczny, co przez dwa miesiące ograniczyło jego możliwości zarobkowe, a w konsekwencji skutkowało zaciągnięciem pożyczki. Żona skarżącego zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą na okres dwóch lat, przy czym – jak oświadczył skarżący – obecnie nosi się z zamiarem jej zlikwidowania. W oparciu o dokumenty nadesłane przez skarżącego ustalono nadto, że stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego stanowią kwotę 3.243,05 zł (czynsz – 278,32 zł; należność z tytułu zużycia: wody – 141,87 zł, gazu – 107,05 zł, energii elektrycznej – 59,10; należność za usługi teleinformatyczne – 142,78 zł; podatek od nieruchomości – 40,50 zł; rata kredytu – 603,09 zł; rata pożyczki – 1593,76 zł; należność z tytułu składki na ubezpieczenie – 68,25 zł; podniesione już wyżej wydatki z tytułu zużycia węgla i drewna – 208,33 zł. Dochody z tytułu świadczeń emerytalnych skarżącego i jego małżonki kształtują się na poziomie 4.023,73 zł netto. Średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy zlecenia wynosi 1.166,92 zł netto. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożony w tej sprawie wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do analizy wniosku i dołączonych do niego dokumentów przez pryzmat wskazanej wyżej przesłanki, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę skarżącego, że nie przedłożył na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych jego gospodarstwa domowego. Otóż analiza wyciągu nr 5 z rachunku bankowego skarżącego pozwoliła przyjąć, że jego żona posiada konto bankowe nr 5215....0001, z którego zasilono stan środków pieniężnych na rachunku skarżącego (przelew na kwotę 800 zł w dniu 2 maja 2013 r.). Taki stan rzeczy musiał po części wpłynąć na negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie wniosku. Niezrozumiała jest także argumentacja skarżącego o braku dokumentu potwierdzającego okoliczność zawieszenia działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę. Zasadniczą jednakże okolicznością, która zaważyła na odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, jest wzajemna relacja wydatków i dochodów w gospodarstwie domowym J. K.. Dokonawszy bowiem zbilansowania tych dwóch uśrednionych parametrów, przyjęto, że każdego miesiąca, po uiszczeniu wszystkich niezbędnych opłat, skarżącemu pozostaje do dyspozycji bez mała 2000 zł. Jest to suma, która w ocenie rozpoznającego wniosek, pozwoli na partycypację w kosztach niniejszego postępowania nawet po poniesieniu innych, nie wymienionych przez skarżącego wydatków, takich jak koszt zakupu żywności, środków higieny czy ubrań. Należy wszak zaznaczyć, że wpis sądowy od skargi, który co do zasady determinuje wysokość opłat sądowych ponoszonych w związku z udziałem strony w postępowaniu, wynosi w tym postępowaniu zaledwie 100 zł i jest najniższą opłatą stosowaną w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nawiązując jeszcze do akcentowanych przez skarżącego obciążeń finansowych jego budżetu domowego jakimi niewątpliwie są raty kredytu, czy pożyczki, należy podkreślić, że spłacanie kredytów, które są prywatnymi zobowiązaniami strony skarżącej nie może oznaczać automatycznego przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru kosztów postępowań, prowadzonych przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił trafność spostrzeżeń przyjętych w rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż jakiekolwiek zobowiązania prywatne strony skarżącej mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznymi (postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II OZ 761/08; Lex nr 486700). Jedynie uzupełniająco do części wniosku, w której skarżący wniósł o ustanowienie adwokata, należy zaznaczyć, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). W tym kontekście należy zaakcentować, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego w części dotyczącej ustanowienia adwokata w żaden sposób nie ogranicza jego uprawnień do skorzystania z drogi sądowej, o których mowa w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Bez względu bowiem na wynik niniejszego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skarga wniesiona przez J. K. zostanie rozpoznana przez Sąd. Obecność profesjonalnego pełnomocnika, o którego wyznaczenie wnosił skarżący, nie jest zaś wymagana na tym etapie postępowania (o braku potrzeby wyznaczania profesjonalnego pełnomocnika w takiej sytuacji procesowej licznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny; przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 970/12 i z dnia 29 listopada 2012 r.; oba dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Reasumując, w wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.