II SA/Gl 1137/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-04-06
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Grzegorz Dobrowolski, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego (kontenera), gdy inwestor dwukrotnie nie złożył skutecznego wniosku o ustalenie warunków zabudowy w wyznaczonym terminie, mimo że termin ten był wielokrotnie przedłużany?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, ponieważ inwestor dwukrotnie nie złożył skutecznego wniosku o ustalenie warunków zabudowy, co przerwało procedurę legalizacyjną. Legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora, a nieprzedłożenie wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. posadowiła obiekt kontenerowy na działce bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia. Po kontroli organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, nakładając na spółkę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Mimo wielokrotnych wezwań i przedłużeń terminu, spółka dwukrotnie złożyła nieskuteczny wniosek o ustalenie warunków zabudowy. W konsekwencji organ wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. Spółka odwołała się, a następnie wniosła skargę do WSA, kwestionując m.in. kwalifikację obiektu jako trwale związanego z gruntem oraz brak zawieszenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Pismem z 30 kwietnia 2019 r. B. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: organ, organ pierwszej instancji) z wnioskiem "o przeprowadzenie kontroli w zakresie przestrzegania przepisów budowlanych, w tym co do braku dokonania wymaganego prawem zgłoszenia, w związku z posadowieniem na drodze dojazdowej - działce nr 1, 2, obiektu budowlanego (obiekt kontenerowy na bloczkach betonowych wraz z podłączeniem do słupa energetycznego), blokującego dojazd i dojście od strony frontowej - wejścia głównego do pawilonu przy ulicy [...] w K., zlokalizowanego m.in. na nieruchomości sąsiadującej, obejmującej działki 3, 4, 5, 6, 7, będącej własnością B. w K.".
Pismem z dnia 14 maja 2019 r. organ zawiadomił o przeprowadzeniu w dniu [...] r. kontroli w celu ustalenia przedmiotu sprawy, a pismem z dnia 13 czerwca 2019 r. o przeprowadzeniu takich oględzin w dniu [...] r. Z oględzin tych sporządzony został protokół. W ramach postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że kontener ma konstrukcję blaszaną, a przeznaczony jest do obsługi parkingu. Obiekt jest parterowy i usytuowany na bloczkach betonowych. Ustalono również, że powstał on w ramach samowoli budowlanej.
Następnie organ pismem z dnia 17 lipca 2019 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie, a postanowieniem nr [...], znak: [...] z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 48 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.jedn. Dz.U. z 2019 r. , poz. 186 ze zm.) nałożył na "A." sp. z o.o. (dalej Spółka, inwestor, skarżąca) obowiązek przedłożenia wskazanych dokumentów, tj. m.in. zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 oraz ust. 3 powołanej ustawy w terminie do [...] r.
Na skutek zażalenia adresatki postanowienia rozpatrujący sprawę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu powiatowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając, iż zostało ono wydane przedwcześnie, bowiem organ pierwszej instancji nie zbadał, czy przedmiotowy obiekt budowlany jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych.
Po ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji ustalił, że sporny obiekt jest zlokalizowany w obszarze, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], na podstawie m.in. art. 48 ust. 3 Prawo budowalne ponownie nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów wskazanych w wymienionym powyżej przepisie w terminie do dnia [...] r.
Postanowieniem nr [...] z [...] r., znak: [...] organ pierwszej instancji odmówił zmiany swego postanowienia nr [...] w części dotyczącej terminu dostarczenia dokumentów.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], organ nakazał Spółce rozbiórkę parterowego obiektu kontenerowego przy ulicy [...] w K. na wskazanej działce. W uzasadnieniu wskazał, że wobec odmowy zmiany przedmiotowego postanowienia, z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wykonania obowiązku nim nałożonego, uznano za zasadne wydanie w trybie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki.
W wyniku złożonego przez Spółkę, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, odwołania od powyższej decyzji, w którym zarzucono błędne oznaczenie lokalizacji obiektu budowlanego objętego postępowaniem i przedwczesne wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego objętego postępowaniem wobec pozostawania w toku postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla tego obiektu, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organu drugiej instancji) decyzją z dnia [...] r., znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując ponownie sprawę powiatowy organ nadzoru budowlanego, ustalił, że Spółka złożyła w dniu 27 lutego 2020 r. wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku kontenerowego budynku, ale wobec jego niekompletności wezwano spółkę do jego uzupełnienia pismem z dnia 9 marca 2020r.. Mimo to wniosek nie został uzupełniony, stąd pozostawiono go bez rozpoznania, o czym powiadomiono Spółkę pismem z dnia 6 maja 2020 r. W tak ustalonych okolicznościach sprawy organ pierwszej instancji najpierw postanowieniem nr [...], znak: [...] z dnia [...] r. odmówił zmiany własnego postanowienia nr [...] z dnia [...] r., w części dotyczącej terminu dostarczenia dokumentów, a następnie po ustaleniu, iż Spółka nie przedstawiła wymaganych dokumentów, decyzją z dnia [...] r. nr [...] r., znak: [...] nakazał Spółce rozbiórkę przedmiotowego parterowego obiektu kontenerowego.
