I SA/Gl 989/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Paweł Kornacki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 i art. 239 b § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2015. 613), dalej O.p., po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A S.A. w W., dalej Spółka, na postanowienie Prezydenta Miasta J. (dalej organ podatkowy) z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] r. [...] w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., dalej Kolegium lub SKO, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO wskazało, że organ podatkowy określił Spółce przedmiotowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 132.536 zł i od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie pismem z dnia [...] r, zaś na wydane tego samego dnia co decyzja postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności Spółka wniosła zażalenie w piśmie z dnia [...] r. W zażaleniu na postanowienie organu podatkowego Spółka zarzuciła, że nie poinformował on Spółki o toczącym się postępowaniu rygorowym, oraz że nie uprawdopodobnił niewykonania przez Spółkę przedmiotowego zobowiązania. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Kolegium podniosło, że z treści art. 165 § 5 pkt 3 i art. 200 § 2 pkt 1 O.p., wynika brak konieczności informowania strony o toczącym się postępowaniu w przedmiotowej sprawie, zaś w sprawie nie doszło do naruszenia art. 121 § 1 O.p., gdyż sposób postępowania organu podatkowego wynikał wprost z przepisów prawa. Wcześniej SKO zacytowało przepis art. 239 b § 1 pkt 1-4 i § 2 O.p. podkreślając, że organ podatkowy może nadać przedmiotowy rygor jeżeli wystąpi choćby tylko jedna z wymienionych okoliczności i równocześnie uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Kolegium wyjaśniło, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia sama w sobie uprawdopodabnia, że zobowiązanie to nie zostanie wykonane. Jest wysoce prawdopodobne, że podatnik mając świadomość rychłego zakończenia biegu terminu przedawnienia będzie zwlekał z dobrowolną zapłatą, licząc na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego przed zastosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych. Kolegium wskazało, że w chwili wydania postanowienia okres pozostający do upływu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania określonego nieostateczną decyzją pierwszoinstancyjną wynosił mniej niż 3 miesiące. Stwierdziło, że organ podatkowy prawidłowo uznał, że wobec perspektywy rychłego upływu terminu przedawnienia i możliwości wniesienia odwołania od decyzji wysoce prawdopodobne było, że podatnik nie wykona nieostatecznej decyzji co wynika z zasad logiki i doświadczenia życiowego. SKO w tej kwestii powołało się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 618/14. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia zarzucając naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 239 b § 2 O.p. wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji podatkowej nie zostanie przez Spółkę wykonane przed terminem przedawnienia. Uzasadniając skargę Spółka stwierdziła, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium nie przywołało w istocie żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez skarżącą. Uprawdopodobnienie to jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Spółki za uprawdopodobnienie nie można uznać tego, że skarżąca może złożyć odwołanie, zajmując w nim odmienne stanowisko. Podkreśliła, że prawo do odwołania nie może być kwestionowane przez organ, zaś jego złożenie nie stoi na przeszkodzie dobrowolnego wykonania zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Badając legalność działań organów podatkowych należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 239 b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Z uwagi na treść skargi i istotę sporu należy także podkreślić, iż zgodnie z dyspozycją art. 239 b § 2 O.p. rygor natychmiastowej wykonalności zostanie nadany, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Sąd w składzie orzekającym podziela wywody prawne poczynione przez tutejszy Sąd w sprawie o tożsamym charakterze zakończonej wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 618/14 i w dalszej części uzasadnienia powtórzy oceny prawne tam powołane. Zdaniem Sądu z brzmienia tych przepisów należy wywieść, że przesłanki uzasadniające nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności określone w art. 239 b § 1 i § 2 O.p. dzielą się na dwie kategorie: po pierwsze - związane z sytuacją majątkową podatnika; po drugie zaś - z upływem terminu przedawnienia. Wobec treści przytoczonego przepisu art. 239 b § 1 i § 2 O.p., musi wystąpić przynajmniej jedna z czterech przesłanek wymienionych w art. 239 b § 1 O.p., przy czym, w przypadku tychże przesłanek wymienionych w art. 239 b § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest ustalić ich wystąpienie przez udowodnienie, natomiast w przypadku przesłanki określonej w art. 239 b § 2 O.p. wystarczy uprawdopodobnienie, przez które należy rozumieć takie działanie, które ma na celu sprawienie, że coś stanie się prawdopodobne, czyli że przypuszczalnie nastąpi. W ocenie Sądu uzasadniona jest zatem teza, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek tj. jednej ze wskazanych w art. 239 b § 1 pkt 1-4 O.p. oraz przewidzianej w § 2 art. 239 b O.p. Warunkiem koniecznym dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w trybie art. 239 b § 1 O.p. jest bowiem jednoczesne uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239 b § 2 O.p.). Mając na względzie wywody i zarzuty skargi podkreślenia wymaga, że to organ podatkowy ustala, czy zaistnienie jednej z przesłanek o jakich mowa w art. 239 b § 1 O.p. daje prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności, jednak należy to do uznania organu podatkowego, który mimo spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 239 b § 1 i 2 O.p. może dojść do przekonania, że nie ma potrzeby stosowania omawianej regulacji. Taki sposób wykładni zacytowanych przepisów jest, co