II SA/Gl 1178/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. S. (S.), S. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 czerwca 2025 r. nr SKO.OS/41.9/487/2025/8923/KS w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2025 r., nr SKO.OS/41.9/487/2025/8923/KS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. (dalej "Wójt" lub "Organ I instancji") z 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku z 23 maja 2019 r. złożonego przez J. S. i S. S. (dalej "Skarżący"), odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom właścicielom działki nr [...] obręb[...] , objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T., J. Z. i J1. Z. (dalej "Uczestnicy postępowania") w sprawie dotyczącej zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.; dalej "p.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). Decyzja z 16 kwietnia 2025 r. jest trzecią z kolei decyzją Organu I instancji – poprzednie decyzje z 26 sierpnia 2020 r. i z 21 marca 2022 r. zostały uchylone decyzjami Kolegium odpowiednio z 9 listopada 2020 r. i z 27 maja 2022 r. z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa procesowego. W uzasadnieniu decyzji Wójt szczegółowo przedstawił przebieg postępowania. Wskazał m. in., że Skarżący na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. wystąpili z żądaniem wydania nakazu Uczestnikom postępowania, tj. właścicielom działki nr [...] (arkusz mapy 5, obręb [...]) "przywrócenia stanu poprzedniego tej nieruchomości poprzez usunięcie utworzonego tam nasypu z gruzu i ziemi". We wniosku wyjaśniono, że Skarżący są właścicielami działki sąsiedniej, tj. działki nr [...]. Pierwotnie ukształtowanie działki nr [...] było takie samo jak działki Skarżących. W 2018 r., w trakcie prowadzonych na działce nr [...] prac budowlanych, doszło do podniesienia terenu, od części środkowej w kierunku północnym, o około 2 metry. Obszar ten został utwardzony i wybrukowany. Takie ukształtowanie sąsiedniej działki powoduje zalewanie nieruchomości Skarżących przy roztopach, czy obfitych opadach, pojawił się problem stojącej wody, grząskiego terenu i znacznego zawilgocenia gruntu. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Wójt ustalił, że stan działki nr [...] przed 2018 r. był podobny do działek sąsiednich (także działki nr[...]), na działce nie występowały zalania, a w tylnej części działki właściciele posiadali ogródek przydomowy oraz krzewy (dowód z zeznań Skarżących oraz Ł. S.). Na nieruchomości (przed 2018 r. i po 2018 r.) znajduje się budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz wiata ogrodowa, zaś w północnej części znajduje się drewniana toaleta ze zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości ciekłe (obecnie nieużywana) – dowód z zeznań Skarżących oraz przedstawionych fotografii. Na nieruchomości zlokalizowany jest także drenaż odprowadzający wody opadowe z dachów i studnie chłonne zlokalizowane w północno-zachodniej części działki. Na północno-zachodniej części działki znajdują się studzienki połączone studnią drenarską, drenaż posadowiony jest na głębokości 0,6 - 0,7 m p.p.t., całość podsypana jest żwirem (dowód z opinii biegłego hydrologa). Ilości i gabaryty studzienek opisane zostały w opinii biegłego hydrologa. Budynki nie posiadają zewnętrznego systemu odwodnienia, polegającego na odpowiednim ułożeniu perforowanych rur drenarskich wzdłuż obrysu budynku na poziomie posadowienia ław fundamentowych (dowód z przesłuchania Skarżących). Po 2018 r. teren tylnej części (północno-zachodniej) nieruchomości stał się grząski, a właściciele byli zmuszeni zlikwidować przydomowy ogródek i krzewy, ponadto zawilgocone są ściany budynku gospodarczego (dowód z zeznań świadka Ł. S. oraz z przesłuchania Skarżących, dowód z przekazanych przez Skarżących fotografii i zapisów filmowych). Ukształtowanie nieruchomości zarówno przed 2018 r., jak i po 2018 r. było takie samo – spadek terenu jest w kierunku północnym, zaś mniej więcej w 2/3 długości budynku gospodarczego teren obniżał się w kierunku kanału młynówka (nadal w tym samym kierunku). Z kolei stan działki nr [...] przed 2018 r. był następujący: na działce znajdowały się fundamenty budynku mieszkalnego wraz z fragmentem ścian (dowód z przesłuchania Skarżących, Uczestników postępowania, Państwa D. oraz fotografie przekazane do sprawy). Natomiast ukształtowanie terenu było podobne do ukształtowania sąsiadujących nieruchomości, tzn. do środkowej części nieruchomości spadek w kierunku północno-zachodnim był nieznaczny, zaś od połowy tej działki nachylenie się zwiększało i działka równała się wysokością z działką położoną za nią. Działka porośnięta była roślinnością (dowód z przesłuchania świadków Państwa D., Skarżących, Uczestników postępowania oraz Państwa W.). Po 2018 r. działka nr [...] została sprzedana Uczestnikom postępowania, zostały wyburzone fundamenty i pozostała część murów istniejącego budynku, powstał nowy budynek mieszkalno-usługowy, parking, wzdłuż płotu graniczącego z działką nr [...] posadzono żywotniki zachodnie, całość działki podniesiono (dowód z przesłuchania świadków postępowania, Skarżących, Uczestników postępowania oraz przekazanych przez Skarżących fotografii) zachowując kierunek spadku w kierunku północno-zachodnim. Powierzchnia działki została w części utwardzona na parking oraz wjazd do niego, a wody opadowe są odprowadzone do zbiornika bezodpływowego o pojemności 6 m3. Skłon parkingu i wjazdu kierowany jest w kierunku północno-zachodnim (dowód z przesłuchania świadków, dokumentacja fotograficzna, opinia biegłego hydrologa). Sposób zagospodarowania działki na przestrzeni lat został nieznacznie podniesiony w jego południowej części, zaś znacznie podniesiony w północnej części. Poprzednie zagospodarowanie działki nr [...] było porównywalne z obecnym zagospodarowaniem terenu działki nr [...] (dowód z dokumentacji fotograficznej, oświadczenia stron postępowania). Nieruchomości nr [...] i nr [...] położone są równolegle do siebie z naturalnym spadkiem terenu w kierunku północnym i północno-wschodnim. Główny kierunek spływu wód skierowany jest na północ w kierunku kanału młynówka (dowód z oględzin, opinie biegłego hydrologa). Wójt ustalił, że na działce nr [...] nastąpiła szkoda, a nastąpiła ona mniej więcej w podobnym okresie, w którym następowały zmiany ukształtowania nieruchomości i prowadzone były prace budowlane na działce nr [...]. Szkoda ta polegała na zawilgoceniu gruntu w części działki nr [...] przez co właściciele nie mogą wykorzystywać jej w dotychczasowy sposób (brak możliwości użytkowania tego terenu jako ogródek warzywny). Szkoda polega też na zawilgoceniu ściany budynku gospodarczego znajdującego się w środkowej części działki. Powstała szkoda jest zatem realna, objawia się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach Skarżących (niemożność pozyskania warzyw i owoców) i powoduje sytuację, w której niemożliwym jest użytkowanie tej części nieruchomości w sposób dotychczasowy. Jako, że działki położone są równolegle do siebie, jeśli chodzi o kierunek spływu wód opadowych to nie jest możliwe, aby wykonany na działce nr [...] nasyp mógł wywoływać negatywne oddziaływanie na działkę nr [...] . Podniesienie terenu działki nr [...] nie spowodowało zmiany kierunku odpływu wód z tej działki. Postępowanie dowodowe nie wykazało też zmiany natężenia odpływu wód z działki nr [...]. Prowadzone postępowanie udowodniło, że nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie. W związku z tym poniesiona przez Skarżących szkoda nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zachowaniem właścicieli działki nr [...], o czym świadczą wykonane przez biegłego hydrologa D. S. pomiary, obliczenia i przeprowadzone badanie. W północnej części analizowanych działek zidentyfikowano niekorzystne warunki wodno-glebowe, charakteryzujące się wysokim poziomem wód gruntowych. Taka sytuacja znacząco ogranicza zdolność gruntu do absorbowania wód opadowych, uniemożliwiając ich naturalne odprowadzenie (dowód z opinii biegłego hydrologa). Wójt zgadza się z wnioskami wynikającymi z opinii biegłego D. S., gdyż wydanie tej opinii poprzedzały dodatkowe badania gruntu w postaci odwiertów (od G1 do G6 – 6 odwiertów), które nie były wykonywane przy okazji sporządzania opinii biegłego M. K. Biegły D. S. kilkukrotnie odpowiadał na zarzuty Skarżących, a jego wyjaśnienia w pełni zostały uzasadnione wykonanymi przez niego badaniami gruntu. W toku postępowania nie było możliwe zorganizowanie konfrontacji biegłych hydrologów z uwagi na to, że biegły M. K. nie pełni już swojej funkcji i zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. Zalewanie działki jest bezpośrednio związane z działaniami właścicieli działki nr [...]. Wykonany przez nich drenaż w nieodpowiednim typie gruntu oraz zbudowane zbiorniki retencyjne o niewystarczającej pojemności nie są w stanie efektywnie przyjąć spływających wód opadowych, co skutkuje zalewaniem. Zostało to podkreślone w opiniach obu biegłych. Wobec tego zmiany, które zaszły na działce nr [...] nie miały wpływu na pojawienie się zalewania i szkód na działce nr [...]. W odwołaniu od decyzji Skarżący wskazali, że decyzja Wójta jest wadliwa. Organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego do zalewania działki Skarżących zaczęło dochodzić dopiero w roku 2018, akurat wtedy kiedy doszło do zmian ukształtowania działki Uczestników postępowania. System drenażowy na działce Skarżących funkcjonuje już kilkadziesiąt lat. Biegły w swojej opinii nie uwzględnił nachylenia znacznej części nasypu w kierunku wschodnim. Tezy biegłego co do systemu odwodnienia działki nr [...] pozostają w sprzeczności z projektem budowlanym inwestycji na niej zrealizowanej i stanowiskiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Biegły pomija możliwość zmiany poziomu wód gruntowych w północno-zachodniej części działki nr [...] wskutek półtorej metrowego podniesienia sąsiedniej działki przez czas już ponad 6 lat od jego dokonania, a także fakt podniesienia również południowej części działki nr [...] o 0,5 m w stosunku do działki nr[...], jak też istotnego jej podniesienia w stosunku do ul.[...]. Opinia biegłego zawiera jedynie pobieżną analizę obiegu wody na działce nr[...]. Nadto biegły nie potwierdził swoich twierdzeń o kwalifikacjach do wykonywania dokumentacji hydrologicznych oraz doświadczenia przy opiniowaniu problematyki będącej przedmiotem postępowania. Skarżący zarzucili także, że nie zastosowano – mimo istnienia podstaw – art. 24 § 3 w związku z art. 84 § 2 k.p.a. Biegły kontaktował się z Uczestnikami postępowania poza ramami niniejszego postępowania, a informacje tak uzyskane zostały wykorzystane w opracowanej opinii, jak też pozwolił sobie na sugerowanie motywów, jakimi rzekomo Skarżący mają się kierować w niniejszej sprawie. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta z 16 kwietnia 2025 r., uznając ją za prawidłową. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i ustaliło stan prawny odnoszący się do sprawy. W ocenie Kolegium postępowanie pierwszoinstancyjne nie zostało dotknięte uchybieniami wpływającymi na wynik postępowania, a zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i na jego podstawie można dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy dokonał oceny dowodów i stwierdził, że nie wynika z nich, aby powoływana przez Skarżących okoliczność podniesienia terenu działki nr [...] spowodowała zmianę stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającą na działkę nr [...]. Kolegium doszło do tych samych ustaleń co Organ I instancji. W ocenie Kolegium wypełnione zostały wcześniejsze zalecenia wynikające z decyzji z 9 listopada 2020 r. i z 27 maja 2022 r. Argumenty zawarte w odwołaniu nie są zasadne, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyli decyzję Kolegium w całości i wnieśli o jej uchylenie w całości, a także o zasądzenie od Organu odwoławczego na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w drodze zaniechania odniesienia się do zarzutów postawionych w odwołaniu; 2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w drodze zaniechania wyjaśnienia okoliczności, dlaczego do zalewania działki nr [...], zawilgocenia ścian posadowionego na niej budynku gospodarczego zaczęło dochodzić dopiero od roku 2018, akurat wtedy, kiedy doszło do zmiany ukształtowania działki nr[...]; 3) art. 80 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w drodze: a) przyjęcia faktu wadliwego drenażu działki nr [...] jako przyczyny ustalonej na niej szkody, gdy do 2018 r. działka nr [...] w jej północno-zachodniej części nie była zalewana, prowadzony był tam ogródek przydomowy, rosły krzewy, ściany posadowionego na niej budynku nie ulegały zawilgoceniu, uzasadnienie faktyczne decyzji nie wskazuje zaś na żadną okoliczność świadczącą o powstaniu wady przedmiotowego systemu odwadniania gruntu właśnie w 2018 r.; b) ustalenia kierunku spływu wody na działce nr [...] w kierunku północnym, gdy znaczna część nasypu na tej działce nachylona jest w kierunku wschodnim; c) ustalenia pojemności pojemnika bezodpływowego na wody opadowe na działce nr [...] na 6 m3, gdy w rzeczywistości ma on pojemność 4,7 m3, co wynika z projektu budowlanego; d) przypisania waloru wiarygodności opinii biegłego S., mimo, że: - nie uwzględnia ona nachylenia znacznej części nasypu w kierunku wschodnim; - jej tezy co do systemu odwodnienia działki nr [...] pozostają w sprzeczności z projektem budowlanym inwestycji na niej zrealizowanej i stanowiskiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.; - nie uwzględnia, a nawet nie odnosi się do zalegających w aktach sprawy fotografii i zapisu video obrazujących w szczególności pas wody spływającej między skarpą a ogrodzeniem wschodniej granicy działki nr [...] oraz zacieki na samej skarpie; - pomija ona możliwość zmiany poziomu wód gruntowych w północno-zachodniej części działki nr [...] wskutek półtorej metrowego podniesienia sąsiedniej działki, przez czas już ponad 6 lat od jego dokonania; - pomija ona fakt podniesienia również południowej części działki nr [...] o 0,5 m w stosunku do działki nr[...], jak też istotnego jej podniesienia w stosunku do ulicy[...]; - zawiera jedynie pobieżną analizę obiegu wody na działce nr[...]; - biegły nie potwierdził żadnymi dokumentami swoich twierdzeń o kwalifikacjach do wykonywania dokumentacji hydrologicznych oraz doświadczenia przy opiniowaniu problematyki będącej przedmiotem postępowania; 4) art. 84 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w drodze zaniechania zwrócenia się do innego biegłego hydrologa o wydanie opinii, a to ze względu na niejasność i niezupełność opinii biegłego S., jak też wydanie w sprawie dwóch sprzecznych opinii; 5) art. 24 § 3 w związku z art. 84 § 2 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie w drodze zaniechania wyłączenia biegłego S., mimo, że ten kontaktował się z Uczestnikami postępowania poza ramami niniejszego postępowania, a informacje tak uzyskane zostały wykorzystane w opracowanej opinii, jak też pozwolił sobie na sugerowanie motywów, jakimi rzekomo Skarżący mają się kierować w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawili argumentację na poparcie ww. zarzutów. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji nie naruszają bowiem prawa materialnego, nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami skutkującymi wznowieniem postępowania bądź stwierdzeniem nieważności ani nie uchybiają regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przechodząc do oceny merytorycznej wydanych w sprawie decyzji przypomnieć należy, że stosownie do art. 234 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a także odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Z mocy art. 234 ust. 2 p.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 p.w.). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 ust. 5 p.w.). Przesłankami warunkującymi wydanie decyzji z art. 234 ust. 3 p.w. są: zmiana stanu wody na gruncie, szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie oraz istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a jej szkodliwym oddziaływaniem. Zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w. możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2022 r., III OSK 390/22, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 p.w., tj. wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W świetle art. 234 ust. 5 p.w. oraz ustalonych okoliczności faktycznych sprawy należy uznać, że postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie zostało wszczęte z zachowaniem ustawowego terminu. W ocenie Sądu organy zgromadziły dowody wystarczające do oceny, czy spełnione zostały wskazane wyżej przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że organy zebrały ten materiał w sposób możliwie pełny i szczegółowo go przeanalizowały, nie pomijając przy tym żadnych istotnych zagadnień czy okoliczności, które z materiału dowodowego wynikają. W toku postępowania Organ I instancji dokonał m. in. oględzin działek nr [...] i nr[...], przesłuchał świadków, strony postępowania, zgromadził dokumentację, w tym fotograficzną oraz powołał dwóch biegłych celem wydania opinii w zakresie zmiany stanu wody na ww. działkach. Organy prawidłowo oceniły, że zaistniałe w rozpoznawanej sprawie okoliczności nie wypełniają przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w. W sprawie bezspornym jest, że doszło do zmiany sposobu zagospodarowania działki nr[...], tj. do wybudowania przez Uczestników postępowania budynku mieszkalno-usługowego, parkingu oraz podniesienia działki w północnej i południowej części. Natomiast sporna jest przede wszystkim kwestia szkodliwości zmian sposobu zagospodarowania działki nr [...] dla działki Skarżących. Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji miały ustalenia i oceny zawarte w opiniach biegłych z czerwca 2021 r. i z maja 2023 r. oraz w pismach wyjaśniających biegłych z 14 września 2021 r. i 7 grudnia 2021 r. (do opinii z czerwca 2021 r.), a także w pismach wyjaśniających z 31 sierpnia 2023 r.,1 marca 2024 r., 7 listopada 2024 r., 7 stycznia 2025 r. (do opinii z maja 2023 r.). Skarżący podważają wiarygodność opinii biegłych (w tym przede wszystkim opinii z maja 2023 r.) w sposób formalny oraz podnosząc zarzuty merytoryczne związane z ich treścią. Skarżący zarzucają biegłemu D. S. - który sporządził opinię z maja 2023 r. - brak kwalifikacji do wykonywania dokumentacji hydrologicznych oraz brak doświadczenia przy opiniowaniu problematyki będącej przedmiotem postępowania. Zauważyć zatem należy, że decyzja co do wskazania osoby biegłego pozostawiona jest uznaniu organu prowadzącego postępowanie. Organ powinien w tym zakresie kierować się okolicznościami danej sprawy (zakresem wymaganych ustaleń) i rodzajem wymaganej wiedzy do rozpoznania sprawy. W przypadku postępowania z art. 234 p.w. ustawodawca nie wskazuje jednoznacznie specjalizacji, jaką powinien posiadać biegły, który wydaje opinię w sprawie zmiany stanu wód na gruncie. Takie rozwiązanie uzasadnia fakt, że rozważana zmiana może stanowić konsekwencję różnych przyczyn. Konieczne jest zatem wyznaczenie biegłego, który dysponuje wiedzą potrzebną do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Jednocześnie należy zaznaczyć, że ustawodawca co do zasady nie wymaga w art. 84 § 1 k.p.a., by biegły legitymował się urzędowym poświadczeniem posiadanych kwalifikacji, by był wpisany na listę rzeczoznawców określonej dyscypliny wiedzy czy na listę biegłych sądowych. Koniecznym warunkiem jest natomiast, aby osoba sporządzająca opinię posiadała wiadomości specjalne. Kluczowym kryterium jest jedynie dysponowanie przez biegłego wiedzą specjalną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2018 r., II OSK 494/18, opubl. w CBOSA). W przypadku postępowania z art. 234 p.w. ustawodawca także nie wskazuje specjalizacji, jaką powinien posiadać biegły, który wydaje opinię w sprawie zmiany stanu wód na gruncie. W ocenie Sądu, wykształcenie wyższe z zakresu gospodarki wodnej, jakim legitymuje się biegły mgr inż. D. S., pozwala uznać, że biegły ten daje rękojmię posiadania wiadomości specjalnych dotyczących badania zmiany stanu wód na gruncie (por. pismo wyjaśniające biegłego z 31 sierpnia 2023 r.). Nadto należy zauważyć, że warunkiem udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie ekspertyzy dotyczącej zmiany stanu wody było m. in. posiadanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia w zakresie hydrologii lub melioracji wodnych, a także odpowiedniego doświadczenia w zakresie zmiany stanu wody na gruncie na potrzeby postępowania administracyjnego (por. zapytanie ofertowe). Z oświadczenia biegłego załączonego do oferty z 10 stycznia 2023 r. oraz z pisma biegłego z 31 sierpnia 2023 r. wynika, że posiada on niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz dysponuje potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia oraz, że posiada uprawnienia z zakresu melioracji wodnych. W świetle art. 84 § 1 k.p.a. sporządzenie ekspertyzy nie jest uzależnione od przedłożenia urzędowego poświadczenia stwierdzającego określone kwalifikacje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r., II OSK 1587/18, opubl. w CBOSA). Nie sposób zatem skutecznie zakwestionować dokonanego przez organ wyboru osoby biegłego D. S., skoro z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że dysponuje on wiedzą specjalistyczną potrzebną do rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do zarzutu stronniczości biegłego D. S. należy wskazać, że zasadnie Organ I instancji odmówił wyłączenia biegłego od udziału w postępowaniu (postanowienie Wójta z 28 lipca 2023 r.). Wyłączenie biegłego na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga przynajmniej uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Przedmiotem oceny bezstronności biegłego mogą być zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne albo pojedyncze fakty lub zdarzenia czy też sytuacje istniejące przez dłuższy okres czasu, których wystąpienie uzasadnia wątpliwości co do bezstronności biegłego. Podnoszone przez Skarżących kwestie, tj. kontaktowanie się biegłego z Uczestnikami postępowania w kwestii meritum sprawy z pominięciem Skarżących, brak doświadczenia i wiedzy merytorycznej, wydanie w sprawie dwóch sprzecznych opinii, nie uprawdopodobniały istnienia okoliczności (niewymienionych w art. 24 § 1 k.p.a.), które mogły wywołać wątpliwość co do bezstronności biegłego. Wyłączenia biegłego nie uzasadnia samo subiektywne przekonanie Skarżących o negatywnym nastawieniu biegłego w stosunku do nich. Subiektywna ocena co do zachowania biegłego i podejmowanych przez niego czynności, nie stanowi przesłanki wyłączenia z art. 24 § 3 k.p.a. Także zawarcie w opinii ocen i stwierdzeń niekorzystnych dla Skarżących nie stanowi podstawy wyłączenia biegłego z art. 24 § 3 w związku z art. 84 § 2 k.p.a. Nie należy bowiem utożsamiać wydania przez biegłego niekorzystnej dla strony opinii, a nawet jej merytorycznej wadliwości, z brakiem bezstronności osoby ją sporządzającej. Jeśli chodzi o zarzuty merytoryczne do opinii biegłych to zdaniem Sądu mają one charakter wyłącznie polemiczny. Podkreślić należy, że obaj biegli wskazali, że wody z terenu działek nr [...] i [...] w sposób naturalny spływają w kierunku północnym i północno-wschodnim (str. 21 opinii z czerwca 2021 r. i str. 5 i 17 opinii z maja 2023 r.). Z wniosków obu opinii biegłych wynika, że zmiana ukształtowania działki nr [...] nie miała wpływu na zalewanie i szkody na działce nr [...]. Obaj biegli wskazali, że za stan wód na działce nr [...] odpowiadają Skarżący. W opinii z czerwca 2021 r. stwierdzono, że zgłoszone szkody w zawilgoceniu budynku są w całości wynikiem niedrożności istniejącej na tej działce sieci odwadniającej. Z kolei szkody w zawilgoceniu działki nr [...] są przede wszystkim wynikiem naturalnego wysokiego stanu wód gruntowych oraz niedrożnej sieci odwadniającej istniejącej na tej działce. Przyczyną nadmiernego nawodnienia działki Skarżących jest także likwidacja, poprzez zasypanie, Młyńskiego Rowu przebiegającego w sąsiedztwie działek po ich północno-wschodniej stronie (pismo wyjaśniające biegłego z 7 grudnia 2021 r.). Natomiast w opinii z maja 2023 r. wskazano jednoznacznie, że stan wód na działce nr [...] jest wynikiem wykonania przez właścicieli tej działki drenażu w nieodpowiednim gruncie oraz wykonanie zbiorników retencyjnych/rozsączających, które nie są w stanie przyjąć wód opadowych nawet z miarodajnego spływu deszczu dla spływu z powierzchni utwardzonych. Ponadto w obszar drenażu na działce nr [...] i w miejsce, gdzie znajduje się woda, kierowane są wody z obszaru położonego wyżej oraz fragmentu wiaty ogrodowej, gdzie część tych wód również spływa na drodze infiltracji w grunt i podnosi poziom wód gruntowych. Biegły nie stwierdził również związku przyczynowo-skutkowego między szkodami na budynku mieszkalnym i gospodarczym a podniesieniem terenu na działce nr [...] wskazując, że budynki te nie posiadają odwodnienia fundamentów. Biegły wskazał, że problem zalewania północno-zachodniej części nieruchomości Skarżących związany jest także z systematycznym zasypywaniem kanału zlokalizowanego na północ od analizowanych działek (pismo wyjaśniające biegłego z 1 marca 2024 r.). Konkluzje obu opinii co do braku szkodliwości zmian dokonanych na działce nr [...] na stan wód na działce Skarżących są zatem identyczne. Wbrew zarzutom skargi, nie ma sprzeczności w twierdzeniach biegłych, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą sposobu zagospodarowania działki nr [...] a występowaniem szkód na działce Skarżących. Różnica stanowisk pomiędzy biegłymi dotyczy tego, czy wskutek zmian ukształtowania działki nr [...] doszło do zwiększenia ilości wody dopływającej na działkę nr [...] w rejon wskazanego przez Skarżących zawodnienia. Biegły w opinii z czerwca 2021 r. wskazał, że zmiana ta spowodowała zwiększenie ilości wody dopływającej na działkę Skarżących o około 25 % (w piśmie z 7 grudnia 2021 r. precyzując, że obliczenia wykonano dla opadu maksymalnego o częstotliwości występowania raz na rok i czasie trwania 15 minut). Jednakże zarówno w opinii jak i w pismach wyjaśniających z 14 września 2021 r. i 7 grudnia 2021 r. biegły ten podkreślił, że Skarżący powinni w pierwszej kolejności naprawić istniejący na ich działce system odprowadzania wód deszczowych, który w decydującym stopniu powoduje zawodnienie ich działki. Natomiast drugi biegły wykluczył tego rodzaju oddziaływanie na działkę Skarżących. Wyjaśnił, że działki nr [...] i [...] położone są równolegle do siebie, a główny kierunek spływu wód opadowych skierowany jest w kierunku północnym (dawnego kanału młyńskiego). Grawitacyjny spływ następuje w kierunku północno i północno-wschodnim w związku z czym nie ma możliwości, aby cały nasyp mógł wywołać negatywne odziaływanie na położoną równolegle działkę Skarżących w obszary położone niżej. Z kolei wody opadowe z działki nr [...] z powierzchni szczelnych są kierowane poza możliwy obszar oddziaływania na działkę nr [...] (str. 17-19 opinii). Należy zauważyć, że przedłożone w toku postępowania opinie biegłych ocenione zostały przez organy pod kątem przydatności dla celów postępowania i ich wartości dowodowej. Organ I instancji ocenił opinię z maja 2023 r. jako przedstawiającą większość wartość dowodową z uwagi na zastosowane przez biegłego różnorodne metody badawcze. Wydanie tej opinii poprzedzały dodatkowe badania gruntu w postaci odwiertów (od G1 do G6 – 6 odwiertów). Biegły ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych przez Skarżących w toku postępowania, a swoje wyjaśnienia odnosił do wykonanych pomiarów i badań gruntu. Organy obu instancji uznały stanowisko biegłego zawarte w opinii z maja 2023 r. jak i w pismach wyjaśniających, jako logiczne, spójne, wiarygodne, nie pozostające w sprzeczności z innymi ustaleniami uzyskanymi w trakcie postępowania i jednoznacznie wyjaśniające kwestię zmiany stanu wody na gruncie nr [...] oraz jej szkodliwości dla działki nr [...]. Sąd ocenę te podziela. Kwestionując ustalenia biegłych, w tym w szczególności biegłego D. S., Skarżący nie przedłożyli żadnych dowodów podważających rzetelność i wiarygodność ich opinii. Dowodu takiego nie stanowi załączona do pisma Skarżących z 29 lipca 2024 r. analiza opinii biegłego sporządzona przez specjalistę I. K. Po pierwsze - z uwagi na jej formę i treść - nie ma ona waloru kontropinii do opinii biegłego z maja 2023 r. Po drugie nie zawiera ona merytorycznych argumentów na temat spornych stosunków wodnych, tj. opartych o określone ustalenia faktyczne, pomiary i metody badawcze. Podkreślić trzeba, że powołanie biegłego na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Skoro Wójt uznał, że zgromadzone w sprawie dowody są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i ze sobą spójne w zakresie zasadniczych wniosków co do spornych stosunków wodnych, to nie miał obowiązku powoływania kolejnego biegłego celem weryfikacji poczynionych w postępowaniu ustaleń i stwierdzeń dwóch dotychczasowych biegłych. To Skarżący jako kwestionujący te ustalenia i stwierdzenia mogli przedstawić dowody potwierdzające ich stanowisko, z czego nie skorzystali. Skarżący w piśmie z 9 stycznia 2024 r. oświadczyli, że odstępują od wniosku o powołanie kolejnego, trzeciego biegłego w sprawie. Podkreślenia wymaga, że ciążąca na organach administracji powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności strony zainteresowanej oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2019 r., I OSK 1711/17, opubl. w CBOSA). Na stronie postępowania administracyjnego ciąży w szczególności obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2020 r., II OSK 1452/20, opubl. w CBOSA). Strona postępowania powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych. Strona powinna także przedłożyć dowody, gdy ich przekazanie zależy wyłącznie od jej woli. Skarżący zarzucając organom, że błędnie przyjęły wadliwy drenaż działki nr [...] jako przyczynę stwierdzonych na tej działce szkód, ograniczyli się do kwestionowania ustaleń dotyczących systemu odwodnienia ich działki. Skarżący nie przedłożyli żadnych dowodów, które by ustalenia biegłych i organów w tym zakresie dyskwalifikowały. Co więcej Skarżący nie podjęli współpracy z biegłymi. Jak wynika z opinii biegłego z czerwca 2021 r. oraz z pisma biegłego z 14 września 2021 r. Skarżący nie wyjaśnili szczegółowo jak przebiega i funkcjonuje system odwodnienia ich działki. Nie przedstawili też żadnej dokumentacji dotyczącej wykonanego drenażu czy też odnoszącej się do warunków i sposobu jego wykonania (pismo biegłego D. S. z 1 marca 2024 r.). Aktualny stan urządzeń wodnych i melioracyjnych biegli ustalali podczas oględzin oraz w oparciu o te informacje, które Skarżących zdecydowali się im przekazać. W tych okolicznościach kwestionowanie przez Skarżących ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji i podnoszenie zarzutu niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, czy też nie przeprowadzenia określonych dowodów, jest zdaniem Sądu pozbawione podstaw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2025 r., I OSK 219/24, opubl. w CBOSA). Skarżący zarzucają, że opinia biegłego z maja 2023 r. pozostaje w wyraźnej sprzeczności z projektem budowlanym, który określa sposób odprowadzania wód opadowych na działce nr[...], oraz ze stanowiskiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., który wprost kwestionuje skuteczność przyjętego na tej działce systemu odwodnienia. Wskazać trzeba, że kwestia legalności wykonanych przez Uczestników postępowania robót budowlanych pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia w sprawie przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w. Po pierwsze w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 234 ust. 3 p.w. ani organ administracji ani powołany biegły nie są uprawnieni do badania zgodności wykonanych robót budowlanych z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Po drugie zgodność robót budowlanych z projektem budowlanym nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczeń z art. 234 ust. 3 p.w. Z opinii biegłego z maja 2023 r. wynika, że naturalny kierunek spływu wód po wybudowaniu przez Uczestników postępowania budynku, parkingu i nadsypaniu działki nie zmienił się. Spływ wód powierzchniowy z wybrukowanej części działki nie jest kierowany w stronę działki Skarżących (pismo wyjaśniające z 1 marca 2024 r.). Biegły stwierdził również, że wysoki poziom wód gruntowych na nieruchomości Skarżących jest związany z niekorzystni warunkami wodno-glebowymi, niedrożnym systemem odwodnienia działki i kierowaniem wód opadowych w miejsce zastoiska wody (str. 18 -19 opinii z maja 2023 r.). Wykonanie przez Uczestników postępowania nasypu na ich działce nie miało negatywnego wpływu na stosunki wodne na działce Skarżących (pismo wyjaśniające z 31 sierpnia 2023 r.). Biegły we własnym zakresie analizował zagospodarowanie i ukształtowanie działek oraz warunki gruntowe na nich występujące. Wobec tego biegły badał faktyczny stan wód na działkach, a nie stan wynikający z dokumentacji budowlanej. Kwestia różnicy w zakresie pojemności zbiornika bezodpływowego i wysokości nadsypania działki nr [...] w jej południowej części nie ma znaczenia dla stanu wody na działce nr [...] skoro biegły jednoznacznie wskazał, że odpowiadają za niego Skarżący. Podkreślić przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego. Opinia biegłego jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. W konsekwencji zakwestionowanie opinii biegłego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu opinii doszło do naruszenia prawa albo opinia zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jej walory dowodowe. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Odnosząc się do zarzutu Skarżących dotyczącego tego, że ani organy ani biegli nie ustalili dlaczego do zalewania działki nr [...] i zawilgocenia ścian budynku gospodarczego zaczęło dochodzić akurat wtedy, kiedy doszło do zmiany ukształtowania działki nr [...] wyjaśnić trzeba, że postępowanie z art. 234 p.w. dotyczy tylko i wyłącznie zmian stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. W postępowaniu tym organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego dla danej strony spływu wód, lecz tylko powinny zbadać czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo - skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Organy nie mają obowiązku ustalenia wszystkich przyczyn stanu na gruncie zgłaszającego roszczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 29 czerwca 2010 r., II SA/Bd 369/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 30 marca 2017 r., II SA/Rz 1332/16 – opubl. w CBOSA). Wobec powyższego za niezasadne należy uznać zarzuty Skarżących dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium podzieliło w całości stanowisko Wójta i jego argumentację odnośnie braku spełnienia przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w. Organ odwoławczy analizując materiał dowodowy zgromadzony przez Wójta, w szczególności opinie biegłych, doszedł do takich samych ustaleń co Organ I instancji. Stwierdził, że postępowanie pierwszoinstancyjne nie zostało dotknięte uchybieniami wpływającymi na wynik postępowania, a zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Zarzuty Skarżących zawarte w odwołaniu zostały uznane za niezasadne w świetle treści art. 234 ust. 3 p.w. Skoro przywołane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne i ocena prawa Organu I instancji zostały w pełni podzielone przez Kolegium i uznane za przesadzające o trafności rozstrzygnięcia to brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do każdego przywołanego w odwołaniu argumentu na poparcie stanowiska Skarżących nie stanowi w ocenie Sądu naruszenia prawa procesowego, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, że do podnoszonych w odwołaniu kwestii szczegółowo odnosił się i biegły D. S. i Organ I instancji. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, ponieważ Organ odwoławczy złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w tym trybie, a pełnomocnik Skarżących nie zażądał w terminie określonym w ww. przepisie przeprowadzenia rozprawy. Odnosząc się do wniosku Skarżących z 15 stycznia 2026 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 122 p.p.s.a. (który wpłynął do Sądu na kilka dni przez wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego) Sąd uznał, że przedłożone do sprawy akta administracyjne pozwalały na rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Zaś kwestia legalności wykonanych przez Uczestników postępowania robót budowlanych nie stanowiła zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była kwestia zmiany stanu wody na gruncie. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.