I SA/Ka 1618/03

WyrokWSA w Gliwicach2004-07-16

Skład orzekający: Ewa Madej, Anna Wiciak, Krzysztof Targoński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej, naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 200 § 1, poprzez niezawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, nie umożliwiając stronie wypowiedzenia się co do całego zebranego materiału dowodowego, w tym co do pogarszającej się sytuacji ekonomicznej. Brak ten, w kontekście uznaniowego charakteru decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej i zasady prawdy obiektywnej, mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Związek A w K. złożył wniosek o umorzenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, wskazując na swoją trudną sytuację ekonomiczną i publiczny charakter świadczonych usług. Organ I instancji odmówił umorzenia, a Izba Skarbowa w K. utrzymała tę decyzję w mocy. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 67 § 1, poprzez błędną wykładnię i ocenę stanu faktycznego, a także naruszenie art. 187 i 200 Ordynacji podatkowej poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do niego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Ewa Madej Sędzia NSA Anna Wiciak /spr./ Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Magdalena Nowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Związku A w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług - uchyla zaskarżoną decyzję - zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 w związku z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm./ po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak: [...] Izba Skarbowa w K. zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. Adresatem decyzji był Związek A w K.. W jej uzasadnieniu na wstępie przedstawiono treść decyzji organu I instancji i podniesione w odwołaniu od niej zarzuty strony skarżącej. W tych zaś ramach wskazano, że decyzją z dnia [...] r. znak [...] Drugi Urząd Skarbowy w K. odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie dyspozycji art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię oraz błędną ocenę stanu faktycznego. W uzasadnieniu wskazano na: - tożsamość ważnego interesu podatnika z interesem publicznym, - orzecznictwo NSA zwłaszcza w kwestii przesłanek natury ekonomicznej, - brak podstaw, dla których rozstrzygnięcie uzależniono od wystąpienia okoliczności wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu. Zdaniem podatnika decyzja ta nosi znamiona dowolności i jako taka powinna zostać uchylona, a dodatkową przesłanką dla uznania zasadności żądania są decyzje US z dnia [...] r. znak: [...], [...], mocą których m.in. umorzono należne za zwłokę odsetki. W dalszej kolejności przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny. Wskazano, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u podatnika przez Drugi Urząd Skarbowy stwierdzono nieprawidłowości w sposobie rozliczania podatku VAT za miesiące od stycznia do marca 2000 r. co skutkowało m.in. wydaniem w dniu [...]r. decyzji znak: 1. [...] określającej m.in. zaległość w podatku od towarów i usług oraz odsetki obliczone na dzień wydania decyzji w wysokości: - za styczeń 2000 r. [...],- zł oraz odsetki [...] zł - za luty 2000 r. [...].- zł oraz odsetki [...] zł - za marzec 2000 r. [...].- zł oraz odsetki [...] zł 2. [...] ustalającej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług w wysokości: - za styczeń 2000 r. [...].- zł - za luty 2000 r. [...],- zł - za marzec 2000 r. [...].- zł Łącznie [...].- zł Decyzje te zostały w toku postępowania odwoławczego utrzymane w mocy decyzją Izby Skarbowej z dnia [...]r. znak: [...]. Pismem z dnia [...]r. znak: D[...] uzupełnionym pismem z dnia [...] r. znak: [...] strona złożyła wniosek o umorzenie dodatkowego zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji znak: [...] wskazując m.in. na: - kondycję ekonomiczną Związku, którego działalność w znacznej mierze oparta jest o dotacje otrzymywane z gmin, - publiczny charakter świadczonych usług - to jest lokalny transport zbiorowy, - nieświadome popełnienie błędów przy rozliczaniu podatku VAT /nie było zamiarem podatnika narażenie Skarbu Państwa na straty/. Niezależnie od powyższego ustalono, że na wniosek strony z dnia [...] r. decyzją z dnia [...] r. znak: [...], [...] m.in. rozłożono na raty zaległość podatkową oraz umorzono należne za zwłokę odsetki wynikające z decyzji znak: [...]