II SA/Gl 1077/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr[...] utrzymało w mocy decyzję wydaną Prezydenta Miasta J. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania M. G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko - G. G. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji odmówił stronie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz strony (ojca dziecka), przedstawiając w uzasadnieniu decyzji przebieg sprawy, zainicjowany wnioskiem strony z 1 października 2002, wskazując na czynności wyjaśniające związane z ustaleniem miejsca zamieszkania strony oraz dziecka, pobierania przez matkę dziecka świadczenia wychowawczego oraz kwestii prawomocności ww postanowienia. Decyzja zapadła na podstawie art. 4 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, (wchodzących w życie z dniem 1 lipca 2019r.). Art. 4 ust.2 pkt. 1 i 2 ustawy stanowią, że świadczenia przysługują matce lub ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca (pkt. 1); opiekunowi faktycznemu dziecka , jeśli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna (pkt. 2). Jak ustalił organ, władza rodzicielska została powierzona matce dziecka (postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...]r. sygn. akt [...]) i to matka powinna sprawować nad nim opiekę, stąd strona nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie. Jeśli rzeczywiście to ojciec sprawuje opiekę nad dzieckiem, to kwestia ta powinna zostać uregulowana poprzez zmianę orzeczenia o wykonywaniu władzy rodzicielskiej (art. 106 krio). W odwołaniu, podobnie jak i trakcie prowadzonego postępowania, strona podnosi, że sprawuje opiekę nad synem. Zamieszkują wspólnie w J. przy ul. [...], tam też syn uczęszczał do szkoły na ul.[...] oraz miał praktyki w [...] w tym mieście. Organ II instancji utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne podzielił to stanowisko. W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z prawomocnym postanowieniem SR w J. z [...] r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, w tym i opieka nad nim, zostało powierzone matce. Dopóki stan ten nie ulegnie zmianie, strona nie będzie mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia wychowawczego. W skardze z 1 sierpnia 2021 r. M. G. (skarżący) podnosi, iż odmówiono mu przyznania świadczenia wychowawczego w sytuacji, w której przepis wyraźnie mówi o prawie do takiego świadczenia dla ojca, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Wymogi te są w tej sprawie spełnione, bowiem syn z nim zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Informacje o tym przekazywał organowi, ale nie były one brane pod uwagę przy rozpatrzeniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Postępowanie w sprawach oświadczenie wychowawcze regulują przepisy Rozdziału 4 u.p.p (art. 13-28). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują na wniosek osób uprawnionych (art. 13 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.p. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko. Z kolei z art. 4 ust. 2 pkt. 1 tej ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm. - dalej k.p.c.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem, w przypadku, gdy opieka nad dzieckiem, czy miejsce jego pobytu (zamieszkania) zostały uregulowane na mocy orzeczenia sądu, to jego treść ma znaczenie dla prawa do świadczenia wychowawczego. Jak wynika z akt sprawy (zał. nr 4 akt admin.), na mocy postanowienia SR w J. z [...] r. sygn. akt. [...] w trybie zabezpieczenia oddalono wniosek skarżącego o zmianę zarządzenia opiekuńczego wobec syna i powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej matce, poddając wykonywanie tej władzy nadzorowi kuratora (podobnie jak w postanowieniu SR z dnia [...]). Stosownie do art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców może nastąpić w wyroku rozwodowym (art. 58 k.r.o.) lub w postępowaniu przed sądem opiekuńczym (art. 107 k.r.o.) w drodze m.in. postanowienia zabezpieczającego. Nie może budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie któregokolwiek sądu może być i powinno być kwestionowane tylko poprzez działania zgodne z prawem (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 17 października 2018 r., sygn. IV SA/Gl 275/18). Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest też uprawniony do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Przesłanka faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, unormowana art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. nie może być ustalana w oderwaniu od prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego ustalającego, przy którym z rodziców małoletnie dziecko ma mieć miejsce zamieszkania. Kwestię opieki nad dzieckiem co do zasady mogą regulować sami rodzice. W przypadku spornym decyduje o tym Sąd. Po wydaniu orzeczenia sądowego możliwy jest przypadek, że rodzice dojdą do porozumienia i na nowo ustalą zasady opieki nad dzieckiem. Czym innym jest jednak sytuacja, kiedy oboje mają pełnię władzy rodzicielskiej, a czym innym, kiedy władza rodzicielska jednego z nich jest ograniczona i w świetle orzeczenia sądowego nie może on podejmować się stałej opieki nad dzieckiem. Takie orzeczenie, dopóki nie zostaną na nowo ustalone zasady opieki przez sąd powszechny, musi być w państwie prawa respektowane. Skarżący może więc dochodzić i dochodzi swoich praw, jako rodzic, przed sądem powszechnym. Jednocześnie, wedle twierdzenia zawartego w skardze, postępowanie o przywrócenie jej pełni władzy rodzicielskiej toczy się. W przypadku uzyskania satysfakcjonującego rozstrzygnięcia będzie miała możliwość przedłożenia takiego orzeczenia przed organami administracyjnymi, celem uzyskania ww. świadczenia. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.