I SA/Gl 825/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego z dnia 1 czerwca 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R. M. wniesioną na oznaczone w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. Od postanowienia tego skarżący w ustawowym terminie wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną z dnia 25 listopada 2013 r., która została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r. Następnie w dniu 7 stycznia 2014 r. (data nadania) strona wniosła osobiste zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r., które z kolei zostało odrzucone postanowieniem z dnia 24 marca 2014 r., zaś zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 493/15. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w dniu 31 marca 2015 r. referendarz sądowy wydał postanowienie, w którym zwolnił stronę od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej radcę prawnego z urzędu. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wyznaczenie dla wnioskodawcy radcy prawnego. W odpowiedzi z dnia 14 maja 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego T. S. W dniu 25 maja 2015 r. wskazany powyżej pełnomocnik przeglądał akta sądowe niniejszej sprawy. Pismem nadanym 1 czerwca 2015 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r. w przedmiocie odrzucenia osobistej skargi kasacyjnej strony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Uzasadniając ten wniosek wskazał jedynie, że zapoznał się z aktami sprawy w dniu 25 maja 2015 r., dzień po otrzymaniu zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ratio legis opisanej instytucji przywrócenia terminu stanowi niewątpliwie ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, w przypadku braku ich winy w niedokonaniu w terminie czynności procesowej. Tym niemniej, stosownie do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Oznacza to, że nawet brak winy w niedochowaniu terminu nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli upłynął rok od uchybionego terminu, a rozpatrywana sprawa nie stanowi "wyjątkowego przypadku". Obowiązujące przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie precyzują przy tym pojęcia "wyjątkowego przypadku". Jest to zwrot ustawowy o charakterze nieostrym, generalnym. Stąd spełnienie tej przesłanki oceniać należy indywidualnie w okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1120780). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1130773). W doktrynie akcentuje się przy tym, że przez "wyjątkowy przypadek" rozumieć należy nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (tak B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 197). W rozpatrywanej sprawie, porównując datę uchybionego terminu (8 stycznia 2014 r., tj. pierwszy dzień po upływie terminu przewidzianego na wniesienie zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 9 grudnia 2013 r.) oraz dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu (1 czerwca 2015 r.) należy stwierdzić, iż złożenie tego wniosku nastąpiło niewątpliwie po upływie roku od chwili uchybienia terminu. Uznając zatem za niesporną okoliczność upływu ponad roku od uchybionego terminu zbadać w dalszej kolejności należało, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi "wyjątkowy przypadek", o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., warunkujący dopuszczalność przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem ze zdaniem pierwszym art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie wskazuje się, że istnienie wyjątkowego przypadku należy do przesłanek dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, dlatego też jej brak powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 P.p.s.a., nie zaś oddaleniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, str. 221 – 222). W tym miejscu należy powtórzyć, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu odrzucające osobistą skargę kasacyjną strony, wskazał wyłącznie na termin, w jakim miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Nie zwrócił przy tym uwagi na okoliczności, które w jego ocenie potwierdzałyby istnienie wyjątkowego przypadku warunkującego dopuszczalność przewrócenia terminu po upływie roku. Odnosząc się z kolei do zasadności odrzucenia osobistej skargi kasacyjnej skarżącego pełnomocnik ten zakwestionował prawidłowość pouczenia strony o konieczności sporządzenia tego środka zaskarżenia przez zawodowego pełnomocnika. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wyjątkowe w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Wprawdzie przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem 25 maja 2015 r., kiedy pełnomocnik skarżącego miał możliwość zapoznawania się z aktami sprawy, zaś wniosek o przywrócenie terminu złożony został w ustawowym siedmiodniowym terminie, tym niemniej z wniosku tego nie wynika, aby istniały wyjątkowe okoliczności warunkujące dopuszczalność przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia. Sąd analizując dotychczasowy przebieg postępowania również nie dopatrzył się istnienia tych okoliczności. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie organu podatkowego pozostawiające bez rozpoznania wniosek skarżącego o umorzenia, względnie rozłożenie na raty, zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Stąd niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie pozbawia strony możliwości złożenia ponownego wniosku w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 87 § 5 P.p.s.a. oraz art. 88 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.