II SA/Gl 114/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy R. S. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że ze względu na trudną sytuację materialną nie jest w stanie samodzielnie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Z formularza wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku i nie osiąga żadnych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zobowiązał R. S. do uprawdopodobnienia okoliczności podanych we wniosku poprzez: - udokumentowanie aktualnej wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów np. poprzez nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego oraz kserokopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmującej okres ostatnich trzech miesięcy - o ile w tej formie rozlicza się ze zobowiązań podatkowych - udokumentowanie wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się - czynszu, opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne itp., - wskazanie formy władania nieruchomością, w której strona zamieszkuje, w szczególności poprzez podanie, czy korzysta z lokalu na mocy najmu, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, czy też w oparciu o inny tytuł prawny. W odpowiedzi skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego, obejmujący okres od dnia 1 marca 2011 r. do dnia 13 kwietnia 2012 r. oraz oświadczenie swojej matki dotyczące użytkowania przez skarżącego należącego do niej lokalu mieszkalnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Aby złożony przez stronę wniosek mógł być uwzględniony konieczna jest dokładna analiza jej sytuacji materialnej. O ile w druku formularza nie podano wszystkich istotnych informacji, bądź też są one niekompletne lub budzą wątpliwości - Sąd lub referendarz sądowy, na mocy art. 255 P.p.s.a. mogą zobowiązać stronę do nadesłania dodatkowych dokumentów celem uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego aby można było z całym przekonaniem stwierdzić, że rzeczywiście jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadesłany wyciąg z rachunku bankowego obejmuje operacje dokonywane na tym rachunku wyłącznie w 2011 r. (ostatnia z nich datowana jest na dzień 2 września 2011 r.). Tym samym wyciąg ten nie ma w zasadzie żadnego znaczenia dowodowego, albowiem odnosi się do okresu sprzed ponad pół roku. Równocześnie, pomimo wyraźnego wezwania R. S. nie nadesłał żadnych dokumentów obrazujących przychody oraz koszty związane z funkcjonowanie prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę oświadczenie strony, zawarte w druku formularza, wedle którego jego kondycja materialna miała ulec poprawie w związku ze wzrostem koniunktury wiosną i latem - trudno jest w sposób wiarygodny uznać, czy nadal w chwili obecnej skarżący pozbawiony jest możliwości poniesienia wydatków związanych z kosztami postępowania. Co do zasady nie rodzi zasadniczych zastrzeżeń oświadczenie matki skarżącego co do użyczenia synowi lokalu i pokrywania bieżących wydatków. Jednak w świetle zasygnalizowanych wyżej wątpliwości nie można jednoznacznie stwierdzić, że strona rzeczywiście znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.