Wobec złożonego odwołania przez zobowiązaną do rozbiórki Spółkę rozpatrujący je organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że przy rozstrzyganiu winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 poz. 471). Organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie zasadnie wdrożono procedurę legalizacyjną opartą o art. 48 ustawy. Stwierdził przy tym, że faktycznie zobowiązana Spółka nie przedstawiła w zakreślonym terminie wymaganej do legalizacji dokumentacji, jednak na wniosek zobowiązanego wskazany w postanowieniu termin może zostać wydłużony. Wobec wniosku zobowiązanej o przedłużenie tego terminu, organ odwoławczy nie widzi przeszkód co do prolongaty terminu wykonania obowiązku nałożonego na inwestora.
Wobec sprzeciwu B. w K. od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 130/21 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że termin wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane jest terminem procesowym (instrukcyjnym), a jego określenie ustawodawca pozostawił organowi wydającemu postanowienie na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy. Powinien on zostać określony w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy, przy czym musi być na tyle długi, aby umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych obowiązków. Jednak w niniejszej sprawie dokonując oceny możliwości przedłużenia terminu nie można abstrahować od ustalonych okoliczności faktycznych. Mianowicie Spółka została zobowiązana do przedłożenia dokumentacji postanowieniem z dnia [...] r., w terminie do [...] r. Nie złożyła jednak w tym czasie skutecznego wniosku o ustalenie warunków zabudowy, gdyż jej wniosek, jako niespełniający warunków, został pozostawiony bez rozpatrzenia. Kolejny wniosek o ustalenie warunków zabudowy został przez Spółkę złożony 27 sierpnia 2020 r., ale i on został w dniu [...] r. pozostawiony bez rozpatrzenia, gdyż wnioskodawca nie uzupełnił w terminie braków. W tych okolicznościach sprawy nie można więc twierdzić, iż nakaz rozbiórki został wydany przedwcześnie w sytuacji, gdy Spółka w ciągu 10 miesięcy nie złożyła skutecznego wniosku o wydanie decyzji niezbędnej do zalegalizowania obiektu. Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji winien te okoliczności wziąć pod rozwagę.
Ponownie rozpatrując odwołanie zobowiązanej do rozbiórki Spółki, organ odwoławczy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji oraz nakazał Spółce "A." sp. z o.o. rozbiórkę parterowego obiektu kontenerowego na wskazanej działce przy ulicy [...] w K. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie odwołując się do wymienionego powyżej wyroku powołał się na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podkreślając, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Skutkiem powyższego istnieje zakaz w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem przez sąd administracyjny. Podstawą materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji jest art. 49e w związku z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W ocenie organu oparcie decyzji o przepis art. 49e należy uznać za błędne, gdyż winny być stosowane przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 13 lutego 2020 r. Przy czym organ odwoławczy dodał, że organ powiatowy wdrożył procedurę legalizacyjną opartą o przepis art. 48 Prawa budowlanego. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej najpierw podejmuje się próbę legalizacji, dopiero gdy brak możliwości legalizacji - skutkuje to nakazem rozbiórki.
W niniejszej sprawie w wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie, skarżąca nie przedstawiła wymaganej dokumentacji. W tej sytuacji na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki. Organ podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter związany, czyli w przypadku ziszczenia się opisanego w nim stanu faktycznego organ nie może odstąpić od wydania orzeczenia o rozbiórce obiektu. Legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem a uprawnieniem inwestora.
Spółka nieskutecznie złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, wzywana o jego uzupełninie nie uczyniła tego, stąd słusznie organ pierwszej instancji wydał nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu kontenerowego, uznając, iż Spółka dysponowała wystarczająco długim okresem czasu dla pozyskania niezbędnej dokumentacji.
Organ odwoławczy dodał, iż wprawdzie organ pierwszej instancji wskazał w podstawie prawnej przepisy znowelizowane (tj. art. 49e w związku z art. 48 Prawa budowlanego), które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, jednak pomimo że działanie takie jest błędne, to jednak naruszenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie ma istotnego wpływu na wynik na wynik tego postępowania. Wobec powyższego organ odwoławczy wydał swe rozstrzygnięcie reformatoryjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w oparciu o prawidłową podstawę prawną.
