I SA/Gl 817/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 lipca 2024 r. nr SKO.FE/41.4/53/2024/10595 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 11 lipca 2024 r. nr SKO.FE/41.4/53/2024/10595, którym po rozpoznaniu zażalenia S. K. na postanowienie Prezydenta Miasta J. z 8 maja 2024 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z 8 maja 2024 r. Prezydent Miasta J., działając jako wierzyciel egzekucyjny, stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela — Prezydenta Miasta J. 7 marca 2024 r. nr PNR/371/2024 obejmującego zaległość z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za okres III i IV raty 2023 r. w zakresie wniesionego zarzutu — nieistnienia obowiązku (brak doręczenia decyzji podatkowej). W zażaleniu na to postanowienie S. K. (dalej: zobowiązany, skarżący) podtrzymał wcześniejsze zarzuty i wniósł o odrzucenie żądań Urzędu Miasta w J. w całości; zaniechanie egzekucji; wydanie decyzji nakazującej Urzędowi Miasta w J. przysłanie decyzji podatkowej bez odsetek (wtedy zobowiązał się uiścić opłaty). Wskazał, że decyzja podatkowa nie była mu nigdy doręczona; awiza w skrzynce nie było; awiza wrzucane do skrzynki nie mają mocy prawnej: brak pieczątki, daty wystawienia, podpisu osoby wystawiającej. Podniósł, że odsetki narosły nie z jego winy tylko z winy Urzędu Miasta, ponieważ odmówiono mu przysłania decyzji podatkowej. Kolegium nie uwzględniło zażalenia. Na wstępie wskazało, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Dopuszczalne podstawy zarzutów wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Stosownie do art. 33 § 4 u.p.e.a zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części, Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.: Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (§ 2). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (§ 3). Kolejne postanowienie w sprawie zarzutów wydaje organ egzekucyjny. W kontekście przywołanej regulacji Kolegium wskazało, że w toku prowadzonej egzekucji zobowiązany wnosił już tożsamy zarzut. Postanowieniem z 20 października 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta J. oddalił ten zarzut, a Kolegium utrzymało w mocy to postanowienie postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.FE/41.4/102/2023/24403. Kolegium stwierdziło wówczas, że doręczenie decyzji było skuteczne, gdyż dochowano wymogów z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383). Zobowiązany, mimo pouczenia nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Kolegium, lecz pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. zatytułowanym "odwołanie" ponownie wniósł zarzuty do prowadzącego egzekucję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Naczelnik przekazał zarzuty zobowiązanego Prezydentowi Miasta J., który zaskarżonym postanowieniem uznał zarzut za niedopuszczalny z powodu tego, że był już rozpoznany w odrębnym postępowaniu (art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.). Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się zobowiązany, wyrażając swoje niezadowolenie w zażaleniu. Rozpatrując sprawę Kolegium wzięło pod uwagę, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. zgodnie z którym: wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Przewidziana w tym przepisie reguła ma na celu uniknięcia dwutorowości trybu zaskarżenia, z zachowaniem pierwszeństwa rozpoznawania środków zaskarżenia dotyczących meritum sprawy. Przed reformą z lipca 2020 r. reguła ta znajdowała się w art. 34 § 1a u.p.e.a., a orzecznictwo przyjmowano, że ponowne wniesienie tożsamych zarzutów powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 2317/19). W ocenie Kolegium aktualnie stanowisko to jest trudne do pogodzenia z suspensywnością i sekwencyjnym trybem rozpatrzenia zarzutów, który wiąże rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z konkretnym rozstrzygnięciem wierzyciela. Podnieść należy, że art. 34 § 4 u.p.e.a., determinujący następcze rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, nie przewiduje sytuacji wydania przez wierzyciela postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w związku z ponownym wniesieniem tożsamych zarzutów. Należy więc przyjąć wykładnię art. 34 § 2 lit. a u.p.e.a., która obejmuje zakresem tego przepisu również sytuację ponowienia ostatecznie rozpatrzonego zarzutu. W rozumieniu tego przepisu "odrębnym postępowaniem" może więc być także postępowanie incydentalne w sprawie złożonego uprzednio zarzutu dotyczącego tej samej sprawy egzekucyjnej. W konsekwencji kwestia ta jest uregulowana w u.p.e.a. inaczej niż w k.p.a. i nie ma potrzeby sięgania w tym zakresie do odesłania na podstawie art. 18 u.p.e.a. i wydawania postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a. Stąd wydane na podstawie art. 34 § 2 lit. a u.p.e.a. postanowienie organu I instancji należało utrzymać w mocy. