I SA/Gl 997/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Beata Machcińska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi A. S. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w przedmiocie zarzutu skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej również: "wierzyciel") w dniu [...] wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należności w opłacie abonamentowej rtv za okres od stycznia 2011 r. do października 2015 r., a następnie przesłał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej również: "organ egzekucyjny") w celu przeprowadzenia wobec skarżącego egzekucji. 2. W dniu [...] organ egzekucyjny nadał wskazanemu wyżej tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji, a następnie zawiadomieniem z dnia [...] o nr [...] dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego przysługujących skarżącemu od ZUS Oddział w R.. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...], natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zajęcia w dniu 22 czerwca 2016 r. 3. Skarżący w dniu 14 lipca 2016 r. wniósł środek prawny - zarzut nieistnienia obowiązku, przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. nieistnienie obowiązku (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a" lub "ustawą egzekucyjną"). 4. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne, a kolejnym - uchylił dokonane zajęcie. Następnie organ egzekucyjny przekazał zarzut skarżącego wierzycielowi, w celu zajęcia stanowiska. 5. Postanowieniem z dnia [...] o nr [...] wierzyciel uznał zarzut za nieuzasadniony, a postanowieniem z dnia [...] o nr [...] rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy. 6. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] o nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., nie uznał zarzutu skarżącego. 7. W zażaleniu na ww. postanowienie, skarżący zarzucił wierzycielowi upór w zakresie żądania zapłaty abonamentu rtv, pomimo wysuwanych przez niego argumentów i poinformowania o wystąpieniu do KRRiT o umorzenie należności. 8. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej również "organ odwoławczy" lub "organ nadzoru") postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]. Organ odwoławczy argumentował, iż organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem i zobowiązany był - zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. - uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, co w sprawie uczynił. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny wydał dopiero po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, które w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 1 jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W postanowieniu z dnia [...], wydanym w trybie zażaleniowym, wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko o uznaniu zarzutu skarżącego za nieuzasadniony. Wskazał, że skarżący zarejestrował odbiorniki rtv, a następnie został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zawiadomieniem przesłanym mu w dniu 10 września 2008 r. Na wezwanie organu nadzoru, wierzyciel przesłał duplikat zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nr [...]. Wyjaśnił również, iż zmiana miejsca zamieszkania przez skarżącego nie ma żadnego znaczenia dla faktu istnienia obowiązku zapłaty abonamentu rtv, gdyż jest on przypisany do osoby, która dokonała rejestracji odbiorników, a nie do adresu zamieszkania. Natomiast na abonencie, czyli skarżącym, spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania urządzeń rtv - ich wyrejestrowania. Wierzyciel stwierdził, iż skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o dokonaniu tych czynności. 9. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, iż w 2012 r. prawidłowo rozwiązał "umowę o abonament RTV " listem poleconym z dnia 6 grudnia 2012 r. Ponadto, jego zdaniem, roszczenie uległo przedawnieniu ponieważ minęło 6 lat. Argumentował, iż "nowa telewizja nie zawarła z nim żadnej umowy", dlatego i z tej przyczyny skarga jest zasadna. 10. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a., przy czym prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutów może być realizowane w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10, LEX nr 1424264; z dnia 1 września 2011 r., II FSK 407/10, LEX nr 954961; z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10, LEX nr 1068722). Na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel uprawniony jest do wyrażenia swego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym, wykonując to uprawnienie, a zarazem i obowiązek, wierzyciel winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu w świetle dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu powinien uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2008 r., II SA/Op 391/07, LEX nr 524688). Realizacja tego obowiązku jest zbędna w sytuacji, kiedy organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem. Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy, o numerze [...] wystawiony przez wierzyciela – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., obejmujący należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2011 r. do października 2015 r. Sąd stwierdza, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o terminie do zgłoszenia zarzutów, wskazując co może być ich podstawą, a jego odpis wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego został doręczony skarżącemu w dniu [...]. W piśmie z dnia 14 lipca 2016 r., wniesionym w siedmiodniowym terminie na zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skarżący wniósł zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zarzut nieistnienia obowiązku). Podniósł, że w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty abonamentu rtv za lata wcześniejsze, przesłał pismo z dnia 6 grudnia 2012 r., w którym wyjaśnił, że od 2002 r. nie mieszka w R. przy ul. [...], do 2012 r. w mieszkaniu pod tym adresem mieszkała jego była żona, a od 2012 r. do czasu sprzedaży mieszkania w 2013 r. nikt w nim nie mieszkał. Ponadto w piśmie tym, prosił Pocztę Polską S.A. o wyrejestrowanie "z abonamentu", a ponieważ pozostało ono bez podpowiedzi, uznał, że jest "skuteczne". Organ egzekucyjny przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu, co też wierzyciel uczynił, wydając postanowienie z dnia [...], utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...]. Wierzyciel uznał zarzut skarżącego za nieuzasadniony. Wyjaśnił, że obowiązek zapłaty zaległości abonamentowych, objętych tytułem wykonawczym istnieje, gdyż skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego i nie wyrejestrował go; skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika, a stosownego dokumentu nie ma też w dokumentacji wierzyciela. Ponadto skarżący został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikującego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych; zawiadomienie zostało skarżącemu przesłane w dniu [...]. Podniósł, iż w odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 6 grudnia 2012 r., poinformował go pisemnie o sposobie wyrejestrowania odbiorników (w piśmie z dnia 11 stycznia 2013 r.). Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdza, że prawidłowo organ egzekucyjny przyjął, że w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu z dnia [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...]. Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Ponieważ skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), stanowisko wierzyciela było dla organu egzekucyjnego wiążące. Pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a") wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela należy wywieść z art. 135 p.p.s.a. Istotą sporu jest, czy skarżący pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. dokonał wyrejestrowania odbiorników rtv. Sąd podziela stanowisko wierzyciela, że skarżący nie wyrejestrował odbiorników i w konsekwencji zobowiązany jest do uiszczenia zaległych opłat abonamentowych objętych ww. tytułem wykonawczym. Stwierdzić należy, że na dzień wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, podmiot ten nie dysponował dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącego formalności przewidzianych prawem związanych z wyrejestrowaniem odbiornika rtv. Zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 z późn. zm.), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżący zobowiązany był powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązujący od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego, podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Sąd podziela w pełni pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Przedstawione przez skarżącego pismo z dnia 6 grudnia 2012 r. nie jest dowodem wyrejestrowania odbiornika rtv. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wierzyciel odpowiedział na to pismo. Mianowice w piśmie z dnia 11 stycznia 2013 r. poinformował skarżącego o obowiązku wyrejestrowania odbiorników rtv oraz wyjaśnił, iż można to uczynić w dowolnym urzędzie pocztowym, wypełniając "Formularz zgłoszenia danych" lub za pomocą strony internetowej www.poczta-polska.pl. Jednocześnie wierzyciel poinformował skarżącego, że na jego indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] pozostaje do uregulowania zaległość z tytułu abonamentu rtv za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2012 r. wraz z odsetkami (pismo z dnia 11 stycznia 2013 r. wraz z kartą doręczeń listu poleconego w aktach sądowych, karta 32-35). Skarżący zatem został pouczony o sposobie wyrejestrowania odbiorników, a mimo to nie uczynił tego w sposób prawem przewidziany. Wierzyciel prawidłowo wskazał, że abonament rtv przypisany jest do osoby, która go zarejestrowała, (tu skarżący), a nie do adresu, a na skarżącym, jako abonencie, spoczywa obowiązek aktualizacji danych. Niezależnie, Sąd stwierdza, iż zarzut przedawnienia należności z tytułu abonamentu rtv został zgłoszony przez skarżącego dopiero w skardze do tut. Sądu, zatem stosownie do wyżej powołanych przepisów, jest spóźniony i nie podlegał rozpoznaniu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.