I SAB/Gl 11/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Dumana po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Burmistrza Miasta B. w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia odrzucić skargę. W toku dotychczasowego przebiegu postępowania ustalono, co następuje. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Burmistrz Miasta B. określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie [...] zł. Zaległość podatkowa wynikająca z tej decyzji w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł została uregulowana przez A S.A. w dniu 5 maja 2010 r. W wyniku decyzji organu odwoławczego, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], wskazana na wstępie decyzja została uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Akta sprawy zostały przekazane Burmistrzowi Miasta B. w dniu 9 lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], akcentując stopień skomplikowania sprawy oraz konieczność wykonania wszystkich zaleceń organu odwoławczego, Burmistrz Miasta B. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 20 czerwca 2012 r., działając na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), A S.A. wezwała organ pierwszej instancji do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło wskutek niewykonania obowiązku wynikającego z art. 77 § 4 i art. 78 § 1 w zw. z § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749), tj. niedokonania zwrotu nadpłaty w kwocie [...] zł wraz z przysługującym oprocentowaniem, co do którego obowiązek zwrotu powstał wobec niewydania kolejnej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2005 r. w terminie 3 miesięcy od daty wydania przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] r. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (patrz pismo organu z dnia 3 lipca 2012 r.), Burmistrz Miasta B. stwierdził brak podstaw do zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2005 r. W motywach pisma wyjaśnił, że do chwili jego podpisania toczy się postępowanie podatkowe dotyczące określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. Przedwczesnym jest zatem stwierdzenie a priori, że w przedmiotowej sprawie istnieje nadpłata w wysokości wskazanej przez stronę. Pismem procesowym z dnia 7 sierpnia 2012 r. A S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Burmistrza Miasta B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2005 r. wraz z przysługującym oprocentowaniem. Odpowiadając na skargę, Burmistrz Miasta B., wniósł o jej oddalenie podkreślając ponownie, że brak jest podstaw do zwrotu nadpłaty wobec pozostającego w toku postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga - jako niedopuszczalna - podlega odrzuceniu. Należy w tym miejscu odnotować, że na gruncie tożsamego z niniejszym stanu faktycznego, Sąd wypowiedział się już w ramach postanowienia z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt I SAB/Gl 5/12. W dalszej kolejności pogląd wyrażony w tamtym orzeczeniu został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 2733/12 (dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiona w uzasadnieniach tych orzeczeń argumentacja – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie – zasługuje na pełną aprobatę i ma w całości odniesienie do rozpatrywanego stanu faktycznego. Odwołanie się do tych orzeczeń jest ponadto podyktowane identycznością zarzutów i argumentacji skarg wniesionych przez tę samą stronę skarżącą. Zgodnie więc z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie art. (52 § 2 P.p.s.a.). Z kolei zawarte w art. 52 § 2 P.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65). Zwrot "taki jak", użyty w art. 52 § 2, po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności". Przyjęcie, że zawarte w art. 52 § 2 P.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, prowadzi do wniosku, że w wypadku skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., środkami takimi będą zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie: k.p.a.) oraz ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej (szerzej W. Chróścielewski, tamże, s. 65). Ponaglenie jest swoistym środkiem prawnym, ponieważ nie odnosi się ono do konkretnej czynności procesowej lub też aktu administracyjnego. Przedmiotem ponaglenia jest niezałatwienie sprawy we właściwym terminie ustawowym lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej. Jest to więc prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. Skorzystanie z ponaglenia w danej sprawie nie zamyka drogi odwoławczej, czyli prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Termin wniesienia ponaglenia nie jest określony (zob. P.Pietrasz Komentarz do art. 141 ustawy – Ordynacja podatkowa, LEX 2011 nr 100317). W kontekście poczynionych wyżej uwag, przywołanych uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wcześniej postanowieniu z dnia 30 listopada 2012 r., przyszło stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, spółce przysługiwało w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od nieruchomości prowadzonym przez Burmistrza Miasta B. ponaglenie do organu wyższego stopnia – samorządowego kolegium odwoławczego (art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Skarżąca spółka wskazywała bowiem w piśmie z dnia 20 czerwca 2012 r. na nieterminowość podatkowego organu pierwszej instancji w załatwieniu kwestii zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości. W tych ramach zarzucono organowi pierwszej instancji, że termin zwrotu nadpłaty podatku, w świetle art. 77 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej, upłynął w tej sprawie w dniu 29 marca 2012 r. "Burmistrz Miasta B. w terminie tym nie wydał jednak kolejnej decyzji. Obowiązany był zatem, zgodnie z art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej, do zwrotu nadpłaty (...)". W ślad za Naczelnym Sadem Administracyjnym wypada podkreślić, że nie przysługiwało natomiast spółce wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 i § 4 P.p.s.a. Wykładnia językowa art. 52 § 3 P.p.s.a. prowadzi do konkluzji, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynność w zakresie wydawania aktów. Uwagi te dotyczą także art. 52 § 4 omawianej ustawy. Należy bowiem mieć na względzie, że w art. 52 § 3 P.p.s.a. mowa jest o "aktach i czynnościach", przepis ten nie normuje natomiast sytuacji bezczynności. Mając na względzie jasną różnicę znaczeniową, widoczną na gruncie języka potocznego, nie można przyjąć, że pojęcie "inny akt", o którym mowa w § 4 ww. przepisu, jest tożsame z pojęciem "bezczynności". W przypadku, gdy ustawodawca uzależnia zaskarżenie bezczynności od wniesienia środka zaskarżenia, czyni to w sposób wyraźny we wzmiankowanym art. 37 k.p.a., czy też art. 141 §1 Ordynacji podatkowej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1262/11, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy organ podatkowy pierwszej instancji pozostaje w bezczynności, skierowana do sądu administracyjnego skarga na bezczynność musi być poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, a nie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, który jest przewidziany w art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a. wyłącznie dla aktów i czynności organu podatkowego, a nie stanu bezczynności. Konkludując, skarga na bezczynność organu w myśl art. 141 Ordynacji podatkowej musi być poprzedzona ponagleniem do organu wyższego stopnia. W przeciwnym razie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Co więcej przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że samo wniesienie do właściwego organu podatkowego ponaglenia w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczającą przesłanką dla wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność, wniesienie skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest bowiem od rozpatrzenia wspomnianego ponaglenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 588/05, LexPolonica nr 1474122). W tych okolicznościach, stosownie do przepisów art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.