I SAB/Gl 4/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Organiściak po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku strony skarżącej o uzupełnienie postanowienia z dnia 13 lutego 2012 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczyła bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w załatwieniu sprawy w przedmiocie odwołania od decyzji odmawiającej zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, nie zgadzając się z zarzutem, jakoby zarzucana bezczynność wystąpiła, podnosząc, że kilkukrotne przedłużenie terminu załatwienia sprawy było uzasadnione m.in. z powodu oczekiwania na opinię biegłego, która była niezbędna dla rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. Kolegium poinformowało z kolei, że w dniu [...] została wydana decyzja w przedmiocie wspomnianego odwołania. W konsekwencji postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r., doręczonym skarżącej w dniu 24 lutego 2012 r., Sąd umorzył postępowanie sądowe. W uzasadnieniu wskazał, że wskutek wydania decyzji, co do której organ, według skargi, pozostawał w bezczynności, postępowanie sądowe wszczęte tą skargą stało się bezprzedmiotowe. W dniu 8 marca 2012 r. (data nadania) skarżąca na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") wniosła o uzupełnienie tego postanowienia "w kwestii zwrotu kosztów". Uzasadniając wniosek, podniosła, że zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów powinien być na jej rzecz zasądzony od organu, ponieważ umorzenie postępowania w sprawie nastąpiło z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. Jej zdaniem bowiem organ, wydając decyzję z dnia [...] przed dniem rozpoczęcia rozprawy, uwzględnił wniesioną przez nią skargę na bezczynność. Tym samym postanowienie z dnia 13 lutego 2012 r., jako kończące postępowanie, powinno, stosownie do art. 209 P.p.s.a., zawierać rozstrzygnięcie o kosztach, a skoro tę kwestię pominęło, musi zostać uzupełnione. Skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości [...] zł; nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 157 § 1 P.p.s.a., znajdującego zastosowanie do postanowień na zasadzie odesłania przewidzianego w art. 166 P.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia tego orzeczenia złożyć wniosek o jego uzupełnienie, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu, przy czym tego rodzaju wniosek odnoszący się jedynie do zwrotu kosztów wedle art. 157 § 2 P.p.s.a. może być rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 13 lutego 2012 r., który został złożony w terminie, na wstępie zaznaczyć wypada, że jego uwzględnienie uzależnione jest od odpowiedzi na pytanie o to, czy postanowieniem tym istotnie umorzono postępowanie sądowe z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., jak utrzymuje wnioskodawczyni. W art. 201 § 1 P.p.s.a., na który zresztą powołuje się strona we wniosku, wyraźnie zastrzeżono bowiem, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu jedynie w takim przypadku umorzenia postępowania, tj. gdy stało się ono bezprzedmiotowe z powodu wskazanego w art. 54 § 3 P.p.s.a. Stosownie zaś do przywołanego przepisu organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, najpierw zaznaczyć wypada, że bezsprzecznie przewidziany w niej tzw. tryb autokontroli może znaleźć zastosowanie w przypadku skargi na bezczynność, wyraźnie wymienioną wszak w treści art. 54 § 3 P.p.s.a. Wówczas uwzględnienie skargi, o którym mowa w tym przepisie, polega na podjęciu zaniechanego działania (por. np. K. Klonowski, Bezczynność organu w postępowaniu sądowo-administracyjnym, Samorząd Terytorialny 2004, nr 4, s. 33). Nie każde jednak "podjęcie działania", którego domaga się strona w skardze na bezczynność, następuje w ramach autokontroli, skoro może ono stanowić w równym stopniu następstwo tak uwzględnienia skargi, jak i "niewymuszonego" przez nią dokonania przez organ czynności przygotowujących rozstrzygnięcie czy powstania innych okoliczności umożliwiających to działanie. Stąd aby przyjąć, że ustanie zarzucanej w skardze bezczynności było rezultatem skorzystania przez organ z uprawnienia do tzw. autokontroli, muszą być spełnione określone warunki. Pierwszy z tych warunków ma charakter formalny i sprowadza się do wskazania art. 54 § 3 P.p.s.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w trybie autokontroli. Niewątpliwie przecież przepis ów stanowi taką podstawę w wypadku decyzji "autokontrolnej" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 123/07, LEX nr 468729), wobec czego powinien być powołany w decyzji podatkowej, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Tymczasem w decyzji z dnia [...] tego przepisu nie wymieniono, nie wynika z niej też, by jej wydanie pozostawało w jakimkolwiek związku ze skargą na bezczynność, o której w uzasadnieniu decyzji w ogóle nawet nie wspomniano. Jest to fakt istotny, zwłaszcza jeżeli wziąć pod uwagę, że art. 53 § 4 P.p.s.a. zobowiązuje organ do tego, by uwzględniając skargę, stwierdził jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność ta przesądza, że w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzi również drugi ze wspomnianych warunków, mający dużo większe, merytoryczne znaczenie. Chodzi o uwzględnienie skargi w całości, określane w orzecznictwie jako podstawowa przesłanka decyzji autokontrolnej (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 935/07, LEX nr 493164). Może on być spełniony tylko wówczas, gdy organ uwzględni bez jakichkolwiek zastrzeżeń nie tylko wnioski skargi, ale i wszystkie jej zarzuty i prezentowane w niej stanowisko prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1575/07, LEX nr 525966). Uwzględnienie skargi na bezczynność przez organ administracji publicznej w trybie autokontroli dowodzi zatem, że organ skorzystał z uprawnienia do usunięcia naruszenia prawa we własnym zakresie, podzielając pogląd strony przeciwnej o istnieniu tego naruszenia, co niweczy spór pomiędzy stronami (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że o takim uwzględnieniu skargi nie może być mowy w niniejszej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę w sposób kategoryczny nie zgodził się z zarzutem strony skarżącej, że w sprawie zachodziła bezczynność i nic nie wskazuje na to, by wydanie decyzji z dnia [...] stanowiło konsekwencję zmiany tego stanowiska. Okoliczność tej nie można utracić z pola widzenia, gdyż niepodobna – tak jak czyni to skarżąca – w sposób dorozumiany przypisywać organowi, niejako wbrew jego woli, że skorzystał z przysługującego mu uprawnienia autokontrolnego. Możliwość sięgnięcia do tej instytucji, nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 54 § 3 P.p.s.a., została przecież uzależniona wyłącznie od uznania organu, który samodzielnie decyduje o uwzględnieniu skargi w tym trybie. Nie można zatem utrzymywać, że taki stan rzeczy nastąpił, jeżeli organ tego zamiaru nie wyartykułował wprost, a tym bardziej wówczas, gdy, jak w niniejszej sprawie, brak jakichkolwiek podstaw, by przyjąć, że w ogóle ów zamiar żywił. Dotychczasowe uwagi w wystarczającym stopniu uzasadniają tezę, że decyzja z dnia [...] nie została wydana w wyniku autokontroli, lecz wskutek dopełnienia wszystkich czynności, mających na celu ustalenie stanu faktycznego umożliwiających podjęcie tego rozstrzygnięcia, czyli po prostu wskutek zakończenia przez organ postępowania. Zdaniem Sądu nie jest przy tym potrzebna dogłębna analiza, czy organ, wydając tę decyzję, pozostawał w bezczynności, zresztą analiza taka nie wchodzi w rachubę, skoro mogłaby ona być przeprowadzona wyłącznie w ramach wyroku, rozstrzygającego sprawę merytorycznie, a orzeczenie to nie może i nie mogło być wydane, gdyż postępowanie w sprawie musiało zostać zakończone w inny sposób, tj. umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość. Podsumowując, umorzenie postępowania nie nastąpiło z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. i w konsekwencji w sprawie nie zachodzi przesłanka do zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. Brak również możliwości zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu od skargi zgodnie z art. 232 P.p.s.a. Przepis ów znajduje bowiem zastosowanie jedynie w przypadku umorzenia postępowania z powodu cofnięcia skargi, czyli na mocy art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a przyczyny umorzenia niniejszego postępowania – wskazane w postanowieniu z dnia 13 lutego 2012 r., wydanym wszak z powołaniem się na art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – były przecież inne. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca nie cofnęła skargi, nie rezygnując tym samym z jej popierania przed Sądem, przeciwnie, nadal, nawet po umorzeniu postępowania, utrzymuje, iż skarga była potrzebna i słuszna, uzasadniając tym rozpatrywany wniosek. Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 157 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.