II SA/Gl 120/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] roku, nr [...] skierował M.P. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A i B w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. , w terminie 1 miesiąca od doręczenia rzeczonego skierowania. Jednocześnie zobowiązał go do przedłożenia przedmiotowego zaświadczenia zdrowotnego w terminie 3 miesiące od doręczenia skierowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż od samego skarżącego otrzymał informację o wystąpieniu w przeszłości uzależnienia od alkoholu, co stwarza możliwość występowania przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów kat. A i B. Kwestia ewentualnego uzależnienia wiąże się z wnioskiem o wydanie mu prawa jazdy kategorii C, który złożył w dniu [...]. Podczas wypełnienia stosownego wzoru o wydanie rzeczonego prawa jazdy nie uzupełnił jednego z obowiązkowych pól formularza – oświadczenia, składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, odnośnie braku stwierdzenia aktywnej formy uzależnienia od alkoholu lub innego podobnie działającego środka. Wezwany przez organ do wyjaśnienia w tym względzie, stanowczo odmówił podania przyczyny braku uzupełnienia w/w komórki formularza. W późniejszej korespondencji, kierowanej do organu powoła się na to, iż nie wiedział co oznacza zwrot ,,aktywne formy uzależnienia od alkoholu", co spowodowało jego irytację. Ponadto w dniu, w którym stawił się do organu w celu wyjaśnienia wątpliwości, śpieszył się do pracy i stąd nie mógł sprawy tej dostatecznie wyjaśnić. Skarżący w przeszłości był uzależniony od alkoholu, co samodzielnie oświadczył wobec organu administracji prowadzącego postępowanie. Brak ww. oświadczenia oraz informacje o wcześniejszym uzależnieniu od alkoholu spowodował, że Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kat. C. Od decyzji wskazanej na wstępie strona wniosła odwołanie, zarzucając organowi I instancji brak prawidłowego poinformowania i wytłumaczenia na czym polega aktywna forma uzależnienia oraz nieprawidłowe ustalenie okoliczności uzasadniających skierowanie na badanie lekarskie, a także działanie organu wykraczające poza normalne granice postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] roku, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, iż w tym przypadku zachodzi konieczność skierowania M. P. na badania lekarskie, stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów kat. A i B, bowiem w przeszłości był uzależniony od alkoholu, pomimo jego twierdzenia, że jest to nieaktywna forma uzależnienia. Charakter choroby, w tym jej przewlekłość, może doprowadzić do znacznego obniżenia sprawności psychoruchowej kierującego. Zachodzą zatem poważne i uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy, co stanowi podstawę do skierowania na przedmiotowe badania. Decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, wydana została na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz, 341), a także Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 roku, w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2017, poz. 250). Pismem z dnia [...] roku M. P. wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż podczas wypełnienia formularzu nie rozumiał znaczenia podjęcia ,,aktywne uzależnienie". Organ nie wyjaśnił mu tego w sposób dostateczny i zrozumiały, co w konsekwencji spowodowało u niego irytację, niestosowne zachowanie oraz brak współpracy z organami. Wskazał także na dowolne ustalenia okoliczności faktycznych przez organ oraz jego ,,złośliwe" działanie, a także brak wskazania przepisów, na które się powołał. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz o obciążenie kosztami postępowania Kolegium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2018, poz. 1302 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami (z dnia 5 stycznia 2011 r. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 341, dalej: u.k.p.), w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest powołany w decyzji przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, według którego starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z użytego przez ustawodawcę w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami sformułowania "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" wynika, że starosta (prezydent miasta) jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy w sprawie istotnie mają miejsce takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt I OSK 564/13, CBOSA). Zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie jeżeli są "uzasadnione" i "poważne". Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, pamiętając o tym, że celem powołanych regulacji jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z unormowań tych wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Trzeba zauważyć, że warunkiem uzyskania prawa jazdy jest m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt. 2a u.k.p.). Orzeczenie takie wydawane jest przez uprawnionego lekarza po przeprowadzeniu badań na zasadach i w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2017r., poz. 250, dalej: rozporządzenie), Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt. 9 rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie. W oświadczeniu o stanie zdrowia (załącznik nr 1 do rozporządzenia, część III dotycząca stanu zdrowia) należy odpowiedzieć m.in. na takie pytania jak: Czy kiedykolwiek potrzebował/a Pan/Pani pomocy lub wsparcia z powodu nadużycia alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu? (pkt. 8), Jak często pije Pan/Pani alkohol (piwo, wino, wódka i inne alkohole). Jak wynika z załącznika Nr 4 pkt. 8 do rozporządzenia, określającego szczegółowe warunki badania lekarskiego m.in. w zakresie objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana: 1) udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji; 2) przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji, oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie. A contrario zatem jeśli stwierdzono w przeszłości uzależnienie od alkoholu stanowi to przeciwskazanie do zdrowotne do kierowania pojazdami i tym samym do odmowy wydania pozytywnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pełni podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Samorządowego w Katowicach, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa skierowania M.P. na badania lekarskie, określona w 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżący był w przeszłości uzależniony od alkoholu. Choroba ta jest niezwykle ciężka, przewlekła i trudna do przezwyciężenia. Skarżący nie wypełnił samodzielnie obowiązkowego formularza nawet po wyjaśnieniu przez organy znaczenia zwrotu aktywna forma uzależnienia od alkoholu lub innych środków. Ponadto sam potwierdził fakt, iż miał problemy z alkoholem, a zatem posiadane informacje przez organ pochodzą z pewnego i wiarygodnego źródła. Reakcja skarżącego i zachowanie wobec organów na skutek próby wyjaśnienia braku zaznaczenia oświadczenia w formularzu nie miały znaczenia dla organu przy rozstrzygnięciu, a zatem nie sposób przypisać organom cechę ich działania jako złośliwą wobec skarżącego. Biorąc pod uwagę w/w zgromadzone w trakcie postępowania administracyjnego dowody w pełni podzielić należy w konsekwencji stanowisko Kolegium wskazujące na występowanie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia M. P., które mogą stawiać pod znakiem zapytania dalszy jego udział w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. W tej sytuacji zasadnym jest skierowanie w/w na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.