I SA/Gl 865/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K, (dalej: SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), art. 64e § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001roku, nr 79, poz. 856 z późn. zm) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C, z dnia [...], nr [...], którym organ ten odmówił T. Z. (obecnie skarżący) umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł, powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]oraz [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 6 sierpnia 2014 roku skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta C. o umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec niego na podstawie powołanych wyżej tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia [...] roku organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu umorzenia tych kosztów. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi nieproporcjonalnie niskie dochody w porównaniu do ponoszonych przez niego kosztów. Wyjaśnił, że zadłużenia lokatorów wynoszą odpowiednio : [...]zł, [...]zł i [...]zł. Odsprzedaż nieruchomości jest utrudniona, ponieważ jej współwłaściciele są obywatelami USA, a kontakt z nimi jest bezskuteczny. Skarżący podniósł, że zaciągnął kredyty w wysokości [...]zł oraz [...]zł na utrzymanie nieruchomości w należytym stanie. Zadłużenie zaś nieruchomości z tytułu należnych opłat zobowiązanemu cały czas narasta. Skarżącemu nie przysługuje prawo do emerytury ani w Polsce ani w Niemczech i w tej sprawie toczy się postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach. W związku z powyższym zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy – poprzez umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia SKO w pierwszej kolejności wskazało, że zgodnie z art. 64e u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1). Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2). Podkreśliło, że "trudna sytuacja rodzinna podatnika czy też niekorzystna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi podatkowej i nie rodzi po stronie organów podatkowych obowiązku jej udzielenia (...). Mając zaś na uwadze fakt, że strona dowolnie reguluje swoje zobowiązania, jej zaległości wynikają z działalności gospodarczej, która nie osiąga rentowności pozwalającej jej na zadłużenie w takim stopniu, jak to uczyniła, a jednocześnie nie podejmuje żadnych prób uregulowania swych zobowiązań wobec miasta C.", to zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu wnioskowanego wsparcia. Kolegium wyjaśniło, że zobowiązany posiada znaczny majątek, tj. dwa domy jednorodzinne oraz trzy domy wielorodzinne, którego utrzymywanie jest przyczyną jego problemów finansowych. Zaległości w opłatach za gospodarowanie zasobami komunalnymi wynikają z własności tego majątku. Strona utrzymując majątek w tych rozmiarach i wykorzystując go jednocześnie do celów prowadzonej działalności gospodarczej musi liczyć się z ryzykiem gospodarczym, nie przekracza zaś granic uznania administracyjnego organ administracyjny odmawiając podatnikowi możliwości przerzucenia skutków tego ryzyka na gminę. Przyznanie ulgi płatniczej w sytuacji świadomego dopuszczania się do powstania zaległości podatkowych, powodowałoby premiowanie zamierzonych przez podatnika działań niezgodnych z prawem. A tak jest w przypadku skarżącego, albowiem mimo, że nie jest w stanie utrzymać kontrolowanego majątku, nie próbuje pozbyć się go przynajmniej w takiej części, aby uzyskać środki konieczne na dokończenie rozpoczętych inwestycji, a jednocześnie poprawić poziom rentowności i płynności finansowej prowadzonej działalności. Jednocześnie zobowiązany spłaca kredyty bankowe, nie podejmując żadnych prób chociażby częściowego uregulowania swoich zobowiązań publicznoprawnych względem miasta C.. Nie może tym samym oczekiwać, że spłacając zadłużenie wobec innych wierzycieli – z pominięciem spłaty zobowiązań publicznoprawnych – uzyska ulgę w postaci umorzenia tych zaległości. Przyznanie takiej ulgi byłoby nie do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości społecznej. Kolegium podkreśliło, że dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dostrzegło podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. W skardze, skierowanej do WSA w Gliwicach zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że egzekwowane zobowiązanie podatkowe zostało naliczone błędnie "na skutek represyjnych działań narodowościowych" przeciwko jego mieniu i ma na celu doprowadzenie zabytkowych nieruchomości do całkowitej ruiny. Podkreślił, że Gmina C. celowo zwleka z wypłatą należnych odszkodowań za zajmowane lokale mieszkalne i jej "represyjne działania" uniemożliwiają mu wywiązywanie się z płatności wobec innych podmiotów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko jeśli: a) zaskarżony akt (tu: postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) względnie, jeśli akt dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący posiada : – nieruchomość o powierzchni 1185 m² położoną w S. przy ulicy [...], – nieruchomość o powierzchni 504 m² położoną w S. przy ulicy [...]j, – nieruchomość o powierzchni 1214 m² położoną w C. przy ulicy [...], – udział o powierzchni 349 m² w nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], – udział o powierzchni 1036 m² w nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], – samochód ciężarowy marki Renault Trafic – rok produkcji 2007, – samochód osobowy marki Dacia Logan – rok produkcji 2005, – samochód ciężarowy marki Renault Megane – rok produkcji 2009. Zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu lokali mieszkalnych i użytkowych