I SO/Gl 4/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy z wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie o sygn. akt II FSK 3759/13 ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1169/11 oddalającym skargę kasacyjną A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1396/06 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania w sprawie opisanej w sentencji postanowienia, doręczone pełnomocnikowi skarżącej, będącemu radcą prawnym, skarżąca, zastrzegając, że działa osobiście, wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, zwróciła przede wszystkim uwagę na toczące się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego, jak stwierdziła, została pozbawiona środków utrzymania. Podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł brutto. Pismem z dnia 15 maja 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny przekazał ten wniosek Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach celem jego rozpoznania. Wniosek został zarejestrowany pod wskazanym wyżej numerem w repertorium SO. Pismem doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał ją do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia w sprawie zameldowania, udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, przedstawienie zeznań podatkowych złożonych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym oraz wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez te podmioty, a także dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego i składników majątkowych wykazywanych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy w innej sprawie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego. Tymczasem w niniejszej sprawie w wyznaczonym terminie, a także w późniejszym czasie w ogóle nie ustosunkowano się do wezwania do takiego wezwania. Wezwanie doręczono przy tym prawidłowo pełnomocnikowi skarżącej, mimo iż strona złożyła wniosek osobiście. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu nie pozbawia bowiem wprawdzie strony możliwości wykonywania czynności procesowych, które w razie sprzeczności mają nawet pierwszeństwo przed działaniami podejmowanymi w jej imieniu przez pełnomocnika, lecz nie wyłącza zasady określonej w art. 67 § 5 P.p.s.a. Według niej jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Przepis ten ma charakter obligatoryjny, toteż jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to doręczenie dokonane do jej rąk jest wadliwe i bezskuteczne, więc nie wywiera skutku procesowego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1052/11, LEX nr 1219054). Dlatego w takiej sytuacji nawet nie można domagać się doręczania korespondencji wprost do strony (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 15/12, LEX nr 1110129). Rzeczą pełnomocnika, i przyjętego przez niego sposobu komunikowania się z mocodawcą, jest powiadomienie go o wezwaniu i o jego konsekwencjach prawnych oraz zapewnienie tego, by wezwanie to zostało właściwie wykonane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2057/10, LEX nr 1079742). W niniejszej sprawie pełnomocnik strony tego nie uczynił. Zaznaczyć zaś wypada, że stosownie do art. 255 P.p.s.a wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono więc weryfikację oświadczeń zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową. Jest to szczególnie niezbędne ze względu na wskazane w wezwaniu rozbieżności pomiędzy oświadczeniami skarżącej w różnych postępowaniach, a także na fakt, że w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała swych twierdzeń, nie dopełniając obowiązku współdziałania z Sądem; skądinąd w następstwie tego orzeczenia uiszczono wpis, zresztą w wysokości takiej samej jak w niniejszej sprawie. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie pozwala poczynić niezbędnych ustaleń faktycznych w jakimkolwiek aspekcie sytuacji wnioskodawczyni, a przez to wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Nie można wszak stwierdzić w udokumentowany i pewny sposób wysokości dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, a nawet tego, jakie osoby to gospodarstwo tworzą. Niepodobna również zbadać rzetelności i wiarygodności oświadczeń skarżącej na temat postępowania egzekucyjnego i jego skutków. Brak niezbędnej dokumentacji źródłowej pozostawia bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu i w efekcie wyklucza uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takim stanie rzeczy wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.