do zasady niesporny w rozpoznawanej sprawie. Jednakże w odniesieniu do stanu faktycznego tej sprawy oraz mając na uwadze treść wydanych przez organy podatkowe rozstrzygnięć, skarżąca uważa, iż nie została spełniona przesłanka z § 2, albowiem nie zostało przez organy podatkowe uprawdopodobnione, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Przeciwnego zdania jest podatkowy organ odwoławczy, który twierdzi, iż w sprawie miały miejsce okoliczności uprawdopodobniające niewykonanie zobowiązania. W ocenie Sądu, rację w tym sporze należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Uzasadniając taki pogląd trzeba wskazać, iż regulacje zamieszczone w § 1 i § 2 art. 239 b Ordynacji podatkowej powinny być odczytywane we wzajemnym powiązaniu, na co wskazuje choćby zawarte w § 2 bezpośrednie odniesienie do § 1. Oznacza to również, iż zakres, sposób i sens "uprawdopodobnienia" z § 2 powinny być odczytywane poprzez pryzmat przesłanek z pkt 1-4 § 1, a konkretnie rzecz biorąc tych, bądź tej z nich, na zaistnienie których organy podatkowe nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, w danej sprawie się powołały. W rozpatrywanej sprawie, organy podatkowe powołały się na zaistnienie przesłanki z pkt 4 (zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania), a więc uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania powinno mieć za punkt odniesienia tę właśnie przesłankę. Organ odwoławczy słusznie zauważył, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia samo w sobie uprawdopodabnia, że zobowiązanie to nie zostanie wykonane. Należy także zwrócić uwagę na znaczenie (sposób rozumienia) pojęcia "uprawdopodobnienie", które polega nie na wykazaniu i udowodnieniu zaistnienia określonego faktu jako czegoś pewnego, lecz wskazaniu jedynie okoliczności wystarczających do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie zaistnienia tego faktu. Skoro decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności w dniu 11 grudnia 2015, wydana została w dniu 11 grudnia 2015 r. i odnosiła się do zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 rok, które przedawniało się 31 grudnia 2015 r., a skarżąca nie podjęła działań zmierzających czy to do zabezpieczenia tych należności, ani ich zapłaty, a do tego jeszcze kwestionowała ich wysokość i pozostawała w otwartym terminie do złożenia odwołania, co wstrzymało możliwość przymusowego dochodzenia tych należności w drodze egzekucji, to nie sposób uznać, że przywołując te okoliczności organy podatkowe nie uprawdopodobniły tego, że zobowiązanie określone w nieostatecznej decyzji z dnia 11 grudnia 2015 r. nie zostanie wykonane. Argumentacja ta tym bardziej zyskuje wzmocnienie, gdy uwzględni się fakt, że należność wygasłaby z dniem upływu biegu terminu przedawnienia. Za nieracjonalne i działające na szkodę Spółki należałoby uznać działania jej organów, regulowania należności, która z upływem 20 dni przestałaby istnieć. W interesie Spółki bezsporne było nieuregulowanie należności wynikającej z decyzji i już ten fakt stanowi dostateczne uprawdopodobnienie wskazanej okoliczności. Dodatkowo należy wskazać, że decyzja podatkowa z dnia 11 grudnia 2015 r. została przez Spółkę zaskarżona odwołaniem co oznacza, że odwołanie to z uwagi na procedurę podatkową nie zostało i nie mogło zostać rozpatrzone do dnia upływu terminu przedawnienia (31 grudnia 2015 r.). Biorąc pod uwagę dalsze terminy procesowe związane z przekazaniem sprawy organowi II instancji oraz termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy nie sposób przyjąć – w realiach niniejszej sprawy – że Spółka uregulowałaby zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji. Te wszystkie okoliczności – w ocenie Sądu – w sposób nie budzący wątpliwości przesądzają o tym, że przesłanka określona w § 2 art. 239 b Ordynacji podatkowej została przez organy podatkowe wykazana, a zatem zarzut naruszenia tego przepisu nie znajduje uzasadnienia. Rację ma skarżąca, iż posiada prawo do czynnego udziału w postępowaniu i składania skarg, czy wniosków oraz że zasadnym i zrozumiałym jest korzystanie przez nią z przysługujących jej środków prawnych. Okoliczności te tworzą jednak określone elementy stanu faktycznego, którego całokształt podlega ocenie organu podatkowego w kontekście prawdopodobieństwa zaistnienia faktu, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. W sytuacji więc, gdy skarżąca nie uiściła w pełni tych należności to w ocenie Sądu, nie narusza zasad logiki i doświadczenia życiowego pogląd, który legł u podstaw rozstrzygnięcia organu podatkowego, iż jest prawdopodobne, że skarżąca w ostatnich dniach jakie pozostały do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania, także go nie wykona. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, ziszczenie się takiego wariantu dalszych zdarzeń było w ocenie Sądu całkowicie realne i możliwe a więc prawdopodobne, co stanowiło wypełnienie przesłanki wymienionej w art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej, a jej zaistnienie organy podatkowe, zdaniem Sądu, wykazały w stopniu wystarczającym dla uznania, że ich działania nie naruszały w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego jak i poprzedzającego go postanowienia (patrz również wyrok NSA z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1648/14). W ocenie Sądu ze względów wyżej już wyrażonych, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia SKO, jak i poprzedzającego go postanowienia organu podatkowego odpowiadały prawu, w tym nie naruszały art. 210 § 4 w związku z art. 239 b § 2 O.p. w stopniu, który winien by skutkować ich uchyleniem. Uzasadnienia postanowień organów obu instancji, także w zakresie spornego "uprawdopodobnienia" nie były arbitralne i odpowiadały prawu. Sąd uznał, że wobec treści art. 165 § 5 pkt 3 i art. 200 § 2 pkt 1 O.p. nie istniał obowiązek doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania rygorowego lub wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016. 718) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.