I SO/Gl 8/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia 1) zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 200,00 (słownie: dwieście 00/100) złotych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ramach urzędowego formularza (druk PPF z 3 sierpnia 2018 r.) P. J. wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uczynił to przed wpłynięciem do Sądu skargi, wobec czego wniosek zarejestrowano w repertorium SO. W motywach wniosku podniósł, że zarabia 2000 zł brutto, a na utrzymaniu ma żonę i dwójkę dzieci. Ciąży na nim kredyt w wysokości 30.000,00 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jeszcze z żoną oraz dwójką dzieci i nie posiada majątku poza udziałami w dwóch nieruchomościach rolnych i udziałami w spółkach. W tym miejscu wspomnieć trzeba, że w ramach postępowania z wniosku P. J. o sygn. akt I SO/Gl 4/18 zapadło w dniu 10 sierpnia 2018 r. orzeczenie, mocą którego zwolniono go od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 200 zł, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Tożsame orzeczenie wydano w sprawie z wniosku jego żony (sygn. akt I SO/Gl 3/18). W toku tamtego postępowania zgromadzono obszerny materiał dowodowy. Mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie "P.p.s.a.") oraz to, że od wydania ww. orzeczenia upłynęły zaledwie trzy tygodnie, zważywszy nadto, iż oświadczenia wnioskodawcy zawarte na obu drukach PPF są tożsame, na potrzebę rozpoznania wniosku w tej sprawie przyjęto stan faktyczny wynikający z dokumentacji źródłowej zgromadzonej na potrzebę rozpoznania wniosków w sprawach: I SO/Gl 3/18 i I SO/Gl 4/18. Wnioskodawca mieszka wraz z rodziną w domu należącym do jego brata. Dom ten zajmowany jest nadto przez rodziców wnioskodawcy, z którymi dzieli koszty utrzymania. Dochód P. J. sprowadza się do kwoty 2.100,00 zł brutto. Jego żona przebywa w chwili obecnej na urlopie macierzyńskim i nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Wnioskodawca jest zatrudniony na stanowisku magazyniera i pełni jednocześnie funkcję prokurenta w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, której prezesem jest jego żona. Wnioskodawca korzysta ze wsparcia programu rządowego "Rodzina 500 Plus" w kwocie 500 zł miesięcznie. Dochód brutto wnioskodawcy w 2017 r. stanowił kwotę 22.665,00 zł, a jego żony 59.046,75 zł. Udziały w spółkach, które zdeklarowano w druku PPF są zajęte w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Z informacji banku, w którym wnioskodawca posiada rachunek, wynika, że zajęcie egzekucyjne stanowi kwotę 9.913.152,49 zł; kwota zwolniona z egzekucji to 1.466,92 zł. Wspomniany we wniosku kredyt stanowi zobowiązanie o charakterze odnawialnym. W chwili obecnej zadłużenie z tego tytułu stanowi kwotę 29.419,29 zł. W świetle oświadczeń wnioskodawcy, jeszcze nie zapadła decyzja banku co do kontynuacji linii kredytowej. Należy w tym miejscu nadmienić, że wnioskodawca bądź jego małżonka inicjowali już wcześniej postępowania przed tutejszym Sądem. Do dnia dzisiejszego w sprawach I SA/Gl 1213/17, I SA/Gl 1214/17 oraz I SA/Gl 144/18 uiścili łącznie kwotę 600 zł tytułem należnych opłat sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wpłynięciem skargi do Sądu, czyli w postępowaniu sądowoadministracyjnym jeszcze w Sądzie nieodnotowanym – w przedmiocie decyzji, którą zaskarżyła lub dopiero zamierza zaskarżyć. Wówczas wniosek podlega rejestracji w repertorium SO i pod tą sygnaturą jest rozpoznawany, także w przypadku, gdy w trakcie tego postępowania do Sądu wpłynie skarga, którą należy zarejestrować w repertorium SA. Postępowanie (i rozstrzygnięcie) co do wniosku zawsze jednak odnosi się do postępowania toczącego się w sprawie skargi pod tą ostatnią sygnaturą, którego część stanowi jako postępowanie wpadkowe, tak samo zresztą jak każde postępowanie w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie wniosku sprowadziło się do oceny stanu faktycznego w kontekście przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w myśl którego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Trzeba jeszcze w tym miejscu podkreślić, że w myśl art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Na gruncie ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego, posługując się materiałem źródłowym zgromadzonym w aktach I SO/Gl 3/18 przyjęto, że wnioskodawca będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych w zakresie ustalonym w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia. W tych ramach uwzględniono m.in. okoliczność, iż w innych sprawach z jego skarg uiszczał wpisy sądowe na zbliżonym poziomie. Zwrócono nadto uwagę, że przy ocenie zdolności strony do partycypowania w występujących w sprawie kosztach sądowych, należy uwzględniać stopień wykorzystywania przez stronę swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie SN z 31 marca 1987 r. sygn. I CZ 26/87, podobnie NSA w postanowieniach: z 14 października 2004 r. sygn. akt FZ 464/04, sygn. akt FZ 465/04, z 19 maja 2005 r. sygn. akt II FZ 211/05 i z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 409/13; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wypada zatem w tym miejscu podkreślić, że wnioskodawca, oprócz funkcji magazyniera w spółce kierowanej przez jego małżonkę, pełni także rolę prokurenta, nie pobierając z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. W konsekwencji ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, prowadzi do konkluzji, że postulat wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych nie może być uwzględniony w pełnym zakresie. Zastosowane tutaj rodzajowe zwolnienie jest wynikiem przyjętych wyżej rozważań. W toku rozpoznania wniosku zwrócono także uwagę na niespójności i braki dowodowe wniosku, co sygnalizował wcześniej referendarz w postanowieniu z 10 sierpnia 2018 r. Jednakowoż jak słusznie zauważono w tamtym orzeczeniu, w stosunku do wnioskodawcy zastosowano środki egzekucyjne dotyczące znacznych, wielomilionowych należności. Niewątpliwie też zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej, zlikwidowano związany z nią rachunek bankowy, a posiadany rachunek bankowy może być wykorzystywany jedynie do kwoty zwolnionej od zajęcia oraz w granicach przyznanego kredytu obrotowego, w znacznej mierze spożytkowanego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.