II SA/Gl 1054/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. (G.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania na skutek sprzeciwu skarżącej A. G. (G.) od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2009 r. oddalono wniosek skarżącej A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu zarzuciła uniemożliwienie jej dostępu do wymiaru sprawiedliwości i tym samym sprawiedliwego rozpoznania jej sprawy wskutek odmowy ustanowienia adwokata z urzędu. Nadto oświadczyła, iż zawieszenie przez nią działalności gospodarczej spowodowane było postępującym kryzysem na świecie i związanym z nim brakiem możliwości pozyskiwania zlecenia od potencjalnych inwestorów, a także wystąpieniem ryzyka braku zapłaty za wykonaną usługę. Tym samym wnioskodawczyni wnosi o przydzielenie jej adwokata z urzędu, celem zapewnienia jej profesjonalnej pomocy prawnej w postępowaniu w sprawie, w której ponosi rażącą i niepowetowaną szkodę, w ocenie skarżącej prawidłowo bowiem wykazała, iż nie ma możliwości finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, nie posiada żadnej gotówki ani też żadnych środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Akcentuje się przy tym w orzecznictwie, iż to strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik., z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publik.). Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarżąca nie przedstawiła pełnej informacji dotyczącej jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Przede wszystkim nie uzyskano informacji w jakim zakresie wnioskodawczyni otrzymuje wsparcie materialne od swojej rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano jedynie, iż prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz z E. S–G., M. G. oraz małoletnim A. G. Według złożonego oświadczenia w skład jej majątku wchodzi nieruchomość o pow. [...] ha, na której znajduje się niewykończony budynek mieszkalny. Skarżąca oświadczyła jedynie, iż zamieszkuje u swojej rodziny, od której otrzymuje pomoc materialną, rodzina ta pokrywa bowiem jej bieżące należności łącznie z kosztami utrzymania koniecznego. Nie wiadomo jednakże, czy dochody rodziny wnioskodawczyni są wystarczające na udzielenie jej dodatkowego wsparcia poprzez skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Skarżąca zawiesiła działalność gospodarczą, nie zarejestrowała się jednakże w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, w ten sposób dobrowolnie zrezygnowała z należnych jej świadczeń, oczekując jednocześnie aby Skarb Państwa pokrył koszty jej zastępstwa procesowego. Powyższe okoliczności nie uzasadniają zdaniem Sądu rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżąca A. G. spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami ustanowionego zastępstwa procesowego. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Tym samym jeżeli zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni, uznać należy, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). W oparciu o przedłożone przez skarżącą informacje i dokumenty nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługuje ona na prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.