. Ustalono także, że Związek A podatek od towarów i usług rozlicza od dnia [...] r. Przed tą datą usługi świadczone przez podatnika korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, co skutkowało tym, że podatnik nie rozliczał podatku należnego oraz nie dokonywał odliczenia podatku naliczonego. Dokonując oceny prawnej stanu faktycznego Izba Skarbowa nawiązała na wstępie do treści z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Ponieważ Związek A nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 14 cyt. ustawy, nie jest również przedsiębiorcą publicznym w rozumieniu art. 4 pkt 15 tej ustawy, wniosek strony należało rozpatrzyć na zasadach ogólnych z pominięciem regulacji zawartej w art. 67 w § 1a Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że z uwagi na fakt, iż decyzje w zakresie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę mają charakter uznaniowy organ podatkowy rozstrzygając wniosek winien kierować się konkretnymi okolicznościami, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Co prawda art. 67 Ordynacji podatkowej nie wskazuje wprost na możliwość umorzenia zaległości podatkowych jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności wyjątkowych, na które strona nie mogła mieć wpływu, jednakże skoro przepis ten ma na celu zwolnienie podatnika z ustawowego obowiązku uiszczenia należnych podatków, to u podstaw takiej decyzji powinny leżeć przesłanki wyjątkowe. Dla oceny zasadności przyznania żądanej ulgi zwrócono więc uwagę na następujące okoliczności: - sposób powstania zaległości podatkowej - możliwość spłaty przedmiotowych zaległości /w kontekście źródeł finansowania prowadzonej działalności/, a co za tym idzie - ocena istnienia ważnego interesu podatnika w uzyskaniu ulgi. Dokonując oceny zasadności wniosku na tych płaszczyznach podkreślono, że na podstawie załączonej do odwołania dokumentacji ustalono, iż przyczyną powstania zaległości podatkowych dot. stycznia, lutego i marca 2000 r. było niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm./. Odliczenia podatku naliczonego podatnik dokonywał bowiem w rozliczeniu za miesiąc poprzedzający miesiąc otrzymania faktur dokumentujących dokonanie zakupów. Podkreślono, że jakkolwiek powyższe ustalenie nie stoi w sprzeczności z twierdzeniem strony o braku celowego działania na szkodę Skarbu Państwa to jednak szczególny charakter prowadzonej działalności w żadnym wypadku nie zwalnia podatnika z obowiązku rzetelnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet bowiem nieświadome popełnienie błędu nie może stanowić wystarczającej przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi. Każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą robi to we własnym imieniu i na własny rachunek. W jego interesie leży zatem dołożenie maksimum starań by finanse, a przede wszystkim rozliczenia z budżetem Państwa były prowadzone ze szczególną wnikliwością i dokładnością. Kontynuując wskazano, że konieczność uregulowania dodatkowego zobowiązania podatkowego wynika z przepisów prawa i nie stanowi wyrazu indywidualnego traktowania podatnika. Gdy chodzi o ocenę możliwości uregulowania zaległości będącej przedmiotem niniejszego postępowania to wzięto pod uwagę to, że w wyniku wydania przez Urząd Skarbowy wymienionych decyzji wymiarowych z dnia [...]r. /po uwzględnieniu części odsetek umorzonych przez organ I instancji/ podatnik zobligowany został do zapłaty łącznej kwoty [...] zł w tym rozłożono na raty kwotę [...] zł a zatem kwota objęta niniejszym postępowaniem stanowi jedynie 18,7 % kwoty ogółem przypisanej przez Urząd Skarbowy. Podkreślono, że Związek A działa w oparciu o przepisy ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o samorządzie gminnym, a podstawowymi źródłami finansowania prowadzonej działalności są wpływy ze świadczonych usług oraz dotacje otrzymywane od gmin - członków Związku. Wysokość dotacji ustalana jest zgodnie z zasadami określonymi w statucie Związku. Dotacje przeznaczane są na pokrycie różnicy między kwotą osiąganych dochodów a kwotą ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością kosztów. W roku 2001 i 2002 stanowiły one około 29 - 30 % ogólnej kwoty dochodów /dochody te kształtowały się na poziomie odpowiednio [...] mln zł i [...] mln zł/. Z danych tych wynika, iż co prawda działalność prowadzona przez Związek A nie jest działalnością dochodową, jednakże kwoty podlegające wpłacie do Urzędu Skarbowego, a wynikające z powołanych na wstępie decyzji wymiarowych - w kontekście uzyskiwanych dochodów - są możliwe do uregulowania np. w ratach. Co do kwestii istnienia ważnego interesu podatnika w uzyskaniu wnioskowanej ulgi, który - jak wskazuje strona - pokrywa się z interesem publicznym, to zważono, że podatnik wykonuje usługi w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, czyli inaczej mówiąc świadczy usługi dla ludności w zakresie przewozów pasażerskich /autobusowych, tramwajowych/. Konieczność uregulowania przedmiotowego dodatkowego zobowiązania może więc mieć bezpośredni wpływ na jakość świadczonych usług. Tym niemniej biorąc pod uwagę, że w interesie Skarbu Państwa a więc w interesie ogólnospołecznym leży by należne mu kwoty pozostawały do dyspozycji w pełnej wysokości Izba Skarbowa uznała, iż interes ogólnospołeczny zwłaszcza w dobie problemów finansowych występujących w skali całego kraju - należy przedłożyć nad interes lokalny. Podkreślono też w aspekcie zarzutu dowolności cechującej rozstrzygnięcie organu I instancji, iż organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania przed organem I instancji uzupełniając go o "drobne i nie ważące w sposób decydujący szczegóły". Podkreślono zarazem, iż Urząd Skarbowy uwzględniając ważny interes podatnika i interes społeczny, udzielił już podatnikowi pomocy w spłacie zaległości wynikającej z decyzji