II SA/Gl 1061/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. – G. (G.) i M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania na skutek sprzeciwu skarżących oraz uczestniczki postępowania A. G. (G.) od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2009 r. oddalono wniosek skarżących i uczestniczki postępowania A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący oraz uczestniczka postępowania A. G. wnieśli sprzeciwy. W ich uzasadnieniu strony zarzuciły uniemożliwienie im dostępu do wymiaru sprawiedliwości i tym samym sprawiedliwego rozpoznania ich sprawy wskutek odmowy ustanowienia adwokata w urzędu. Skarżący M. G. oświadczył, iż od [...] lat był na rencie inwalidzkiej, jednakże od [...] lat prawo do renty zostało mu odebrane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B. Obecnie dochodzi on swoich związanych z tym praw przed Sądem Apelacyjnym w K. Skarżąca E. S-G. podniosła natomiast, iż nie może być oceniana na jej niekorzyść okoliczność, iż nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a to w sytuacji gdy stan taki nie stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem. Uczestniczka postępowania A. G. oświadczyła zaś, iż zawieszenie przez nią działalności gospodarczej spowodowane było postępującym kryzysem na świecie i związanym z nim brakiem możliwości pozyskiwania zlecenia od potencjalnych inwestorów, a także wystąpieniem ryzyka braku zapłaty za wykonaną usługę. Tym samym wnioskodawcy wnoszą o przydzielenie im adwokata z urzędu, celem zapewnienia im profesjonalnej pomocy prawnej w postępowaniu, w ich ocenie prawidłowo bowiem wykazali, iż nie mają możliwości finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Akcentuje się przy tym w orzecznictwie, iż to strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik., z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publik.). Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż zarówno skarżący jak i uczestniczka postępowania nie przedstawili pełnej informacji dotyczącej ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Przede wszystkim nie uzyskano informacji w jakim zakresie wnioskodawcy otrzymują wsparcie materialne od swojej rodziny. We wnioskach o przyznanie prawa pomocy wskazano jedynie, iż prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, zamieszkują z małoletnim A. G. u swojej rodziny, od której otrzymują pomoc materialną, rodzina ta pokrywa bowiem ich bieżące należności łącznie z kosztami utrzymania koniecznego. Nie wiadomo jednakże, czy dochody rodziny wnioskodawców są wystarczające na udzielenie im dodatkowego wsparcia poprzez skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Skarżąca E. S – G. do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyła kserokopię wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji w związku z likwidacją tej działalności, nie zarejestrowała się jednakże w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna wskazując przy tym, iż nie jest to uchybienie i nie stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem. W ten sposób skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z należnych jej świadczeń, oczekując jednocześnie aby Skarb Państwa pokrył zastępstwo procesowe na jej rzecz świadczone. Podobne uwagi należy też sformułować w odniesieniu do uczestniczki A. G., która również nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Powyższe okoliczności nie uzasadniają zdaniem Sądu rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący i uczestniczka postępowania A. G. spełniają warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami ustanowionego zastępstwa procesowego. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Tym samym jeżeli zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawców, uznać należy, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). W oparciu o przedłożone przez skarżących i uczestniczkę postępowania informacje i dokumenty nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługują oni na prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Nie umożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie ich sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Informacje te budzą też poważne wątpliwości. Uczestniczka stwierdza bowiem np. w piśmie procesowym z dnia [...]r. (karta nr 106 akt sądowych), że jej potrzeby są zaspokajane przez rodziców, gdy tymczasem skarżący konsekwentnie twierdzą, że żadnych dochodów nie posiadają. Nadto w odniesieniu do uczestniczki należy podnieść, że postępowanie w niniejszej sprawie w ogóle nie dotyczy jej interesu prawnego i wydane orzeczenie Sądu nie może mieć wpływu na jej sytuację prawną. zaskarżona decyzja Wojewody [...] nr [...] nie rozstrzyga bowiem o jej wymeldowaniu. W konsekwencji całkowicie dowolne jest jej twierdzenie zawarte w sprzeciwie, że w związku z wynikiem postępowania w niniejszej sprawie może ponieść "rażącą“ i niepowetowaną szkodę oraz że brak adwokata pozbawi ją prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.