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu wadliwie pouczono go, że postanowienie jest ostateczne i nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego. Co do meritum wskazał, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem, gdyż nie dostał awiz i nie otrzymał decyzji podatkowej. Zauważył, że awiza są wrzucane do skrzynki pocztowej bez podpisu, bez pieczątki oraz daty wystawienia na dzień dwa przed terminem odbioru. Z mocy prawa są więc nieważne. Uchybienia te zgłaszał na poczcie bez rezultatu. Skarżący wniósł o zwrot wraz z odsetkami wszystkich potrąceń dokonanych z zajętej emerytury oraz wydanie nakazu przysłania decyzji podatkowej przez Urząd Miasta w J., a także przyznanie odszkodowania w kwocie 1000 zł od Urzędu Miasta J. za straty moralne, psychiczne, zużyty czas oraz pisanie pism. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w pouczeniu, że na zaskarżone postanowienie nie służyła skarga do sądu administracyjnego w związku z treścią art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego wniesiono o odrzucenie skargi. Postanowieniem z 14 lipca 2025 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, wskazując na błędne pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z 11 lipca 2024 r. nr SKO.FE/41.4/53/2024/10595, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta J. z 8 maja 2024 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta J. nr PNR/371/2024 z 7 marca 2024 r., obejmującego zaległość z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za okres III i IV raty 2023 r. Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., w tym wskazane przez zobowiązanego: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Wierzyciel rozpoznając zarzut może wydać dwa rodzaje rozstrzygnięć, tj. merytoryczne - o oddaleniu bądź o uwzględnieniu zarzutu (art. 34 § 2 pkt 2 u.p.e.a.) albo formalne - o niedopuszczalności zarzutu (art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Do merytorycznej oceny zarzutu dochodzi wówczas, gdy brak jest przesłanek niedopuszczalności zarzutu określonych w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i b) u.p.e.a. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że istotą regulacji art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest z jednej strony, ograniczenie możliwości ponownego rozpatrywania sprawy już rozstrzygniętej, zaś z drugiej, ograniczenie możliwości kwestionowania w postępowaniu egzekucyjnym wysokości należności ustalonej w orzeczeniu, które mogło być kwestionowane w drodze przysługującego środka prawnego. Brak jest zatem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy (uzupełnionych na wezwanie Sądu) skarżący w toku prowadzonej egzekucji wnosił już tożsamy zarzut. Postanowieniem z 20 października 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta J. oddalił ten zarzut, a Kolegium utrzymało w mocy to postanowienie postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. nr SKO.FE/41.4/102/2023/24403. Kolegium stwierdziło wówczas, że doręczenie było skuteczne, gdyż dochowano wymogów z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383). W piśmie z 10 kwietnia 2024 r. zatytułowanym "odwołanie" skarżący ponownie wniósł zarzuty do prowadzącego egzekucję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Naczelnik przekazał zarzuty zobowiązanego Prezydentowi Miasta J., który zaskarżonym postanowieniem uznał zarzut za niedopuszczalny z powodu tego, że był już rozpoznany w odrębnym postępowaniu (art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.). Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się zobowiązany, wnosząc zażalenie i podnosząc wskazując na niedoręczenie decyzji podatkowej i brak zaległości, wobec czego należy zaprzestać egzekucji. Skoro zatem zobowiązany w piśmie opatrzonym datą 10 kwietnia 2024 r. wniósł powtórnie w odniesieniu do tego samego tytułu wykonawczego wskazał ponownie na nieistnienie obowiązku, który to zarzut uznano za niezasadny w postanowieniu Prezydenta Miasta J. z 20 października 2023 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Kolegium z 21 grudnia 2023 r., to zastosowanie w niniejszej sprawie art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. było prawidłowe. Jak więc wykazano powyżej stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu było zasadne. W tym stanie rzeczy skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono.