II SA/Gl 1/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z., J.Z., Stowarzyszenia "A" w T., B "B" Sp. z o.o., K.B., J.B., J. B. i E. Z. na uchwałę Rady Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w kwestii wniosku skarżących J. Z. i B. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ z podanych informacji wynika, że mieszkają oni razem, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe ich wnioski zostały rozstrzygnięte jednym postanowieniem. Z treści formularzy wynika, że wnioskodawcy wspólnie z O. Z. (synem J.Z. i bratem B. Z.) prowadzą wspólne gospodarstwo domowe zamieszkując w należącym do B. Z. budynku mieszkalnym o pow. 200 m2. J. Z. jest ponadto właścicielem gruntu o pow. 3 ha podlegającego zajęciu komorniczemu, a B. Z. jest współwłaścicielem gruntu o pow. 2 ha. J. Z. nie jest obecnie nigdzie zatrudniony, nie uzyskuje żadnego dochodu i toczą się względem niego liczne postępowania egzekucyjne, których część została jednakże umorzona ze względu na bezskuteczność egzekucji (vide dokumenty nadesłane na wezwanie referendarza sądowego). Prowadzona przezeń działalność gospodarcza jest w chwili obecnej zawieszona, a skarżący został wykreślony z ewidencji podatników podatku VAT-UE. B. Z. zaznaczył z kolei, że źródłem utrzymania się jego rodziny jest jego dochód w kwocie 3600 zł brutto miesięcznie uzyskiwany z tytułu najmu, który w całości służy zaspokajaniu potrzeb rodziny, w tym spłacie kredytu hipotecznego. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów pozwalających określić rodzaj i strukturę wydatków oraz potwierdzających wysokość dochodów osiąganych ze wspomnianego źródła, w tym wysokości raty wspomnianego kredytu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.– zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena złożonego przez stronę wniosku opiera się co do zasady na informacjach zawartych w druku formularza PPF. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy są one niewystarczające, budzą wątpliwości bądź też pozostają w sprzeczności ze sobą, sąd lub referendarz sądowy mogą, w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź też nadesłania tzw. dokumentów źródłowych. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości, a więc również wtedy, gdy strona nie podaje jakichkolwiek informacji na temat źródeł i wysokości swoich dochodów, mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: - odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; - wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wypisy z rejestrów urzędowych; - odpis aktualnych bilansów; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; - zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Pamiętać trzeba, że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności", a wobec tego sąd lub referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. może żądać takich dokumentów, jakie w jego ocenie w konkretnej sprawie pozwolą na najpełniejszą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją uchylenia się od realizacji tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wykazuje daleko idącą jednolitość (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach rozpoznawanej sprawy poza informacją na temat postępowań egzekucyjnych toczących się względem J. Z. oraz stanu posiadania i deklarowanej wysokości dochodów B. Z. nic nie wiadomo o poziomie i strukturze ich miesięcznych wydatków. W szczególności zaś nie wiadomo w jakim stopniu bieżące koszty utrzymania (opłaty za media) oraz raty zaciągniętego kredytu wpływają na ich domowy budżet i czy rzeczywiście nie są oni w stanie wygospodarować środków na opłacenie kosztów postępowania sadowego, które na obecnym etapie sprowadzają się zasadniczo do wpisu od skargi. Kwestie te są tym bardziej istotne, gdyż jak wskazał to J.Z. to jego syn – B. ponosi pełne koszty utrzymania rodziny i koniecznym było ustalenie, czy sam jest w stanie opłacić wspomniane koszty i czy w tym zakresie może wesprzeć materialnie swojego ojca. Weryfikacja wspomnianych danych dawałaby obraz sytuacji materialnej rodziny strony, co z kolei pozwoliłoby na ocenę jej możliwości finansowych. Skoro jednak pasywna postawa B. Z. uniemożliwiła dokonanie wspomnianej oceny, to nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonych wniosków. Wobec tego, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.