I SA/Gl 877/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela po rozpoznaniu w dniu 13 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w J. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1707/20 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Kurator skarżącej w dniu 24 czerwca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1707/20 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. Podstawą skargi o wznowienie był art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.- p.p.s.a.). W skardze wskazano, iż podstawą jej wniesienia je brak zastosowania z mocy prawa zwolnienia od kosztów sadowych z art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podano, że skarżąca w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1707/20 sygnalizowała konieczność zastosowania zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże sąd wezwał ją do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w dalszej kolejności wobec jego nieuiszczenia skargę odrzucił. Tymczasem kurator spółki zwrócił się do sądu rejestrowego skarżącej o rozdysponowanie części zaliczki wpłaconej do sądu rejestrowego skarżącej i przekazanie odpowiedniej kwoty tytułem wpisu do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1707/20. Sąd rejestrowy postanowieniem z dnia [...] r. oddalił wniosek kuratora z uwagi na możliwość zastosowania z mocy prawa zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Dalej podano, że skarżąca nie może ponosić szkody w prawie do merytorycznego rozpoznania sprawy z uwagi na rozbieżności różnych emanacji państwa w zakresie stosowania prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia, względnie gdy powołana podstawa treściowo odpowiada przepisom, ale już tylko na podstawie oceny samach akt sprawy sąd władny jest ustalić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Taka też sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Kurator konsekwentnie neguje obowiązek wniesienia wpisu od skargi. Przyczyna ta nie może zostać uznana za podstawę wznowienia postępowania sądowego. Wskazano, że jeżeli kurator miał wątpliwości co do prawidłowości wydanego przed sąd orzeczenia o odrzuceniu skargi, powinien zawrzeć je w zażaleniu na to orzeczenie. Tymczasem w skardze o wznowienie nie można upatrywać substytutu postępowania zażaleniowego. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2021 r. kurator podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi i przejrzeniu orzecznictwa w tym zakresie, stwierdził brak podstaw do wniesienia zażalenia. Dalej podniósł, że sąd rejestrowy wyznaczył go kuratorem do działania przed wszystkimi sądami, a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy. Zatem sąd administracyjny również związany jest orzeczeniem i argumentacją sądu rejestrowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jednak badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, gdyż zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się jednolicie, że dla stwierdzenia, że skarga o wznowienie opera się na ustawowych podstawach wznowienia nie jest wystarczające samo sformułowanie tych podstaw w sposób odpowiadający dyspozycji przepisów art. 271-274 p.p.s.a. Trzeba bowiem wykazać, że taka ustawowa podstawa w danej sprawie rzeczywiście istnieje, a więc przytoczyć fakty i okoliczności mieszczące się w dyspozycji przepisu prawnego, określającego podstawę wznowienia postępowania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz. Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, s. 633, orzeczenia NSA z 9 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1065/10, z 28 lipca 20111 r. sygn. akt I OSK 1160/11 i z 27 marca 2012 r. sygn. akt I GSK 71/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) Sformułowane w rozpoznawanej sprawie żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu opiera się na twierdzeniu, że skarżąca została pozbawiona możliwości działania z powodu braku zastosowania z mocy prawa zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu wskazane przez stronę okoliczności nie odpowiadają podstawie wznowienia wymienionej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Należy wyjaśnić, że o braku "należytej reprezentacji" można mówić wówczas, gdy np. strona postępowania która nie posiada zdolności do czynności prawnych nie była reprezentowana w postępowaniu przez przedstawiciela ustawowego. Z kolei ustawowa przesłanka "pozbawienia możliwości działania" jest (formalnie) spełniona wówczas, gdy strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Jeśli chodzi o brak możności działania, to z oczywistych względów wykluczone jest wystąpienie tej przesłanki, gdy strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych (vide: postanowienie z dnia 28 września 2010 r., I FSK 1051/09, postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., II SA/Bk 758/12). Jak wynika z analizy akt w sprawie I SA/Gl 1707/20 skarżąca nie została pozbawiona podejmowania jakiekolwiek czynności procesowej. Z akt tych nie wynika, by istniały przeszkody do podejmowania przez skarżącą czynności procesowych. Sąd stwierdza, że nie stanowi wskazania ustawowej podstawy wznowienia postępowania, polegającej na "pozbawieniu możności działania", brak zastosowania z mocy prawa zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1707/20 odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że skarga, o której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia podano, iż w rozpoznawanej sprawie kurator skarżącej nie podlega zwolnieniu od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a., albowiem nie został wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Zatem, jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Zdaniem Sądu podniesione przez skarżącą w skardze o wznowienie postępowania okoliczności nie stanowią żadnej z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Wykazane przez stronę okoliczności w sposób formalny nie odpowiadają podstawom wznowienia postępowania, wymienionym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.