I SA/Gl 859/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie wniosku o zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. 1. Przedmiotem skargi S. W. (dalej: strona, skarżąca) jest wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego wszczętego na wniosek podatniczki w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Przebieg postępowania podatkowego. 2.1. Z akt sprawy wynika, że powołaną wyżej decyzją organ I instancji umorzył postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek skarżącej w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych. Relacjonując przebieg dotychczasowego postępowania w uzasadnieniu decyzji, organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że w dniu 24 lutego 2017 r. organ odwoławczy przekazał do załatwienia, zgodnie z właściwością miejscową, wniosek dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych, który pierwotnie podatniczka skierowała do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie. Następnie wskazano, że pismem z dnia 8 marca 2017 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia wniosku, tj. do sprecyzowania zakresu żądania. W dniu 13 marca 2017 r. strona zgłosiła się do organu podatkowego i wyjaśniła, że wnioskiem tym zwróciła się z żądaniem zwolnienia jej z poboru podatku od dochodów z tytułu otrzymywanej emerytury zagranicznej (Czechy), na którą to okoliczność sporządzono w tym samym dniu notatkę służbową. Organ I instancji stwierdził zatem, że tak sformułowane żądanie strony odpowiada instytucji zaniechania poboru podatku, a obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zaniechania poboru podatku w drodze decyzji organu podatkowego. Podkreślił także, że uprawnionym do zaniechania poboru podatku jest jedynie minister właściwy do spraw finansów publicznych, który może tego dokonać w drodze rozporządzenia art. 22 § 1 O.p. Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. 2.2. Od decyzji tej, strona wniosła odwołanie, w którym ponownie zwróciła się o zniesienie podatku od renty z Czech. W uzasadnieniu podniosła, że od niskiej renty nie może być pobierany podatek, wiek nie pozwala jej podjąć pracy, ma 84 lata, a jej potrzeby są niemałe. Do odwołania dołączyła przekaz pocztowy zagraniczny z dnia [...] r., nr [...] , potwierdzający otrzymane przez siebie świadczenie emerytalno-rentowe za miesiąc marzec 2017 r., w kwocie 678, 83 zł, od którego pobrana została zaliczka na podatek dochodowy w wysokości 149,00 zł. 2.3. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że z wniosku strony, doprecyzowanym złożonym w dniu 13 marca 2017 r. oświadczeniem, z odwołania, pisma strony z dnia 7 czerwca 2017 r. oraz ze skargi na decyzję odwoławczą, jednoznacznie wynika, że skarżąca domagała się definitywnego zwolnienia jej z obowiązku płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu otrzymywanej renty zagranicznej, a nie jedynie przesunięcia w czasie obowiązku uiszczenia tego podatku. Zdaniem organu odwoławczego słusznie więc stwierdził organ I instancji, że obecnie uprawnionym do zaniechania poboru podatku jest jedynie minister właściwy do spraw finansów publicznych, na podstawie przepisu art. 22 § 1 pkt 1 O.p. Powołany wyżej przepis stanowi bowiem, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników zaniechać w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie, i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie. Przysługujące ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych uprawnienie może być jednak realizowane tylko w formie aktu normatywnego - rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku. Rozporządzenie takie, jako akt normatywny, nie może przy tym dotyczyć indywidualnych adresatów. Z tego też względu ustawodawca zobowiązał ministra do określenia m.in. grup podatników, których dotyczy zaniechanie. Organy podatkowe nie mają zatem uprawnień do stosowania tego rodzaju ulg w drodze decyzji administracyjnej, a wydane rozporządzenie powinno odpowiadać wszystkim cechom tego aktu określonym w art. 92 Konstytucji RP. Nie może to więc być zwłaszcza akt zindywidualizowany, adresowany do konkretnie oznaczonego podatnika. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, organy podatkowe nie są więc uprawnione do udzielenia postulowanej ulgi. Ponadto w obrocie prawnym nie funkcjonuje wydane przez Ministra Rozwoju i Finansów rozporządzenie, które przewidywałoby możliwość zaniechania poboru podatków w zależności od wysokości uzyskiwanego świadczenia emerytalno-rentowego, czy też pozostałych okoliczności podnoszonych w sprawie . Reasumując w świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego wszczęte postępowanie w zakresie wyznaczonym żądaniem skarżącej, podlegało umorzeniu, stosownie do art. 208 § 1 O.p., jako bezprzedmiotowe. Ponadto organ II instancji wskazał, iż prezentowane przez niego stanowisko znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki: WSA z dnia 06.04.2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1790/15, NSA z dnia 22.05.2009 r. sygn. akt II FSK 88/08, WSA z dnia 10.10.2007 r. sygn. akt I SA/Sz 459/07, CBOSA). 3. Postępowanie przed Sądem I instancji. 3.1. W osobistej skardze strona wniosła o zniesienie podatku od renty z Czech, wskazując jednocześnie, że z wnioskiem w tej sprawie zwracała się do kilku urzędów, które z kolei, zdaniem strony, przesyłały go między sobą, uznając się za niewłaściwe do jego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła w całości argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu 3.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie. Ponadto wskazał, że skarga nie zawiera zarzutów, które podważałyby merytoryczną, jak i proceduralną prawidłowość wydanej decyzji. 3.3. W dniu 27 lutego 2018r. adwokat – pełnomocnik strony ustanowiony z urzędu poparł osobistą skargę z uwagi na interes społeczny strony. Nie potrafił jednak wskazać naruszonych przez organ odwoławczy przepisów. Wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4.1. Skarga okazała się niezasadna. 4.2. Na wstępie wskazań przyjdzie, że w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 4.3. Spór w sprawie dotyczy wydania przez organy podatkowe decyzji umarzającej postępowanie w przedmiocie wniosku strony o zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych. Przy czym zarówno strona jak i ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie wskazały naruszeń prawa procesowego jak i materialnego, które w świetle art. 145 p.p.s.a. mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Jednak w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Sąd za podstawę orzekania przyjął ustalony w zaskarżonym postanowieniu stan faktyczny sprawy, albowiem nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 4.4. Przystępując do rozpoznania sprawy na wstępie przypomnieć należy, iż z akt sprawy wynika sporna pomiędzy organem a skarżącą (jej pełnomocnikiem) okoliczność, że strona domagała się zaniechania poboru podatku dochodowego z tytułu otrzymywanego z zagranicy (Czechy) świadczenia emerytalno-rentowego. Świadczą o tym: wniosek z dnia 24 lutego 2017r. i notatka służbowa z 13 marca 2017r. spisana w siedzibie organu I instancji w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z dnia 8 marca 2017 r. znak: [...] do sprecyzowania żądania; pismo z dnia 7 czerwca 2017 r. w odpowiedzi na zawiadomienie organu wydane w trybie 200 O.p., treść skargi do Sądu. Wobec powyższego trafnie organy obu instancji uznały, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 22 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników zaniechać w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie, i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie. Z powołanego przepisu jasno wynika, że organem uprawnionym do zaniechania poboru podatku jest jedynie minister właściwy do spraw finansów publicznych. W ocenie Sądu trafnie organy obu instancji uznały, że przysługujące ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych uprawnienie może być jednak realizowane tylko w formie aktu normatywnego - rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku. Organy podatkowe nie mają zatem uprawnień do stosowania tego rodzaju ulg w drodze decyzji administracyjnej, będącej aktem zindywidualizowanym, adresowanym wyłącznie do konkretnie oznaczonego podatnika. Trafnie też organ odwoławczy wskazał, iż w obrocie prawnym nie funkcjonuje wydane przez Ministra Rozwoju i Finansów rozporządzenie, które przewidywałoby możliwość zaniechania poboru podatków w zależności od wysokości uzyskiwanego świadczenia emerytalno-rentowego, czy też pozostałych okoliczności podnoszonych w sprawie . 4.5. Mając na uwadze powyższe, w świetle przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego, wszczęte postępowanie w zakresie wyznaczonym żądaniem skarżącej, podlegało umorzeniu, stosownie do art. 208 § 1 O.p., jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania, w trakcie postępowania odwoławczego. Moment powstania tej przesłanki nie ma bowiem znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 o.p. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie. Decyzja taka ma wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej (wyroki NSA z dnia 18 maja 2017r., II GSK 1004/15, LEX nr 2305206, z dnia 30 listopada 2017, II GSK 31/16, LEX nr 2414267). 4.6. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.