Skargę na wydane w sprawie decyzje złożyła, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zobowiązana do wykonania rozbiórki Spółka. Zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynika sprawy, w szczególności:
- art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie z uwagi na brak wyczerpującego zbadania warunków technicznych kontenera, w tym niewyjaśnienie, czy jest on trwale związany z gruntem i czy stanowi pomieszczenie gospodarcze w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w brzemieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania,
- art. 97 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezawieszenie postępowanie w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia warunków zabudowy toczącej się przez Prezydentem Miasta K.,
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 pkt 5 i art 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy kontener stanowi tymczasowy obiekt budowlany, którego ustawienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji, gdy nie jest on trwale związany z gruntem i nie odpowiada pojęciu obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a więc nie może być uznany także za tymczasowy obiekt budowlany i jego postawienie nie wymagało pozwolenia na budowę bądź dokonania zgłoszenia we właściwym urzędzie. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania oraz zaniechania rozpoznania na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła postawione zarzuty, podkreślając zaniechanie dokładnego i wyczerpującego zebrania i ocenienia materiału dowodowego, w szczególności w zakresie trwałego związania przedmiotowego kontenera z gruntem, określenia go jako tymczasowego obiektu budowlanego, na postawienie którego wymagane było pozwolenie na budowę oraz wobec pominięcia fakt, iż rozstrzygnięcie zależało od wydania decyzji o warunkach zabudowy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U z 2022 r., poz. 329), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach stwierdzenia naruszenia prawa o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wymieniona regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy
Przystępując do rozważań w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż sprawa powyższa nie jest rozpatrywana pierwszy raz, lecz była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 130/21 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, którą ten ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu kontenerowego. Analiza uzasadnienia wymienionego wyroku prowadzi do stwierdzenia, że Sąd ten uchylając poprzednie rozstrzygnięcie organu odwoławczego ocenił wydaną w sprawie decyzji i wskazał prawidłowy sposób procedowania w sprawie, podzielając stanowisko tego organu co do charakteru terminu wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, tzn. potwierdził jego charakter procesowy (instrukcyjny), którego ustalenie uzależnione jest od organu wydającego postanowienie na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy, jednocześnie jednak podkreślając, iż jego wyznaczenie - na tyle długie, aby umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych obowiązków, nie może prowadzić do przedłużania go w nieskończoność oderwaniu do okoliczności konkretnej sprawy.
Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że przepis art. 153 ustawy Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Dokonując zatem kontroli postępowania organu, które doprowadziło do wydania zaskarżonej obecnie decyzji należy więc dokonać oceny, czy orzekający w sprawie ponownie organ odniósł się do wskazań zawartych w wymienionym wyroku.
W realiach niniejszej sprawy, organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przedmiotowy obiekt kontenerowy należy zakwalifikować jako obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Niewątpliwie obiekt będący przedmiotem postępowania jest wydzielony z przestrzeni przez przegrody budowlane (ściany) oraz posiada dach. Kwestionowane przez skarżącego jest trwałe związanie z gruntem przedmiotowego obiektu.
W ocenie Sądu o trwałości związania z gruntem przesądza posadowienie obiektu na tyle trwałe, by zapewnić mus stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 23 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 923/05 czy z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2558/10 stwierdził, że o tym czy określona budowla jest trwale związana z gruntem czy też nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, ani technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia obiektu w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. W świetle powyższego uznać należy, że posadowienie przedmiotowego obiektu jest stabilne, uniemożliwiające łatwe jego przesunięcie, przeniesienie czy zniszczenie. Z tego też względu inwestycję tę należy zakwalifikować jako trwale związaną z gruntem.
Przedmiotowy kontener nie zalicza się do kategorii obiektów tymczasowych, na wykonanie tego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 28), Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca Spółka nie posiadała decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego kontenera. W przypadku wystąpienia samowoli budowlanej możliwe jest wszczęcie procedury legalizacyjnej z art. 48 Prawa budowlanego, co w niniejszym przypadku, po przeprowadzeniu wystarczających ustaleń, organ uczynił.
W ramach wszczętej procedury legalizacyjnej organ wydaje postanowienie, w którym nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych w art. 48 ust. 3 określonych dokumentów. Jeżeli adresat postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 nie spełni wszystkich nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie, stosuje się przepis art. 48 ust. 1. Niewykonanie nałożonego postanowieniem obowiązku w wyznaczonym terminie powoduje więc przerwanie procedury legalizacyjnej, a praktycznie - jej zakończenie - art. 48 ust. 4. W takim przypadku postępowanie legalizacyjne kończy się wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Jeżeli jednak inwestor dostosował się do wydanego postanowienia rozpoczyna się drugi etap postępowania legalizacyjnego.
Przedstawiony zarys postępowania organu nadzoru budowlanego w razie stwierdzenia samowoli budowlanej o której mowa art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wskazuje, że nieprzedłożenie przez zobowiązany podmiot dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 w zakreślonym terminie kończy postępowanie legalizacyjne i obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Takie zakończenie postępowania jest konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę zasady, że legalizacja samowoli budowlanej stanowi uprawnienie, a nie obowiązek inwestora. Jest to procedura dobrowolna, a nie przymusowa. Decyzja inwestora o legalizowaniu samowoli budowlanej determinuje obowiązek wykonania nakazanych czynności, których spełnienie - uzależnione w dużej mierze od inicjatywy i aktywności strony - skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki i kontunuowaniem postępowania legalizacyjnego.
Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie zostało wydane postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Jest ono ostateczne. Termin przedstawienia dokumentacji legalizacyjnej został określony ostatecznie na dzień [...] r. i pomimo, iż nie został on przez Spółkę dochowany, organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji godził się na jego wydłużenie, umożliwiając skarżącej na przeprowadzenie wymaganych działań. Mimo to Spółka dwukrotnie składając wniosek o wydanie niezbędnej decyzji o warunkach zabudowy, nie dopełniała obowiązku jego uzupełnienia wskutek czego oba wnioski pozostawione zostały bez rozpoznania.
W piśmie z dnia 25 lutego 2020 r., Spółka poinformowała, że "wykona zalecenia nałożone w postanowieniu w sprawie parterowego obiektu kontenerowego" i w związku z powyższym złoży wniosek o ustalenie warunków zabudowy w zakresie obiektu budowlanego objętego postępowaniem". Nie złożyła jednak w tym czasie skutecznego wniosku o ustalenie warunków zabudowy, gdyż jej wniosek, jako niespełniający warunków, został pozostawiony bez rozpatrzenia, o czym organ administracji architektoniczno- budowlanej poinformował organ pierwszej instancji pismem z dnia 6 maja 2020 r.
Kolejny wniosek o ustalenie warunków zabudowy został przez Spółkę złożony 27 sierpnia 2020 r., ale i on został w dniu 12 października 2020 r. pozostawiony bez rozpatrzenia, gdyż wnioskodawca także w tym przypadku nie uzupełnił w terminie braków. W tych okolicznościach sprawy nie można więc twierdzić, iż nakaz rozbiórki został wydany w sprawie przedwcześnie, a to w sytuacji, gdy Spółka w ciągu 10 miesięcy nie złożyła skutecznego wniosku o wydanie decyzji niezbędnej do zalegalizowania obiektu.
Wskutek powyższego skarżąca nie przedstawia wymaganych do legalizacji dokumentów. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ był więc zobowiązany, na podstawie art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 ustawy Prawo budowlane do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę
Zasadnie zatem organ odwoławczy rozpatrując po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia wyrokiem tut. Sądu, orzekł rozbiórkę przedmiotowego obiektu kontenerowego. Uwzględnił w tym zakresie wskazania Sądu z wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 130/21. Organ drugiej instancji przyznając, że terminu wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane ma charakter procesowy (instrukcyjny), uznał jednocześnie, że jego wyznaczenie powinno umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych obowiązków, ale jednocześnie nie może prowadzić do przedłużania w nieskończoność prowadzonego postępowania. Wobec niewykonania przez skarżącą nałożonego postanowieniem obowiązku i nie przedłożeniu wymaganych organ zobowiązany był do zakończania postępowania wydając rozstrzygnięcie w oparciu o art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 ustawy – tj. decyzję o rozbiórce przedmiotowego obiektu budowlanego.
Prawidłowo przy tym, rozpatrując ponownie odwołanie skarżącej organ drugiej instancji, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przywołując w podstawie prawnej prawidłowe przepisy nakazał skarżącej Spółce rozbiórkę parterowego obiektu kontenerowego na wskazanej działce w K. przy ulicy [...]. Błędnie organ pierwszej instancji powołał się na przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji a wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. Zgodnie bowiem z przepisem przejściowym, tj. art. 25 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, czyli przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 września 2020 r. (tj. daty wejścia w życie wymienionej powyżej nowelizacji).
Należy w tym miejscu podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 723/16, iż "Decyzja określająca błędnie podstawę prawną nie jest wydana bez podstawy prawnej, o ile ta podstawa prawna rzeczywiście istnieje, lecz dotknięta jest jedynie wadą procesową z racji naruszenia art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, która to zaś wada pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy". W przypadku rozpatrywanej sprawy błędnie przywołana podstawa prawna została w toku postępowania skorygowana przez organ administracji drugiej instancji. Niezależnie od powyższego, nawet przywołanie przez organ pierwszej instancji przepisów w nowym brzmieniu nie miało wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powołane powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło