I SAB/Gl 10/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Burmistrza R. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrz R. określił A S.A. w K. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości [...]zł. Zgodnie z oświadczeniem podatnika (zob. skarga) i organu tę decyzję wydającego (zob. odpowiedź na skargę) wynikająca z niej zaległość podatkowa w kwocie [...]zł została następnie wyegzekwowana wraz z odsetkami. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję nr [...], którą uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podczas ponownie prowadzonego postępowania podatnik wniósł do organu pierwszej instancji pismo z dnia 18 czerwca 2012 r., w którym sformułował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, powołując się na art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie przytaczanej jako: p.p.s.a. W ocenie podatnika naruszenie to polegało na uchybieniu obowiązkowi z art. 77 § 4 i art. 78 § 1 w związku z § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. - Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; obecnie: t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia oznaczanej w skrócie: o.p. Organ pierwszej instancji nie zwrócił bowiem podatnikowi nadpłaty w kwocie [...]zł (równowartości wskazanej wyżej zaległości podatkowej i odsetek) z przysługującym oprocentowaniem. Tymczasem był do tego zobligowany, gdyż kolejnej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego nie wydał w terminie trzech miesięcy od daty wydania przez organ odwoławczy decyzji, którą uchylono decyzję poprzednią a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W piśmie z dnia 28 czerwca 2012 r. Burmistrz R. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia powyższego żądania strony. W uzasadnieniu wyraził przekonanie, że w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi sytuacja opisana w hipotezie art. 77 § 4 o.p., ponieważ postępowanie w sprawie określenia stronie rzeczonego zobowiązania podatkowego jest w toku, a wobec wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy i zawiadomienia o tym strony, nie ma mowy o tym, by organ pozostawał w zwłoce. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz R. określił A S.A. w K. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...]zł. Decyzję tę doręczono podatnikowi w dniu 26 lipca 2012 r. W dniu 1 sierpnia 2012 r. A S.A. w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę z dnia 27 lipca 2012 r. na bezczynność Burmistrza R. w przedmiocie zwrotu wspomnianej nadpłaty. Powtórzyła przy tym argumentację, jaką uprzednio zaprezentowała. W odpowiedzi z dnia 29 sierpnia 2012 r. Burmistrz R. wniósł o oddalenie tej skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Odnotować w tym miejscu należy, że na gruncie podobnego stanu faktycznego Sąd wypowiedział się już w ramach postanowienia z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt I SAB/Gl 5/12, a pogląd w tym orzeczeniu wyrażony został następnie zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 2733/12 (orzeczenia te są dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniach tych orzeczeń zasługuje na pełną aprobatę i ma w całości odniesienie do rozpatrywanego stanu faktycznego. Odwołanie się do tych orzeczeń jest podyktowane tożsamością przedmiotową i po części podmiotową spraw: niniejszej i wyżej wymienionej. Zgodnie więc z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia art. 52 § 2 p.p.s.a. nakazuje rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zawarte w tym przepisie wyliczenie ma charakter przykładowy, gdyż użyty w nim zwrot "taki jak" stanowi synonim określenia "w szczególności" (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65). Oznacza to, że w przypadku skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., takimi środkami zaskarżenia będą: zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie: k.p.a., i ponaglenie wskazane w art. 141 § 1 o.p. (szerzej: W. Chróścielewski, tamże). Ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, ponieważ nie odnosi się ono do konkretnej czynności procesowej lub też aktu administracyjnego. Jego przedmiotem jest niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 o.p. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienia sprawy. Skorzystanie z ponaglenia w danej sprawie nie zamyka drogi odwoławczej, czyli prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Termin wniesienia ponaglenia nie jest określony (zob. P. Pietrasz, Komentarz do art. 141 ustawy – Ordynacja podatkowa, LEX 2011). W kontekście powyższych uwag, przywołanych uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wcześniej postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r., należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, w postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości prowadzonym przez Burmistrza R., podatnikowi przysługiwało ponaglenie do organu wyższego stopnia – samorządowego kolegium odwoławczego (art. 141 § 1 pkt 1 o.p.). W piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. podatnik zarzucił wszak organowi niezwrócenie nadpłaty w przepisanym terminie. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wypada podkreślić, że nie przysługiwało natomiast stronie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 §§ 3 i 4 p.p.s.a. Należy bowiem mieć na względzie, że w art. 52 § 3 p.p.s.a. mowa jest o aktach i czynnościach. Przepis ten nie normuje natomiast sytuacji bezczynności. Z uwagi na jasną różnicę znaczeniową, widoczną na gruncie języka potocznego, nie można również przyjąć, że termin "inny akt", o którym mowa w art. 52 § 4 p.p.s.a., jest tożsamy z pojęciem bezczynności. Zaakcentowania przy tym wymaga, że w przypadku, gdy ustawodawca uzależnia zaskarżenie bezczynności od wniesienia środka zaskarżenia, czyni to w sposób wyraźny we wzmiankowanym art. 37 k.p.a., czy też art. 141 § 1 o.p. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1262/11, dostęp: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga na bezczynność organu podatkowego pierwszej instancji, skierowana do sądu administracyjnego, musi zatem być poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 o.p., a nie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przewidzianym w art. 52 §§ 3 i 4 p.p.s.a. wyłącznie dla aktów i czynności. Co więcej, ponaglenie to musi zostać rozpatrzone. Nie jest zatem wystarczające samo jego wniesienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05, LexPolonica nr 1474122). W tych okolicznościach stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.