II SA/Gl 1088/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik obecnie skarżącego Ł. K. zwrócił się do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o sprostowanie aktu własności ziemi z dnia [...]r., Nr [...], wydanego na rzecz P. K. i E. K. dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), poprzez zmianę błędnie podanego imienia matki E. K. Wskazano, że w przedmiotowym akcie powinno być wpisane imię J. jako imię matki E. K., zamiast wpisanego imienia M. Na poparcie wniosku dołączono odpis skrócony aktu zgonu E. K. wystawiony przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. w dniu [...]r., w którym jako jej matka figuruje J. z d. B. Uzupełniając ten wniosek na żądanie organu, przy piśmie z dnia [...]r., pełnomocnik skarżącego dołączył odpis z księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, odpisy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po P. i E. K. oraz oświadczenie skarżącego o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych. Z kolei pismem z dnia [...]r. uczestniczka postępowania S. J. również zwróciła się do organu pierwszej instancji o sprostowanie przedmiotowego aktu własności ziemi w taki sam sposób, w jaki domagał się tego skarżący. Do swojego pisma dołączyła odpis skrócony aktu małżeństwa P. i E. K. wystawiony przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. w dniu [...]r., w którym jako matka E. K. figuruje J. z d. .B. Rozpoznając oba te wnioski Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...], odmówił sprostowania przedmiotowego aktu własności ziemi. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że błąd zaistniały w przedmiotowym akcie w postaci błędnego wskazania imienia matki E. K. nie ma charakteru błędu pisarskiego czy też oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 kpa. Powołano się na treść dokumentów, na podstawie których wydano akt własności ziemi, a także na treść wpisów figurujących w rejestrze gruntów. Z ich treści wynika, że imię matki uwłaszczonej brzmiało M., a zatem nie doszło do powstania błędu pisarskiego, ani też innej oczywistej omyłki. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i sprostowanie aktu własności ziemi zgodnie z wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji zaistniała omyłka jest omyłką w rozumieniu art. 113 kpa. Jako niezgodne ze stanem faktycznym uznano powoływanie się przez organ na treść wpisów w rejestrze gruntów, albowiem również w tym rejestrze imię matki uwłaszczonej brzmi J. Na tę okoliczność dołączono do zażalenia wypisy z rejestru gruntów z dnia [...]r. i z dnia [...]r. Nadmieniono, że odmowa sprostowania aktu własności ziemi uniemożliwia wpisanie prawa własności do księgi wieczystej zgodnie z jego treścią. Rozpoznając to zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zaszły przesłanki, o których stanowi art. 113 kpa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodzi, iż błędnie został ustalony stan faktyczny w postępowaniu uwłaszczeniowym co do właściwego imienia matki uwłaszczonej, nie zaś, że doszło do popełnienia oczywistej omyłki. Powołano się przy tym na stanowisko doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych. W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 113 kpa poprzez błędną jego wykładnię i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymano dotychczas prezentowane stanowisko oraz stwierdzono, że błąd co do imienia matki uwłaszczonej nie ma charakteru istotnego, gdyż nie ma wpływu na merytoryczną treść decyzji. Brak jest bowiem wątpliwości co do tożsamości osób uwłaszczonych. Tym samym sprostowanie aktu we wnioskowanym zakresie nie doprowadzi do weryfikacji ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo wskazując na konkretne orzeczenia sądów administracyjnych wydane na gruncie art. 113 kpa. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, a obecna uczestniczka postępowania przychyliła się do niej uważając, że powinno dojść do sprostowania aktu własności ziemi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. W szczególności stwierdzić przyjdzie, że wydane one zostały z naruszeniem art. 113 § 1 kpa poprzez błędną jego wykładnię, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść wniosku skarżącego przypomnieć przyjdzie na wstępie, że zgodnie z art. 113 § 1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Dla zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie niezbędne było ustalenie, czy żądanie pochodziło od strony, czy Prezydent Miasta K. był organem właściwym w sprawie i co najważniejsze, czy wnioskowane sprostowanie dotyczyło innej oczywistej omyłki w rozumieniu powołanego przepisu. Z żądaniem sprostowania wystąpił skarżący oraz uczestniczka postępowania. Ze zgromadzonych w toku postępowania przed organem pierwszej instancji dokumentów wynika, że oboje należą do grona spadkobierców po osobach uwłaszczonych przedmiotowym aktem własności ziemi. Ta okoliczność nie była zresztą kwestionowana w toku postępowania, a zatem brak jest przeszkód, aby uznać ich za strony uprawnione do wystąpienia z żądaniem sprostowania aktu. Odnośnie właściwości organu wskazać przyjdzie, że organem wydającym przedmiotowy akt własności ziemi było Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. W roku [...] nieruchomość objęta aktem własności ziemi położona była na obszarze działania tego właśnie organu. Od [...] r. nieruchomość ta znalazła się w granicach administracyjnych Miasta K. Kolejne reformy administracji publicznej spowodowały, że zadania zniesionych organów orzekających w sprawach nieruchomości rolnych przejęli Kierownicy Urzędów Rejonowych, a następnie na podstawie art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) – starostowie. Zgodnie z kolei z art. 91 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. Nr 91, poz. 578 z późn. zm.) miasto Katowice jest miastem na prawach powiatu, co znalazło swoje potwierdzenie w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 roku w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652). W świetle powołanych przepisów należy zatem stwierdzić, że Prezydent K. jest organem właściwym w pierwszej instancji w sprawach z zakresu aktów własności ziemi w stosunku do nieruchomości położonych w granicach administracyjnych tego miasta – wykonuje on bowiem zadania starosty określone w art. 94 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną. Z uwagi na charakter decyzji, jaką był akt własności ziemi wydany w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.), rozważenia wymagało ponadto, czy w ogóle dopuszczalne jest sprostowanie tego rodzaju decyzji. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 z późn. zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z 1971 r. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten nie wyłączył jednak dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 3 kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do aktów własności ziemi, a zatem uznać należy, że sprostowanie takich aktów jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1996 r., sygn. akt II SA 432/95, ONSA z 1997 r., Nr 1, poz. 34). Powyższe okoliczności wydają się w sprawie bezsporne. Z uwagi jednak na treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., Sąd był zobligowany do wyjaśnienia z urzędu tych kwestii. Bezspornym w sprawie jest i to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy w sposób nie budzący wątpliwości, iż prawidłowym i zarazem prawdziwym imieniem matki uwłaszczonej E. K. jest imię J. Wynika to w szczególności ze skróconych odpisów aktów stanu cywilnego wystawionych przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., z postanowienia Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], jak i z wypisów z rejestru gruntów prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. Sporną jest natomiast kwestia, czy błędne oznaczenie imienia matki uwłaszczonej, spowodowane zdaniem organów prawidłowymi na dzień wydania aktu własności ziemi ustaleniami faktycznymi, mieści się w pojęciu "innej oczywistej omyłki" w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. W ocenie składu orzekającego odpowiedź na tak postawione pytanie musi być odpowiedzią twierdzącą. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie pojęcie oczywistej omyłki jest różnie postrzegane. W każdym jednak przypadku ocena, czy mamy do czynienia z oczywistą omyłką, zależeć będzie od konkretnego stanu faktycznego oraz od rodzaju takiej omyłki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07 (Lex nr 471247) sformułował tezę, w myśl której to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki" ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji. Z kolei w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 258/07 (Lex nr 505247), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 kpa nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy oraz konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. stwierdzenie nieważności decyzji innej niż się zamierzało, czy próbę zmiany przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu. Błędy popełnione w zakresie sprecyzowania danych strony przez określenie jej miejsca i daty urodzenia oraz miejsca zamieszkania nie mogą być zaliczone do błędów i omyłek istotnych w podanym wyżej rozumieniu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, ustalenia wymagało, czy błąd w oznaczeniu imienia matki adresata decyzji ma charakter błędu istotnego, mającego wpływ na treść prawa ukształtowanego tą decyzją. Błąd taki należy ocenić jako nieistotny. Słusznie zauważa pełnomocnik skarżącego, że oznaczenie imienia matki osoby uwłaszczonej pozostaje bez wpływu na jej identyfikację co do tożsamości, w szczególności wobec faktu, że przedmiotowy akt własności ziemi zawierał inne dane osobowe pozwalające na ustalenie tej tożsamości (data urodzenia, nazwisko rodowe). Bez znaczenia przy tym w ocenie Sądu pozostaje okoliczność, że akt ten został wydany w oparciu o istniejące wówczas dokumenty zawierające nieprawidłowe imię matki uwłaszczonej. Taka sytuacja mogła zostać spowodowana nie tyle błędnym ustaleniem stanu faktycznego, co wcześniejszymi "oczywistymi omyłkami" przy sporządzaniu tych dokumentów. Reasumując powyższe wywody stwierdzić przyjdzie, że błąd w oznaczeniu imienia matki E. K. w przedmiotowym akcie własności ziemi, w świetle całości zgromadzonych w sprawie dowodów uznać należało jako oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 kpa, co winno było skutkować wydaniem postanowienia o sprostowaniu tego aktu we wnioskowanym przez strony zakresie. Z tych względów zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 240,00 zł, tj. w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), powiększone o wysokość uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, czyli łącznie 357,00 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.s.a. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów. Na marginesie jedynie wskazać jeszcze przyjdzie, że żądanie przez organ pierwszej instancji od stron w toku postępowania administracyjnego wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.