I SA/Gl 936/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca A Sp. z o.o. w G. (zwana dalej w skrócie "Spółką") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na oznaczone w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...], którym odmówiono uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie zaktualizowanego tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 sierpnia 2014 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpowiadając w terminie na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 15 września 2014 r., Spółka wniosła "o zwolnienie z wniesienia żądanego wpisu" w związku z trudną sytuacją finansową. Pismem z dnia 18 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał stronę do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie Spółka w terminie złożyła urzędowy formularz PPPr wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego formularza wskazała, że w wyniku działań organów podatkowych zostały zablokowane wszystkie jej konta bankowe, co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Z kolei wszystkie ruchomości zostały zajęte przez komorników. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe Spółki stanowi kwota 6 000.000 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 781.918 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy - 110.628,86 zł. Ponadto strona posiada - w świetle złożonego oświadczenia - jeden rachunek bankowy, którego saldo, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, wyniosło 0 zł. Pismem z dnia 7 października 2014 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: 1/ pełnego sprawozdania finansowego (obejmującego bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową) za rok obrotowy 2013; 2/ bilansu i rachunku zysków i strat za trzy kwartały 2014 roku, a w przypadku ich braku, dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); 3/ aktualnej ewidencji środków trwałych; 4/ odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie cztery miesiące; 5/ odpisów raportów kasowych za cztery ostatnie miesiące; 6/ wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty). Jednocześnie pouczono stronę skarżącą, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym siedmiodniowym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi z dnia 20 października 2014 r. strona skarżąca podniosła, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty" oraz, że "jest to fikcja, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia, aby ochronić naruszający prawo organ administracji". Ponadto oświadczyła, że nie będzie brała udziału "w tworzeniu tej fikcji" i dlatego nie wysyła żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie, złożonym w terminie do dokonania tej czynności, strona skarżąca wniosła o uchylenie powyżej opisanego postanowienia i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Sprzeciw nie zawierał żadnego uzasadnienia oraz nie załączono do niego żadnych dokumentów. Należy zwrócić uwagę, że Spółka wielokrotnie występowała do tut. Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W części tych spraw rozstrzygał już Naczelny Sąd Administracyjny, który m.in. postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 719/14 oddalił zażalenie strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej godzi się zauważyć, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu wspomniana strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, opubl. w Lex nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, opubl. w Lex nr 1069777). Ponadto zaakcentować należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, opubl. w Lex nr 743162). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skutkiem tego nie przedłożyła dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie jej wniosku. Co więcej, Spółka wyraźnie odmówiła wykonania tego wezwania, wyrażając przy tym przekonanie, że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o jej możliwościach płatniczych. Do sprzeciwu strona także nie załączyła stosownych dokumentów. W tym miejscu wypada zwrócić uwagę, że Spółka nie tylko w niniejszym postępowaniu nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych, ale również w innych postępowaniach toczących się przed tut. Sądem, w których w konsekwencji odmówiono jej przyznania prawa pomocy. Strona miała zatem świadomość, z uwagi na wcześniejsze orzeczenia, że jej bierna postawa może skutkować niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy. Należy zauważyć, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, który wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej postanowieniu z dnia 11 lipca 2014 r. o sygn. akt II FZ 719/14 (opubl. w Lex nr 1492963), że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Niewątpliwie samo oświadczenie strony skarżącej, że znajduje się w trudnej sytuacji, nie może stanowić podstawy do oceny jej możliwości finansowych i jest niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Ponadto z przedłożonej do akt informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka, pomimo wskazywanych przez nią trudności, nie znajduje się w stanie likwidacji. Nie można także tracić z pola widzenia złożonego w formularzu PPPr oświadczenia o wysokości kapitału zakładowego oraz wartości środków trwałych. Wynika z niego, że majątek Spółki wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. W orzecznictwie podkreśla się wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.). Poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli strona posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 92/10, opubl. w Lex nr 659009). Podsumowując, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stąd, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 w zw. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.