I SO/Gl 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, , , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej postanowienia Wójta Gminy J. z dnia [...], nr [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 22 maja 2015 r. A. G. (dalej zwana "stroną") złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Wójt Gminy J. wydał w dniu [...] postanowienie, w którym pouczył stronę o sposobie wniesienia odwołania, którego nie jest ona w stanie sporządzić, "gdyż nie zna na tyle przepisów ani formy odwołań". Następnie strona przedstawiła okoliczności dotyczące stanu rodzinnego, majątku, dochodów i wydatków. Do wniosku załączono kserokopię postanowienia Wójta Gminy J. o braku zgody na umorzenie stronie "należnego podatku od spadku i darowizny". Z zawartego w postanowieniu pouczenia wynika, że nie służy na nie prawo wniesienia zażalenia, może być natomiast "zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Katowicach w terminie 30 dni od daty doręczenia". Nadto strona załączyła kserokopię wniosku z dnia 7 kwietnia 2015 r. o umorzenie zobowiązania podatkowego. Powyższy wniosek został przekazany referendarzowi sądowemu, który uznając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy spełnia wszystkie warunki formalne, na podstawie art. 258 § 2 pkt 4 w związku z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "ppsa"), przekazał go do rozpoznania Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Intencją strony było w tej sprawie uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza z nich określona jest w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie np. adwokata (art. 245 § 2 ppsa) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Druga z przesłanek została natomiast określona w art. 247 ppsa, w myśl którego prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przesłanka ta ma charakter negatywny. Oznacza to, że jej wystąpienie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, choćby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy przewidziana w art. 246 § 1 ppsa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, publ. ONSAiWSA z 2006 r., nr 4, poz. 102). W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez potrzeby głębszej analizy prawnej, nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia skargi (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 508, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1984 r., sygn. akt II CZ 112/84, LEX nr 8631; z dnia 18 stycznia 1966 r. sygn. akt I CZ 124/65, LEX nr 5925; z dnia 1 stycznia 1971 r. sygn. akt I CZ 7/71, LEX nr 6849). Zastosowanie zatem art. 247 ppsa jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 ppsa będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 ppsa) (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 596). W omawianej sprawie strona domaga się przyznania prawa pomocy w sprawie dotyczącej przyznania przez organ jednostki samorządu terytorialnego ulgi płatniczej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Strona wnioskuje bowiem o przyznanie jej m.in. radcy prawnego celem sporządzenia środka zaskarżenia od postanowienia Wójta Gminy J. o odmowie umorzenia podatku. Należy zatem w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II FPS 9/09, podjętą w dniu 1 marca 2010 r., postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. - o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że takie postanowienie nie należy do grupy postanowień, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa, podlegających kognicji sądów administracyjnych. Nie jest ono bowiem postanowieniem, od którego służy zażalenie, ani postanowieniem kończącym sprawę, ani też rozstrzygającym sprawę co do istoty. Nie stanowi ono ponadto aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ppsa, tj. aktu organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowanego w sprawach z zakresu administracji publicznej, innego niż akty prawa miejscowego. Wobec powyższego należy zaakcentować, że jedną z przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest zaskarżenie takiej formy działania administracji publicznej, która jest kontrolowana przez sądy administracyjne. Tymczasem postanowienie, którego zaskarżenia domaga się strona, nie należy do kategorii aktów administracji podlegających zaskarżeniu i w konsekwencji skarga wniesiona na omawiane postanowienie byłaby niedopuszczalna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 146/13, LEX nr 1348394, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1374/10, LEX nr 1113591). W świetle przytoczonych wyżej uwag pouczenie zawarte w postanowieniu Wójta Gminy J. jest błędne, gdyż – jak wskazano – na postanowienie nie przysługuje prawo wniesienia skargi. Pouczenie to nie może spowodować, że dopuszczalna stanie się skarga strony, która się do tego pouczenia zastosowała. W ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym we wskazanej wyżej uchwale, zaznaczyć należy, że skargę będzie można wnieść na decyzję dyrektora izby skarbowej, w przedmiocie zastosowania ulgi płatniczej odnośnie podatków i opłat, o których mowa jest w art. 18 ust. 2 ustawy – o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i wówczas będzie można kwestionować legalność postanowienia organu jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli zatem strona domaga się przyznania prawa pomocy w sprawie, w której nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, to nie ulega wątpliwości, że przesłanka określona w art. 247 ppsa została spełniona. Skoro zaś tak, to Sąd jest zwolniony z obowiązku badania stanu majątkowego strony. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 247 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.