oraz zarządu nieruchomościami. Dochód z tytułu prowadzenia tej działalności wyniósł odpowiednio: – za 2012 rok – 4.721,88 złotych (wykazany w zeznaniu podatkowym PIT – 36), – za 2013 rok – 14.613,00 złotych (wykazany w zeznaniu podatkowym PIT – 36), – za okres od 1 stycznia do 30 sierpnia 2014 roku – 35.452,46 złotych (wykazany w bilansie [...]). Organ pierwszej instancji ustalił, iż w 2014 roku miesięczny dochód brutto skarżącego wyniósł średnio ok. 4.431,56 złotych, natomiast wydatki wykazane przez zobowiązanego stanowiły kwotę około 8.160,69 złotych na którą składały się : – rata kredytu – 3.550,23 zł, – rata leasingowa – 2.102,46 zł, – koszty wynajmu mieszkania – 600 euro (2,508 zł), wg. oświadczenia zobowiązanego. Oprócz ww. zobowiązań skarżący wskazał również, że posiada zadłużenie z tytułu opłat za dostawę wody i wywóz śmieci w łącznej wysokości 90.329,80 zł. Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący domaga się umorzenia zaległości w kosztach egzekucyjnych w kwocie 775,50 zł. Należy przyznać rację organowi, że umorzenie należności egzekucyjnych jest wyjątkiem gdy istnieje rzeczywisty brak możliwości zapłaty. Umorzenie ma charakter uznaniowy co oznacza, że Ustawodawca pozostawił organom swobodę w przyznaniu ulgi. Sąd jedynie ma za zadanie sprawdzić czy wszystkie podnoszone argumenty zostały wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Podstawą prawną jest art. 64e § 1 zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z § 2 ww. przepisu koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko tych kosztów spowodowałoby niewspółmierne wydatki. Należy zaznaczyć, że wyliczenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych zawarte w art. 64e § 2 u.p.e.a. jest wyczerpujące. Organ egzekucyjny może umorzyć koszty egzekucyjne w przypadku stwierdzenia jednej z okoliczności wskazanych w art. 64e § 2 u.p.e.a., co skłania do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, a nie związany (wyrok NSA OZ w Gdańsku z dnia 17 maja 2000 r., I SA/Gd 2722/98, POP 2001, Nr 6, poz. 200). Z tego względu odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 13 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1811/96, LEX nr 31877). Umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 5 marca 1997 r., SA/Łd 3131/95, LEX nr 29064). Dokonując interpretacji pojęcia "ważny interes publiczny", należy mieć świadomość, że pojęcie to może w poszczególnych przypadkach uwzględniać różne aspekty. W każdym przypadku wskazuje ono na wyjątkowość instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny. Organ egzekucyjny jest zobowiązany, dokonując interpretacji tego pojęcia, nie tylko uwzględnić interes zobowiązanego, ale także wziąć pod uwagę okoliczności dotyczące aspektu publicznego, tj. m.in. wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, stan finansów państwa (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1836/01, M. Podat. 2003, nr 7; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2008 r., I SA/Gd 387/08, LEX nr 500661; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., II FSK 1604/09, LEX nr 1070948). Interes publiczny realizuje się także w przestrzeganiu pewnych ogólnych zasad porządku prawnego, jak zasada zaufania do organów państwa oraz zasada proporcjonalności, oceniana według kryteriów niezbędności i adekwatności zastosowanych środków. Organ egzekucyjny powinien zatem rozważyć możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli przemawia za tym ocena skutków zastosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych w aspekcie racjonalności i adekwatności (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., II FSK 2135/08, LEX nr 629462). Sąd stwierdza, że pomimo niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego, ma rację organ odwoławczy wywodząc, że w sprawie nie występuje przesłanka wymieniona w art. 64e § 2 pkt 1, ponieważ nie został spełniony wymóg trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Skarżący dysponuje bowiem znacznym majątkiem, z którego istnieje – co do zasady – możliwość prowadzenia egzekucji. Prawidłowa jest także ocena organu, że nie można przyjąć, że uiszczenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 775,50 zł spowoduje znaczny uszczerbek dla sytuacji materialnej skarżącego. Sąd stwierdza również, że organy dokonały również prawidłowej oceny, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Organy badając istnienie tej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych dokonały tego w sposób zindywidualizowany, odniosły się do dokonanych ustaleń dowodowych i zasadnie wywiodły, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych należnych od zobowiązanego nie przemawia ważny interes publiczny. Reasumując Sąd stwierdza, że kontrola legalności wydanych w sprawie postanowień pozwala na uznanie, iż organy egzekucyjne, czyniąc zadość regulacji art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. (zasadzie prawdy obiektywnej i kompletności materiału dowodowego), podjęły niezbędne działania celem należytego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, zebrały kompletny materiał dowodowy i uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, natomiast – w ramach uznania administracyjnego – nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów. Skoro bowiem organy udowodniły, że nie została spełniona przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku oraz nie stwierdzono braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych to w tej sytuacji rozstrzygnięcie zgodne z oczekiwaniem strony było by przedwczesne. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.