II SA/Gl 111/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę. Wnioskiem z dnia 4 marca 2011 r., który wpłynął do Urzędu Skarbowego w W. w dniu 9 marca 2011 r., "A" Sp. z o.o. w W. domagała się wypłaty wynagrodzenia za cały okres dozorowania wskazanych pojazdów w wysokości łącznej [...] zł oraz zwrotu kosztów związanych z wykonywaniem dozoru w wysokości [...] zł. Na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, powyższy wniosek uzupełniono pismami z dnia 15 kwietnia 2011 r. i z dnia 26 maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wydał w powyższej sprawie cztery postanowienia, a m. in. z dnia [...] r. nr [...], którym to aktem na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw. z § 3 pkt 1 rozp. Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46. poz. 237), odmówił przyznania zwrotu kosztów związanych w wykonywaniem dozoru za cały okres jego wykonywania co do pojazdów wymienionych w pozycjach od 314 do 369 w załączniku nr 3 do wniosku oraz wynagrodzenia w zakresie pojazdów wykazanych w załączniku nr 2 do wniosku. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wskazał, że w przypadku tych pojazdów, które nie zostały jeszcze zlikwidowane, a nawet nie zostały wobec nich wydane prawomocne orzeczenia, wniosek jest przedwczesny. Nie jest zatem możliwe przyznanie wynagrodzenia i wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że po nowelizacji ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, dokonanej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), brak jest regulacji, z której wynikałaby właściwość organów egzekucyjnych w tym zakresie, a okres przejściowy stosowania wcześniejszych przepisów wynosił maksymalnie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 4 marca 2011 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie "A" Sp. z o.o. w W.. zarzuciła, że w przypadku pojazdów wymienionych w poz. 314-369 załącznika nr 3 oraz w załączniku nr 2 do wniosku, należało stosować przepisy dotychczasowe – w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 czerwca 2009 r., zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostaje w bezczynności, nie wydając orzeczenia o ich przejęciu przez Skarb Państwa z mocy art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Niedopełnienie obowiązku przez właściwy organ, nie może zaś rodzić negatywnych skutków dla jednostki prowadzącej parking. Stąd też zdaniem Spółki, w dalszym ciągu za pokrycie kosztów dozoru i wypłatę wynagrodzenia za okres do dnia 4 września 2010 r. odpowiedzialny jest naczelnik właściwego urzędu skarbowego. Zaskarżonym postanowieniem, podjętym z up. Dyrektora Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, orzeczono o uchyleniu postanowienia organu I instancji i umorzeniu postępowania tego organu. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie pojazdy, za których dozór i poniesione konieczne wydatki organ egzekucyjny odmówił przyznania wynagrodzenia zarządcy parkingu, usunięte zostały z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zmianami), który utracił moc obowiązującą z dniem 11 czerwca 2009 r. Zgodnie z tym przepisem, pojazd był usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia. Na podstawie zaś ust. 2 pkt 1b cyt. przepisu, pojazd mógł być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie było możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku, gdy kierowała nim osoba nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. W myśl art. 130a ust. 10 cyt. ustawy, pojazd usunięty z drogi w trybie ust. 1 lub 2 tego artykułu i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznawało się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zmianami), a następnie rozporządzenia MSWiA z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377) – zdanie pierwsze, o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Decyzja ta miała zatem charakter deklaratoryjny i potwierdzała jedynie fakt przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, które następowało z mocy samego prawa. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym był niezgodny z Konstytucją w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W wyniku w/w orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepisy, w oparciu o które naczelnicy urzędów skarbowych wydawali decyzje w sprawie przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, utraciły moc obowiązującą z dniem 11 czerwca 2009 r., a tym samym po tej dacie brak było podstaw do wydania orzeczenia w tym przedmiocie przez naczelnika urzędu skarbowego. Brak było również podstaw do prowadzenia postępowania likwidacyjnego i postępowania w sprawie kosztów dozoru nad usuniętym pojazdem. Sytuacja taka trwała do dnia 4 września 2010 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018). Ustawą tą znowelizowano przepis art. 130a ust. 10 i dodano ust. 10a-10l. W obecnym stanie prawnym realizacja żądań finansowych zarządcy parkingu może nastąpić tylko w trybie przewidzianym we wskazanej nowelizacji ustawy. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, naczelnicy urzędów skarbowych utracili nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu, ale wszelkie poprzednie posiadane uprawnienia z tym związane. Obowiązki te przypisane zostały starostom. Ustawodawca uregulował również tryb postępowania w przypadku spraw niezałatwionych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Zgodnie z art. 10 w/w ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie tej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po upływie którego starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 tej ustawy w przypadkach w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio. Jak wskazano wyżej przepis ten przewiduje w takich przypadkach wystąpienie przez starostę do sądu z wnioskiem o wydanie orzeczenia. Organ odwoławczy wskazał, że oczywiście nie pozbawia to dozorcy możliwości występowania o przyznanie wynagrodzenia za dozór, jednak orzekanie w tym przedmiocie nie należy do naczelnika urzędu skarbowego, gdyż w świetle wskazanych wyżej uregulowań prawnych nie jest organem właściwym do orzekania we wskazanym wyżej zakresie. Stanowisko takie potwierdza np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25.10. 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 608/10. Tym samym brak było podstaw do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. zaskarżonego postanowienia. Tak więc, postanowienie to należy uchylić, a postępowanie organu I instancji w tej sprawie podlega umorzeniu, co orzeczono w sentencji. W skardze do sądu administracyjnego "A" Sp. z o.o. w W. wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i obciążenie tego organu kosztami postępowania, zarzucając naruszenie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018). Zdaniem skarżącej Spółki, przywołany przepis nie wskazuje bowiem, że za Skarb Państwa ma działać starosta, a powołane w uzasadnieniu postanowienia przepisy art. 10 i art. 12 tej samej ustawy, nie dotyczą wypłaty wynagrodzenia i kosztów. Stąd też w sytuacji, gdy wszystkie pojazdy objęte wnioskiem spełniały kryteria wymienione w art. 13 ustawy, do uregulowania kosztów dozoru i wynagrodzenia, zobowiązany jest Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonego postanowienia, a dodatkowo powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OW 100/11. W toku rozprawy sądowej przedstawiciele skarżącej Spółki wyjaśnili, że wniosek obejmował należności za cały okres dozorowania pojazdów do dnia 4 września 2010 r., tj. daty wejścia w życie ustawy nowelizującej. Wskazali też na fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dalszym ciągu podejmuje czynności wobec pojazdów usuniętych z drogi. Pełnomocnik organu odwoławczego dla poparcia stanowiska w zakresie właściwości starosty do rozpoznania sprawy powołał się na kolejne postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt I OW 158/11 i z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OW 177/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa, a tylko w tym aspekcie podlegało kontroli sądowej. Zasadnie bowiem organ odwoławczy uznał, że po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, naczelnicy urzędów skarbowych utracili kompetencje w zakresie orzekania o przejęciu pojazdów nieodebranych z parkingu na rzecz Skarbu Państwa. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zaś kwestii, czy w konsekwencji organy egzekucyjne nie są też właściwe do orzekania w przedmiocie przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków na rzecz zarządcy parkingu. Wskazać bowiem przyjdzie, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie dopatrzył się braku właściwości organów egzekucyjnych w tym względzie, podczas gdy trzema dalszymi postanowieniami wydanymi z wniosku skarżącej Spółki, uchylił postanowienia organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowienia te nie podlegały jednak kontroli w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, której przedmiotem jest jedynie zaskarżone postanowienie, wydane w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Mianowicie, jest poza sporem, że wobec pojazdów, wymienionych w pozycjach od 314 do 369 załącznika nr 3, a równocześnie w załączniku nr 2 wniosku, nie zostało wydane orzeczenie w sprawie przejścia ich własności na rzecz Skarbu Państwa, mimo że część z tych pojazdów została usunięta z drogi jeszcze przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, kiedy to ustawodawca wskazywał na właściwość naczelników urzędu skarbowego do wydania decyzji deklaratoryjnej w tym przedmiocie. Jednakże dalsza część pojazdów została usunięta z drogi już po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, wniosek w tym zakresie dotyczy okresu od 1 lutego 2006 r. do 4 września 2010 r. Tak więc, z punktu widzenia regulacji prawnej, istotne są dwa przedmioty czasowe: – przed dniem 12 czerwca 2009 r., kiedy to w wyniku wyroku TK utracił moc obowiązującą przepis art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym – w okresie od 12 września 2009 r. do 3 września 2010 r., kiedy to brak było jakiejkolwiek regulacji prawnej, bowiem dopiero z dniem 4 września 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, mocą której znowelizowano art. 130a ust. 10 i dodano do art. 130 ust. 10a do 10l. Ustawa nowelizująca w art. 13 rozstrzygnęła zaś o kosztach przechowywania pojazdów, wskazując jednak ogólnie na Skarb Państwa, nie określając organu właściwego do orzekania o kosztach, które powstały przed dniem wejście jej w życie, tj. 4 września 2010 r. W związku z tym powstał spór w zakresie właściwości organów co do okresu do dnia 4 września 2010 r. Zdaniem składu orzekającego, zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w sytuacji, gdy naczelnicy urzędów skarbowych utracili prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu, zaś ustawodawca w art. 10 i art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej, uregulował tryb postępowania z pojazdami, które nie zostały odebrane z parkingu przed jej wejściem w życie, przewidując jednoznacznie właściwość starosty do wystąpienia z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, zarówno wówczas, gdy termin 6-miesieczny upłynął przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, jak i po jej wejściu w życie, lecz sprawy te nie zostały załatwione w zakresie uregulowania własności pojazdu. Zatem w każdym wypadku, gdy kwestia własności pojazdu nie została uregulowana przed dniem 4 września 2010 r., co dotyczy niniejszej sprawy, ustawodawca przypisał starostom obowiązki w zakresie wystąpienia z wnioskiem do sądu powszechnego. Skoro więc przepisy art. 10 i art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej, wskazują na właściwość starosty, to niezrozumiałe i niekonsekwentne byłoby przyjęcie, że orzekanie o kosztach dozoru pojazdów, wymienionych w art. 10 i art. 12 ust. 2 ustawy, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym – w brzmieniu dotychczasowym, a więc kosztach, wymienionych w art. 13 ustawy nowelizującej, należy do naczelników urzędów skarbowych. Wszak bez orzeczenia o przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, nie jest możliwe przyznanie ze środków Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu dozoru pojazdów i zwrotu poniesionych wydatków. Wreszcie, wskazać przyjdzie, że postępowanie niniejsze zostało wszczęte już po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Wniosek złożono bowiem w dniu 9 marca 2011 r., a zatem pod rządami art. 130a ust. 10 f ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten wskazuje zaś wprost starostę jako organ właściwy, a równocześnie przepisy nowelizujące nie zawierają odrębnej regulacji w zakresie właściwości organu. Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej o braku właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. do załatwienia wniosku w zakresie kosztów dozoru pojazdów, objętych przepisami art. 10 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r., co dotyczy niniejszej sprawy, potwierdzają także przywołane wyżej postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza w sprawie I OW 177/11, wydane w analogicznym stanie faktycznym. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nieistotny był też fakt bezczynności organu w zakresie orzeczenia o przejęciu pojazdów przed wejściem w życie orzeczenia TK. Nie pozbawia to też strony skarżącej możliwości ubiegania się o przyznanie wynagrodzenia i zwrot kosztów za cały okres sprawowania dozoru, lecz skoro wniosek w tym przedmiocie złożono po dniu 4 września 2010 r., właściwym organem do jego rozpoznania jest starosta. W tym stanie rzeczy prawidłowo organ odwoławczy uchylił postanowienie odmowne organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem jako bezprzedmiotowe (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa). W konsekwencji, organ I instancji działając w trybie art. 65 § 1 kpa, winien przekazać wniosek właściwemu organowi, tj. staroście. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. SW