z dnia [...]r. znak: [...] poprzez rozłożenie jej na 24 miesięczne raty i umorzenie należnych od zaległości odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł. Uznanie istnienia ważnego interesu podatnika, interesu publicznego i udzielenie na tej podstawie ulgi podatkowej nie oznacza, że każdorazowo złożony wniosek rozpatrywany będzie pozytywnie. Udzielenie jednej ulgi nie stanowi przesłanki udzielenia następnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Związku A w K. podniósł zarzuty naruszenia art. 67 § 1, 127, 187 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi nawiązał do samej istoty ulgi podatkowej uregulowanej w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wskazując na ustawowe przesłanki jej stosowania a także uznaniowy charakter decyzji rozstrzygających wnioski w tym przedmiocie. Szczególnie zaakcentował, powołując się na ugruntowane już w tej materii orzecznictwo sądowe, że ów uznaniowy charakter rozstrzygnięć nie zwalnia organów podatkowych od przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego zgodnego z prawdą obiektywną. Jedną z zasadniczych okoliczności mających wpływ na stosowanie omawianej ulgi jest kondycja finansowo-ekonomiczna podatnika. W rozpoznawanej sprawie ta okoliczność nie została należycie zbadana. Pominięto bowiem fakt nieuzyskania w roku 2003 należnej stronie skarżącej dotacji samorządowych. Doprowadziło to do tak znacznego pogorszenia sytuacji ekonomicznej strony, że nie mogła wywiązać się ze swych zobowiązań również wobec pracowników, co było przyczyną strajku w dniu [...] r., a także do znacznego obniżenia jakości świadczonych usług. Okoliczności te nie były brane pod uwagę przez organ odwoławczy, który oparł się prawie wyłącznie na materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji i mimo, iż od jego decyzji upłynął rok, materiał dowodowy w toku postępowania odwoławczego został uzupełniony w niewielkim zakresie. Strona skarżąca, pozbawiona w tej fazie postępowania z możliwości skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 200 Ordynacji podatkowej nie mogła zrealizować swego procesowego uprawnienia do wnioskowania o uzupełnienie materiału dowodowego w kierunku wykazania stale pogarszającej się sytuacji finansowej. Doszło zatem w ten sposób do naruszenia art. 187 Ordynacji podatkowej, który nakazuje organowi podatkowemu zebranie i w sposób wszechstronny rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zaakcentowano, że okoliczności podnoszone w skardze mogły stać się przedmiotem analizy organów podatkowych pod warunkiem zgłoszenia stosownych wniosków najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego a nie dopiero w skardze. Podkreślono równocześnie, że organ odwoławczy oparł się w zasadzie wyłącznie na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania pierwszoinstancyjnego "aktualizując" jedynie niektóre dane. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Przechodząc do rozważania kwestii merytorycznych stwierdzić należy na wstępie, że skarga okazała się zasadna. Stosownie do regulacji zawartej w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mogą umarzać w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki od tych zaległości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem społecznym. Stanowiąc w tym przepisie materialnoprawną podstawę umarzania zaległych zobowiązań podatkowych lub odsetek za zwlokę, ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając im ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również co do zakresu tego umorzenia. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na wypadek, o którym stanowi analizowany przepis oraz czy w ramach tego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Właściwa ocena występowania lub braku rzeczonych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego /art. 187 i 122 Ordynacji podatkowej/. W tym miejscu należy przypomnieć, że przepisy Ordynacji podatkowej aktualnie regulujące sposób prowadzenia postępowania podatkowego, w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że w toku tego postępowania organy podatkowe zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wniosek taki wypływa wprost z art. 122 Ordynacji podatkowej, który wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącą bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego tak ogólnego jak i podatkowego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, szczególne zaś znaczenie należy w tym zakresie przypisać art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Brzmienie tego przepisu, zwłaszcza użyta w nim koniunkcja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że niezależnie od zebrania wszystkich niezbędnych dowodów, organ podatkowy zobowiązany jest do ich rozpatrzenia. To zaś oznacza, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas zobowiązany jest uzasadnić z jakiej przyczyny tak czyni. Zasadniczego znaczenia nabiera tu, zatem - niezależnie od wymienionych - przepis art. 191 Ordynacji podatkowej, jako formułujących jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, a ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego /tak B.Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 1996 r. str. 376 - 378/. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważenia dokonanych w ten sposób ustaleń. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe przeprowadzone, w rozpoznawanej sprawie nie doprowadziło do zgromadzenia materiału dowodowego, który nosiłby znamiona kompletności. W dążeniu bowiem do zrealizowania zasady prawdy obiektywnej nie przeprowadzono wszelkich dostępnych dowodów dla ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki zastosowania wobec strony skarżącej wnioskowanej przez nią ulgi podatkowej. Uznawszy, iż kondycja finansowo-ekonomiczna podatnika to jedna z decydujących o wyniku sprawy okoliczność, Izba Skarbowa rozstrzygając sprawę w rok po wydaniu decyzji przez organ I instancji uznała za stosowne dokonać jedynie "aktualizacji" niektórych danych składających się na ustalenia w tym przedmiocie. To prawda, że w toku postępowania odwoławczego strona skarżąca nie wykazała aktywności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. W szczególności nie wskazywała na to, że jej sytuacja ekonomiczna znacznie się pogorszyła w roku 2003 z powodu braku należnych jej dotacji a także akcji strajkowej. Tym niemniej - zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - to ostatecznie organ podatkowy odpowiada za zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego. Izba Skarbowa przyznała w odpowiedzi na skargę, iż okoliczności podnoszone na etapie skargi a dotyczące kondycji ekonomicznej strony skarżącej stały by się przedmiotem stosownej analizy, gdyby zostały podniesione najpóźniej w toku postępowania odwoławczego. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera zarzut naruszenia przez organ odwoławczy normy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem obowiązek wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ciąży także na organie odwoławczym /analogicznie: wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 2137/98,/ "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2001, nr 1, poz. 3/ a także - z dnia 11 września 2002 r. sygn. akt III SA 2295/01 - /Mon. Pod. 2002/10/4/, z dnia 15 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 199/02 - /Przegl.Pod. 2004/1/43/, z dnia 11 lipca 2002 r. sygn. akt I SA/Po 788/00/. Przy tym z treści art. 200 § 1 tej ustawy nie wynika wcale, iż przedmiotem wypowiedzenia się strony - w zastosowaniu do postępowania odwoławczego - miał być materiał zebrany tylko w postępowaniu odwoławczym. Na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej strona ma prawo wypowiedzieć się w przedmiocie całego materiału dowodowego zgromadzonego w danej sprawie podatkowej, niezależnie od tego, w jakiej fazie jej załatwiania został on zebrany oraz, przez który organ podatkowy pierwszej czy drugiej instancji. Powinna mieć także możliwość wypowiedzenia się co do zupełności postępowania dowodowego. Rozważany przepis stanowi element i przejaw realizacji zasady procesowej zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym zgodnie z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Przestrzeganie art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest jednym z podstawowych obowiązków procesowych organów podatkowych w każdym stadium prowadzonego przez nie postępowania/.../. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania strona dostatecznie umotywowała, że zaniechanie zastosowania przez Izbę Skarbową art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca w skardze a jej pełnomocnik na rozprawie sądowej podnieśli zarzut, iż ustalenia faktyczne poczynione w sprawie w zakresie sytuacji ekonomiczno-finansowej strony skarżącej nie uwzględniają tej ważkiej okoliczności, iż nie otrzymała ona w roku 2003 należnych dotacji a także iż sytuacje te znacznie pogorszyła akcja strajkowa. Stwierdzono równocześnie, że gdyby stronie umożliwiono na etapie postępowania odwoławczego skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 200 § 21 Ordynacji podatkowej, to przedłożyłaby stosowne dowody dokumentujące te twierdzenia. Równocześnie Izba Skarbowa przyznała, że po pierwsze - w niewielkim zakresie uzupełniła /"aktualizowala"/ materiał dowodowy zebrany przed rokiem przez organ I instancji a po drugie, że gdyby twierdzenia o pogarszającej się sytuacji ekonomicznej strony zostały w odpowiedniej fazie postępowania zgłoszone to byłyby przedmiotem jej analizy. W tym stanie rzeczy - w ocenie Sądu, wadliwość prawna postępowania odwoławczego w zakresie niezastosowania się do nakazu wynikającego z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej mogła mieć - w rozpoznawanej sprawie - istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/. Dlatego, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ oraz art. 200 pierwszej z wymienionych ustaw orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania uwzględniono uiszczony wpis oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika - adwokata w kwocie wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./ wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło