II SA/Gl 1108/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-06
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można anulować czynność materialno-techniczną zameldowania, jeśli nie można jednoznacznie ustalić, czy osoby zameldowane faktycznie zamieszkiwały w lokalu w dacie dokonania zameldowania, ale faktycznie w nim mieszkają w dacie orzekania?Ratio decidendi
Anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania nie jest dopuszczalne, jeśli osoby zameldowane faktycznie przebywają w lokalu w dacie dokonania tej czynności lub zamieszkały w nim później. Istotne jest, aby osoby te faktycznie zamieszkiwały w lokalu w dacie orzekania w sprawie wniosku o anulowanie zameldowania, a nie tylko w dacie samego zameldowania. Okresowe przebywanie w innym lokalu, np. z powodu remontu lub pomocy rodziny, nie stanowi podstawy do anulowania zameldowania na pobyt stały.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania D. M., K. M.-A. oraz ich małoletniej córki A. M. na pobyt stały w B. przy ul. [...]. Organy administracji odmówiły anulowania zameldowania, uznając, że nie można jednoznacznie ustalić, czy osoby te zamieszkiwały w lokalu w dacie zameldowania z uwagi na upływ czasu i sprzeczne zeznania świadków. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na bezprawne zajęcie lokalu i brak zgody na zameldowanie. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wyrok sądu cywilnego o eksmisję potwierdza faktyczne zamieszkiwanie osób w lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę.
Wskutek wniosku D. W. i G. W., decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 138, poz. 993 ze zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy, orzeczono o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania D. M., K. M.-A. oraz ich małoletniej córki A. M. na pobyt stały w B. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ I instancji zrelacjonował wyniki dotychczasowego postępowania oraz omówił zebrany materiał dowodowy. Wskazał, że w trakcie przesłuchania część świadków tj. Z. K., J. A., E. R., potwierdzili jednoznacznie fakt zamieszkiwania pod wskazanym adresem D. M. oraz K. M.-A. z córką, w chwili dokonywania przez nich czynności meldunkowych, zaś E. R., Z. S. oraz S. W., wypowiadali się w tej kwestii niejednoznacznie, nie potrafiąc wskazać dokładnej daty, jak również okresu zamieszkiwania czy też przebywania w lokalu. Część świadków w tym V. W., G. C. i I. T. wskazały, że strony nie zamieszkiwały w lokalu z chwilą zameldowania. Odnosząc się do zeznań świadków organ administracji zauważył, iż swoje zeznania opierali na własnych spostrzeżeniach wynikających z faktu zamieszkiwania w sąsiedztwie, bądź sporadycznych wizyt w budynku przy ul. [...], bądź też rzadkich wizyt w spornym mieszkaniu. Co do zeznań złożonych przez K. L. organ zauważył, że wyżej wymieniona w spornym budynku oraz lokalu była w dniu [...] r. czyli przed zamieszkaniem D. M. w lokalu, jak również nie posiadała ona żadnej wiedzy na temat posiadania przez stronę kluczy od rzeczonego lokalu. Sprzeczne są również zeznania złożone przez strony postępowania. W trakcie prowadzonej rozprawy A. M. i D. M. jednoznacznie stwierdzili, że zamieszkanie pod wskazanym adresem nastąpiło wcześniej niż dokonana czynność materialno-techniczna zameldowania tj. przed dniem [...] r., jak również wskazali na fakt, że D. M. z chwilą zamieszkania posiadał klucze od rzeczonego mieszkania. Natomiast M. M. nie był w stanie jednoznacznie potwierdzić, kiedy nastąpiło zajęcie mieszkania przez D. M. i czy był on w posiadaniu kluczy od niego. Z zeznań M. M. wynika jednak, że zajęcie lokalu przez strony nastąpiło za zgodą ówczesnych współwłaścicieli, tj. J. M., H. M. oraz za wiedzą D. W.. W momencie zajęcia lokalu przez D. M., G. W. nie był jeszcze współwłaścicielem lokalu, postępowanie spadkowe było w toku. W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawcy tj. D. W. oraz G. W. jednoznacznie stwierdzili, że wyżej wymienieni nie zamieszkiwali w lokalu przy ul. [...] z chwilą zameldowania, jak również podali, że D. M. nie posiadał kluczy od mieszkania w chwili zameldowania, lecz wszedł we władanie mieszkaniem poprzez włamanie. W tym celu organ gminy zwrócił się do Komisariatu Policji w B. o pozyskanie informacji w zakresie wymiany zamków. W odpowiedzi uzyskano informację, że ich jednostka przeprowadziła w dniu [...] r. interwencję na wniosek G. W., nie spisano żadnego protokołu, jedynie dokonano zapisu w notatniku służbowym. Powyższa jednostka nie udzieliła w tym zakresie żadnych dodatkowych informacji dotyczących zamieszkania stron w spornym lokalu oraz dokonywanych w lokalu wymiany zamków w drzwiach wejściowych.
W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż w datach zameldowania stron tj. [...] r. odnośnie D. M. oraz [...] r. odnośnie K. A. i małoletniej A. M., wyżej wymienieni zamieszkiwali pod adresem [...] w B. Bezpośrednią przyczyną jest upływ czasu (kilka lat od chwili zameldowania), jak również sprzeczne w tej materii są zeznania świadków jak i samych stron postępowania. Bez tej przesłanki, czyli jednoznacznego, niepodważalnego udowodnienia faktu nieprzebywania stron pod adresem pobytu stałego (w czasie dokonywania zameldowania) nie można anulować przedmiotowej czynności materialno-technicznej (patrz m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 1376/10 z dnia 20 września 2011 r.). Dokumenty będące podstawą dokonania wpisu w ewidencji ludności były wypełnione prawidłowo, zawierały podpisy stron oraz oświadczenie osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości. Jednocześnie, w trakcie dokonywanej czynności zameldowania wyżej wymienionych przedłożono oświadczenie, z którego wynikało, że pozostali współwłaściciele posiadali wiedzę w kwestii wynajęcia lokalu D. M. (w aktach sprawy kserokopia powyższego oświadczenia). Powołując się zaś na wynik oględzin lokalu, organ stwierdził, że obecnie D. M. i K. M.-A. posiadają lokal we władaniu. W lokalu tym została zameldowana małoletnia M. M., jako noworodek na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Odnosząc się do charakteru pobytu D. M. wraz z żoną i dziećmi w przedmiotowym mieszkaniu, to zdaniem organu w obiektywnie istniejących oraz właściwie ocenionych okolicznościach faktycznych, należy uznać spełnienie warunków koniecznych dla prawidłowego określenia pobytu pod adresem B ul. [...]. Zatem na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz zgromadzonego materiału w sprawie należy przyjąć, iż poza sporem pozostaje fakt, że D. M. wraz z rodziną zamieszkał w lokalu nr [...] przy ul. [...]w B. i realizował on zamiar stałego przebywania z wolą koncentracji w tym mieszkaniu swoich spraw życiowych. Stąd też zdaniem organu, brak przesłanek do anulowania zameldowania.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli D. W. i G. W., wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący zarzucili organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż osoby objęte wnioskiem w dacie zameldowania zamieszkiwały stale w spornym lokalu, naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2a i 2b, art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) poprzez błędne ich zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (artykułów: 7, 8, 11, 77 § 1, 78, 80, 107 § 1 i § 3 kpa) w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu ponownie przedstawili swoje stanowisko, co do daty i okoliczności przejęcia przez D. M. lokalu położnego przy ul. [...] w B., wskazując, iż miało to miejsce [...]r. bezprawnie. W ich ocenie, organ I instancji działał w przedmiotowej sprawie jak strona, a ponadto organ w wydanym rozstrzygnięciu nie dokonał szczegółowej analizy i nie ustosunkował się do każdego dowodu, czym uchybił procedurze administracyjnej.
Jednakże zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...] odwołania nie uwzględniono, orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Po omówieniu regulacji prawnej organ odwoławczy wskazał, że dla zastosowania trybu kontrolnego prawidłowości dokonanej czynności materialno-technicznej, podstawowe znaczenie ma przede wszystkim ustalenie przez organ właściwy w sprawie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy na dzień dokonania tej czynności. Niemożność jego wyjaśnienia ze względu na niedające się rozstrzygnąć wątpliwości, wyłącza możliwość anulowania (stwierdzenia nieważności) czynności materialno-technicznej, gdyż nie można przesądzić o wadliwości takiej czynności (wyrok NSA z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1376/10).
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy w dacie zameldowania na pobyt stały tj. w dniu [...] r. D. M. i w dniu [...] r. K. M.-A. i A. M. przebywali w lokalu położonym przy ul. [...] w B.. Badając zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że tej kwestii nie można jednoznacznie ustalić z uwagi na upływ kilku lat i co za tym idzie, niewiarygodne zeznania świadków. W szczególności brak dowodów, które jednoznacznie wskazywałyby na fakt, iż w/w osoby nie przebywały pod adresem stałego pobytu. Z kolei bez prawidłowego ustalenia tego faktu nie można anulować czynności materialno-technicznej, polegającej na zameldowaniu.
Strony postępowania przedstawiły odmienne stanowiska w sprawie. Przesłuchani [...] i [...] r. świadkowie również złożyli sprzeczne zeznania. Część świadków zeznała, iż D. M. zajął przedmiotowy lokal po włamaniu się do niego, tj. [...]r., przy czym nigdy stale w nim nie zamieszkiwał, a jedynie bywał z uwagi na przeprowadzany przez siebie remont, natomiast K. A. wraz z córką dokonała zameldowania mimo, iż nigdy nie przebywała w mieszkaniu z zamiarem pobytu stałego (zeznania V. W. z dnia 8 września 2011 r.). Inni świadkowie zeznali, iż zajęcie mieszkania położonego przy ul. w B., nastąpiło po wyrażeniu zgody przez jego współwłaścicieli i osoby objęte wnioskiem o anulowanie zameldowania, zamieszkiwały w nim w chwili meldowania się na pobyt stały oraz nadal tam zamieszkują (zeznania E. R. i B. R. z dnia [...]r.). Zdaniem I. T. (sąsiadki) sporne mieszkanie nigdy nie było zamieszkałe (zeznania z dnia [...] r.), natomiast na podstawie zeznań K. L., Z. S., Z. K., J. A., G. C. (sąsiadki) i S. W. (przesłuchanych [...]r.) wywieść należy, iż nie posiadają wiedzy na temat dokładnej daty zajęcia przez D. M. spornego lokalu. Podobny wynik przyniosły dwie rozprawy administracyjne przeprowadzone przez organ I instancji w dniach [...] i [...] r. E. R. i J. A. potwierdzili, że osoby objęte wnioskiem o anulowanie zameldowania zamieszkiwały w spornym lokalu w chwili meldowania się na pobyt stały oraz nadal tam zamieszkują. I. T. i V. W. wyraziły opinię, że D. M. zajął sporny lokal, co najmniej po [...] r. Większość przesłuchanych w charakterze świadków osób, tj. B. R., G. C., Z. S., S. W., K. L., K. S., E. S., M. M. i Z. K., nie potrafili w sposób jednoznaczny udzielić odpowiedzi na temat charakteru i daty zamieszkania państwa M. przy ul. [...]w B.. W ocenie organu odwoławczego, pewne rozbieżności w zeznaniach składanych przez tych samych świadków w różnych odstępach czasu potwierdzają, iż nie można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, jaki był stan faktyczny w dniu [...] r.
Innymi czynnościami dowodowymi, które nie wniosły do sprawy odpowiedzi na temat daty zamieszkania oraz charakteru pobytu D. M. oraz K. M.-A. i A. M. w spornym lokalu, były jego oględziny przeprowadzone w dniu [...] r. (które wskazały stan właściwy na dzień dokonywania czynności dowodowej, a nie okresu wcześniejszego), a także powzięcie ogólnej informacji na temat zdarzenia z dnia [...] r. (pisma Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w B. z dnia [...] r. i z dnia [...]r.).
Odnosząc się do stanu faktycznego organ II instancji wskazał, iż wobec D. M. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych w lokalu położonym przy ul. [...] w B.. D. W. i G. W. złożyli ponadto we [...] r. wniosek do Sądu Rejonowego Wydział [...] w B. przeciwko D. M. i K. M.-A. o opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...]w B. oraz o zapłatę zaległego czynszu z tytułu zajmowania wskazanego lokalu od [...]r. (dokumenty w aktach sprawy). Na dowód niezamieszkiwania kogokolwiek pod adresem B. ul. [...]przed [...] r. G. W. dołączył do akt administracyjnych zdjęcia pomieszczeń znajdujących się w spornym lokalu wykonane w dniu [...]r. (które nie mniej jednak nie przesądzają o stanie lokalu na dzień [...] r.) oraz kopie rachunków za energię elektryczną z okresu [...]r. – [...]r. wskazujących na brak zużycia prądu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, pobytem stałym jest zmieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa, zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Miejscem pobytu stałego danej osoby będzie zatem miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe. Nie można mieć kilku równorzędnych miejsc pobytu stałego (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 739/07 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 465/07).
Organ odwoławczy nie zgodził się ze zdaniem strony odwołującej, że organ I instancji naruszył przepisy procedury administracyjnej poprzez brak dokładnej analizy materiału dowodowego, a w szczególności brak wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Pomimo trzykrotnie przeprowadzanego postępowania wyjaśniającego, ustalenie po ok. 4 latach, czy osoby objęte wnioskiem o anulowanie zameldowania w dacie zameldowana przebywały w spornym lokalu, nie jest możliwe z uwagi na upływ czasu oraz na fakt, iż w tym samym budynku zamieszkuje najbliższa rodzina w/w osób, spór zaś dotyczy – w odniesieniu do D. M. – dat zbliżonych do siebie (czy zamieszkał on [...], czy tydzień później). Dla sprawy administracyjnej istotne jest to, kiedy D. M. i K. M.-A. i A. M. zamieszkali przy ul. [...] w B., natomiast to, w jaki sposób weszli oni w posiadanie spornego lokalu, jest kwestią drugorzędną. Organ meldunkowy jest związany dyspozycją konkretnego przepisu prawa materialnego – w tym przypadku art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dlatego też nie może rozstrzygać szeregu kwestii podniesionych w odwołaniu, takich właśnie jak legalność zajęcia lokalu i innych (np. prawdziwość podpisów na oświadczeniu właścicieli lokalu z dnia [...]r.). Tego rodzaju sprawy podlegają kognicji rzeczowo właściwych sądów powszechnych. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie ich przez sąd będzie mogło stanowić dla organu administracyjnego dowód w sprawie.
Sprawdzeniu przez organ meldunkowy przyjmujący zgłoszenie pobytu stałego, podlega poprawność wypełnienia formularza oraz dokonanie potwierdzenia pobytu w lokalu przez osobę legitymującą się prawem do lokalu – przy czym nie musi to być jego właściciel, lecz także np. najemca. W przypadku współwłasności nieruchomości nie jest wymagany podpis wszystkich współwłaścicieli, wystarczy, że tylko jeden z nich potwierdzi na formularzu meldunkowym, że osoba zamieszkuje w danym lokalu. Wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. Jest to konsekwencja charakteru i istoty zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (tak wyrok NSA z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2425/02). Potwierdzenia pobytu w lokalu dokonanego przez właściciela nieruchomości nie należy – jak to często ma miejsce w praktyce – utożsamiać z wyrażaniem zgody na zamieszkanie. O tym, czy zamieszkanie jakiejś osoby w danym lokalu wymaga nie tylko zgody osoby posiadającej do niego tytuł prawny, ale również zgody właściciela, nie decydują przepisy o ewidencji ludności ale przepisy prawa cywilnego. Ewidencja ludności ma bowiem odzwierciedlać stan rzeczywisty, a niepozorowany, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem. Nie jest formą kontroli legalności sytuacji prawnych, nie rozstrzyga o statusie prawnym danej nieruchomości, ani o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia lokalu mieszkalnego. W tych sprawach rozstrzygają sądy powszechne (wyrok NSA z dnia 18 lipca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2432/00). W takim kontekście ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ogranicza, ani też nie zagraża prawu własności i dziedziczenia określonemu w art. 21 Konstytucji RP.
Zdaniem organu, prawidłowo poczyniona kwalifikacja prawna ustalonego w sprawie stanu faktycznego do powołanego wyżej przepisu art. 47 ust. 2 ustawy, będącego podstawą rozstrzygania, prowadzić musiała do wniosku, iż brak było w sprawie przesłanek do anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania D. M., K. M.-A. i małoletniej A. M. na pobyt stały przy ul. [...] w B.. Za bezzasadne uznano też zarzuty naruszenia prawa materialnego i procedury administracyjnej. Stąd też odwołania nie uwzględniono.
W skardze do sądu administracyjnego G. W. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji, zarzucając:
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający istotny wpływ na jej treść, poprzez bezpodstawne i sprzeczne z rzeczywistym stanem przyjęcie, iż w dacie zameldowania D. M., jak również później K. A. z dzieckiem, zamieszkiwali stale w lokalu nr [...] przy ul. [...]w B. – w sytuacji, gdy wcześniej i w chwili zameldowania nie przebywali pod wskazanym adresem, jak również w okresie późniejszym, kiedy ich główna aktywność życiowa skoncentrowana była w innym miejscu;
2) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: art. 7, 8, 11, 77 § 1, 78, 80, 107 § 1 i § 3 kpa – poprzez pkt II uzasadnienia;
3) obrazę prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy – art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2a, 2b i art. 10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) – poprzez błędne zastosowanie przepisów w sprawie, w sytuacji gdy brak było spełnienia przesłanek wymaganych do zameldowania.
Zdaniem skarżącego, w zasadzie można przyjąć, że sprawa uległa wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu w dniu [...] r. (protokół przesłuchania D. M.), kiedy to D. M. na postawione pytanie, że "gdyby przyjąć, że tak jak zeznał, że był w posiadaniu kluczy, które otrzymał od W. K. od wielu już lat, to czy istniała możliwość, że miał swobodny dostęp do lokalu nr [...], w czasie kiedy lokal wynajmowany był najemcom Pani S. i Pani M. (po zaw. zw. małż. – S.) odpowiedział – jeżeli te osoby nie zmieniały zamków, podczas kiedy mieszkały w tym lokalu, to tak".
Tymczasem przesłuchiwana w charakterze świadka w dniu [...]r. E. S. wyraźnie potwierdziła, że wymieniła cały zamek i dalej, że po zakończonym najmie wszystkie klucze oddała W. K.. K. S. oświadczyła natomiast, że nie pamięta czy wymieniała zamek. Tym samym można jednoznacznie stwierdzić, że D. M. dopuścił się rażącego naruszenia prawa, gdyż jeżeli nawet posiadał "jakiś" klucz – jak twierdzi – to na pewno nie mógł to być klucz do mieszkania nr [...].
Skarżący zarzucił też, że nigdy on i D. W. nie zawierali żadnej umowy uprawniającej do używania przedmiotowego lokalu, ani też nie wyrażali zgody na zameldowanie. D. M. poza sporadycznym przebywaniem w lokalu w czasie przeprowadzania robót budowlanych, nie zamieszkiwał tam, a jedynie miał taki zamiar. Natomiast K. M.-A. sama podała, że opuściła lokal w połowie [...] r., a więc jeszcze przed zameldowaniem. Zdaniem skarżącego, zamieszkiwała ona wraz z dzieckiem bądź u swoich rodziców, bądź też u rodziców D. M. w tym samym budynku. Skarżący zarzucił też, że organy administracji pominęły dowody ze zdjęć lokalu w dniu 13 października 2008 r. oraz rachunki za prąd i nie zbadano zużycia prądu przed tą datą, a przedłożone przez A. M. rachunki pochodzą z lat [...], więc są pozbawione znaczenia w sprawie. Wskazał, że przesłuchanie H. M. odbyło się w warunkach uniemożliwiających mu swobodną wypowiedź. Jego zdaniem, organy nie wyjaśniły przyczyn odmowy wiarygodności zeznań świadków, będących sąsiadami. Wskazał, że nielegalny pobyt (bez zgody większości współwłaścicieli) nie może stanowić podstawy zameldowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem, krótkotrwałe opuszczenie lokalu stałego zameldowania, spowodowane remontem bądź urodzeniem dziecka, jest bez znaczenia.
Skarżący w kolejnym piśmie z dnia 2 listopada 2013 r. powołał się na fakt wydania mu przez Sąd Rejonowy w B. wyroku orzekającego eksmisję i nakazującego zapłatę, którego odpis dołączył.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Dla wyniku niniejszej sprawy istotny jest fakt wydania w dniu 19 kwietnia 2013 r. wyroku Sądu Rejonowego w B. w sprawie [...], mocą którego orzeczono eksmisję D. M. i K. A.-M. oraz ich małoletnich córek z przedmiotowego lokalu oraz zasądzono należność z tytułu jego zajmowania. Wyrok ten zapadł wskutek powództwa skarżącego, zaś z treści pozwu o eksmisję i zapłatę, dołączonego do akt sprawy administracyjnej wynika, iż na użytek procesu cywilnego podał on, że D. M. zajmuje lokal od [...]r., zaś K. A.-M. od połowy [...] r. Zatem treść pozwu pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami skarżącego, złożonymi w toku niniejszej sprawy o anulowanie czynności zameldowania. Uwzględnienie powództwa stanowi zaś obiektywną okoliczność, potwierdzającą ustalenia organu I instancji, że aczkolwiek nie sposób ustalić jednoznacznie, czy osoby te zamieszkiwały w spornym lokalu w dacie dokonania czynności zameldowania, to jednak w lokalu tym mieszkają, co wynika też z oględzin z dnia [...]r. oraz z rachunków za prąd za okres [...].
W kwestii oceny charakteru pobytu w przedmiotowym lokalu istotny jest zaś zakres przeprowadzonego remontu, opisany szczegółowo w dołączonych do akt orzeczeniach organu nadzoru budowlanego. Zasady doświadczenia życiowego winny prowadzić do wniosku, że prowadzenie tak szerokich robót budowlanych, polegających na wymianie elementów lokalu, potwierdza deklarowany zamiar pobytu stałego. Trafnie organ I instancji zwrócił też uwagę na fakt, że już w dniu [...] r., a więc w dacie interwencji Policji, skarżącemu i jego matce D. W. znana była okoliczność, że D. M. zameldowany był w lokalu. Tymczasem wniosek o anulowanie zameldowania został złożony dopiero w dniu [...] r. Znamienny jest też fakt, że D. W. złożyła podpis pod pismem wyrażającym zgodę na jego zameldowanie.
W tym stanie rzeczy sąd administracyjny doszedł do przekonania, że ustalenia organów administracji w zakresie zamieszkania rodziny M. w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu są prawidłowe, gdyż potwierdza je przywołany wyrok SR w B. w przedmiocie eksmisji i zapłaty. Zdaniem sądu administracyjnego, anulowanie (uchylenie) czynności zameldowania w trybie art. 47 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie jest zaś dopuszczalne, jeżeli osoby zameldowane faktycznie przebywają w lokalu w dacie dokonania tej czynności, lecz także wówczas, gdy do zamieszkania doszło później. Tymczasem nie powinno budzić wątpliwości, że w świetle treści pozwu o eksmisję i zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z lokalu, we wskazanych tam datach w lokalu zamieszkiwali uczestnicy postępowania i zamieszkiwali też w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem składu orzekającego, badanie przesłanek ustawowych do zameldowania winno obejmować nie tylko stan faktyczny na dzień zameldowania w formie czynności materialno-technicznej, lecz także na dzień orzekania w kwestii wniosku o anulowanie takiej czynności. Przy innym rozumowaniu osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu nie byłyby w stanie uczynić zadość temu wymogowi. Przy takiej wykładni art. 47 ust. 2 ustawy, bez znaczenia dla wyniku sprawy są zarzuty skargi, co do błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia art. 7, 8, 11, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 1 i § 3 kpa. Nieistotne jest bowiem ustalenie, kiedy rodzina M. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma też znaczenia, czy osoby zameldowane nieprzerwanie przebywały w spornym lokalu. Jest rzeczą powszechnie przyjętą, że w okresach remontu i to wykonanego na tak szeroką skalę, osoby tam zamieszkałe stale przebywają czasowo u rodziny, zwłaszcza, że rodzice D. M. mieszkają w tym samym budynku. Podobnie rodziny z dziećmi korzystają z pomocy innych osób. Stąd też okresowe przebywanie w innym lokalu, nie daje żadnych podstaw do anulowania czynności zameldowania na pobyt stały. Wskazać nadto przyjdzie, że oddalenie skargi na wcześniejszą decyzję kasatoryjną organu odwoławczego na mocy wyroku tut. Sądu z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 467/12, nie przesądzało o wyniku niniejszej sprawy zwłaszcza, że nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku. Wbrew zarzutom skargi, prawidłowo też organy obydwu instancji uznały, że dla wyniku sprawy meldunkowej bez znaczenia jest ocena, czy pobyt w lokalu jest legalny, a zatem czy wyrazili na niego zgodę wszyscy współwłaściciele, bądź posiadający większość udziałów. W obecnym stanie prawnym przesłanką zameldowania nie jest wylegitymowanie się uprawnieniami do lokalu. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w motywach wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, o ile pobyt w danym lokalu ma charakter nielegalny, właścicielowi przysługuje ochrona w drodze procesu cywilnego, lecz nie może sprzeciwić się zameldowaniu osoby, która tam faktycznie przebywa. Tymczasem skarżący złożył pozew o eksmisję dopiero we wrześniu 2011 r. O ile zaś w wyniku wykonania tego wyroku osoby tam zameldowane opuszczą sporny lokal bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, zachodzić będą przesłanki do wydania decyzji o ich wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. Zatem chybione są zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2a i 2b oraz art. 10 ust. 1 ustawy. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku, ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Taki stan rzeczy potwierdza wprost art. 9 ust. 2b ustawy.
Zdaniem sądu administracyjnego, nie budzi też żadnych wątpliwości stwierdzenie organów obydwu instancji, że druk zameldowania został prawidłowo wypełniony i zawierał dane, wymagane w świetle art. 9 ust. 2a ustawy. W szczególności dowodzi tego fakt złożenia podpisu przez D. W. na oświadczeniu o wyrażeniu zgody na wynajęcie lokalu D. M., co koreluje z jej zeznaniami w toku procesu cywilnego, a bez znaczenia jest fakt, że do zawarcia takiej umowy nie doszło. Późniejsza zmiana postanowienia o nabyciu spadku jest nieistotna.
Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło