II SA/Gl 1212/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 3 sierpnia 2015r. I. G. zwróciła się do Urzędu Miasta C. o wszczęcie postępowania w celu anulowania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania jej małoletniego syna A. G.. Uzasadniając wniosek zwróciła wskazała, że zgodnie z treścią wyroku rozwodowego została opiekunem prawnym dziecka i bez jej zgody nie może on zmieniać miejsca zamieszkania. Zakwestionowała również prawdziwość oświadczenia złożonego przez jej męża R. G. na potrzeby postępowania o zameldowanie syna. W dniu 11 sierpnia 2015r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania o anulowanie zameldowania na pobyt stały małoletniego A. G.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., rozpoznając wniosek I. G. o anulowanie zameldowania na pobyt stały małoletniego A. G., na podstawie art. 31 ust.1 w zw. z art. 25 ust.1 i art. 30 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 388 z późn. zm.), odmówił anulowania czynności materialno-technicznej dokonanej w dniu 29 czerwca 2015r. w postaci rejestracji zameldowania na pobyt stały w dokumentacji ewidencji ludności małoletniego A. G. w lokalu nr [...] przy [...] w C. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że małoletni A. G. zamieszkał w dacie zameldowania w lokalu nr [...] przy [...] w C. wraz z ojcem i mieszka tam do chwili obecnej. Uznano zatem, że czynność materialno-techniczna o zameldowaniu małoletniego A. G. na pobyt stały jest prawidłowa, a wpis o jego zameldowanie w przedmiotowym lokalu został dokonany zgodnie ze stanem faktycznym. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez I. G. organ stwierdził, że zgodnie z art.24 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności za osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych lub posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Zatem każdy z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka dokonując zameldowania lub wymeldowania dziecka, bez zgody drugiego rodzica. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. G. kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji oraz zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem odwołującej R. G. przy dokonywaniu meldunku ich syna złożył pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, które rozmija się z prawdą. O fakcie tym poinformowała zarówno organ I instancji jak i Prokuraturę. Wskazała również na treść wyroku Sądu Okręgowego w C., na mocy którego powierzono jej władzę rodzicielską nad małoletnim synem, co stanowi przesłankę która uniemożliwia wydanie w tym zakresie decyzji zgodnie z prawem na wniosek ojca. Podniosła również, że istniejący wcześniej nadzór kuratora został na jej wniosek uchylony postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Nadto wskazała na treść art. 26 k.c. zgodnie z którym miejscem pobytu małoletniego jest miejsce pobytu matki. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm. dalej: k.p.a.) oraz art. 25 ust.1 i art. 27 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 i 2 i art. 30 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że rejestracja zameldowania na pobyt stały, uzależniona jest od spełnienia przez osobę, której zameldowanie ma dotyczyć, jednego warunku tj. przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Istotą bowiem zameldowania jest odnotowanie w ewidencji ludności faktycznego miejsca pobytu osoby. Funkcja ta wynika z art. 28 ust.4 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że "zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała". Natomiast stan ewidencji ludności winien być zgodny ze stanem faktycznym, winien go odzwierciedlać. Ponieważ obowiązek meldunkowy za osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych lub posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych wykonuje jej przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu (art. 24 pkt 3 cyt. ustawy) to każdy rodzic może zameldować lub wymeldować dziecko bez zgody drugiego rodzica, ze względu na to, iż jako przedstawiciel ustawowy może działać samodzielnie. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości fakt, że A. G. zameldowany w dniu 29 czerwca 2015 roku na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...] A w C. zamieszkał w tym lokalu bezpośrednio przed datą zameldowania, w dalszym ciągu tam przebywa. Zatem stan istniejący w dacie zameldowania uzasadniał dokonanie takiej czynności materialno-technicznej, a zameldowanie nie było tzw. fikcją meldunkową. Ponieważ czynność materialno-techniczna o zameldowaniu na pobyt stały A. G. była prawidłowa nie podlega ona anulowaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Wojewody [...] wniosła I. G. zarzucając organowi nienależyte przeprowadzenie postępowania poprzez nieuwzględnienie wszystkich znajdujących się w aktach dokumentów, w tym wyroku rozwodowego ograniczającego władzę rodzicielską R. G.. Nadto nie uwzględnienie przez organy faktu złożenia fałszywego oświadczenia przez R. G.. Zwróciła również uwagę, że organ mógł zameldować małoletniego na pobyt czasowy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego uczestnik R. G. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że wyrok rozwodowy nie ograniczał jego praw rodzicielskich a jedynie władzę rodzicielską, tym samym był uprawniony do decydowania o miejscu zamieszkania syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wyniki sprawy. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zdają się nie zauważać, że sprawa zameldowania dotyczy osoby małoletniej, nie posiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych i nie jest zatem obojętne, gdzie małoletni będzie zameldowany na pobyt stały. Zauważyć również należy, że wniosek o zameldowanie złożył ojciec małoletniego – R. G., który zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w C. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] ma ograniczone wykonywanie władzy rodzicielskiej do współdecydowania w istotnych sprawach dzieci dotyczących wyboru zawodu i szkoły, leczenia oraz informowania o wynikach nauki. Nadto w wyroku tym ustalono również sposób jego kontaktów z synem (w 1 i 3 sobotę miesiąca oraz w niedzielę). Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności, za osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych lub posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Zważywszy na powyższą regulację, przepisy dotyczące meldunku osób małoletnich muszą być interpretowane w związku z przepisami ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny ( tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz.121 z późn. zm. dalej: k.c.) oraz ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 583 z późn. zm. dalej: k.r.o.) Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie tej władzy. Przepis art. 92 k.r.o. stanowi z kolei, że dziecko pozostaje do pełnoletniości pod władzą rodzicielską. W świetle powyższego, przepisy ustawy o ewidencji ludności, interpretowane z uwzględnieniem przepisów k.c. i k.r.o. wyłączają możliwość zameldowania małoletniego dziecka w innym miejscu, niż zameldowany jest rodzic pod którego władzą rodzicielska dziecko się znajduje. Mając na względzie orzeczenie Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r., na które powołała się skarżąca, wskazujące na miejsce pobytu dziecka przy matce, decydujące znaczenie dla określenia miejsca pobytu stałego A. G. ma miejsce zameldowania I. G.. Zasadnie zatem organ wskazał, że nie jest kompetentny do rozwiązywania konfliktu rodziców w zakresie ustalenia miejsca pobytu dziecka, odsyłając w tym zakresie do rozstrzygnięć sądu opiekuńczego. Tym niemniej zauważyć należy, że takie rozstrzygnięcie zostało już wydane i Sąd Okręgowy w C. określił, który z rodziców sprawuje władzę rodzicielską, a tym samym kto może podejmować decyzje w sprawie miejsca zamieszkania małoletniego. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wskazał, że miejscem czasowego pobytu dziecka powinna być bursa szkolna, a nie miejsce zamieszkania ojca, który ma ograniczoną władzę rodzicielską. Bez znaczenia przy tym pozostaje wola małoletniego, bowiem zamiar opuszczenia lokalu przez osoby nie posiadające pełnej zdolności do czynności prawnych należy oceniać głównie poprzez ocenę zachowania ich przedstawicieli ustawowych, gdyż osoby te z woli ustawodawcy zostały pozbawione możliwości swobodnego decydowania o swoim miejscu zamieszkania i nie mogą skutecznie formułować zamiaru przebywania w określonym lokalu ( por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 czerwca 2013r. sygn. akt III SA/Lu 281/13, LEX nr 1435604, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 września 2012r. sygn. akt IV SA/Po 535/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 września 2008r. sygn. akt III SA/Wr 686/07, LEX nr 523933). Nie ulega zatem wątpliwości, że miejscem zamieszkania małoletniego dziecka, za którego obowiązek meldunkowy wykonują rodzice, jest miejsce zamieszkania tego z rodziców, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Wydanie decyzji określającej w inny sposób miejsce pobytu małoletniego stanowiłoby wejście organów w kompetencje sądów powszechnych i pozostawało w opozycji do prawomocnych wyroków tych sądów. Należy przy tym pamiętać, że orzekające w przedmiocie obowiązku meldunkowego organy, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione poddawać ocenie prawidłowości i zasadności wydanego wyroku orzekającego o wykonywanej władzy rodzicielskiej. W ocenie Sądu, zważywszy na przytoczone wyżej przepisy dotyczące obowiązku meldunkowego małoletniego oraz przepisy k.c. i k.r.o., kwestia odmowy anulowania zameldowania na pobyt stały A. G. została przez organy rozstrzygnięta przedwcześnie, albowiem organy nie odniosły się w ogóle do treści wyroku Sądu Okręgowego w C., ale również nie ustaliły, czy w okresie poprzedzającym zameldowanie małoletniego zapadły inne orzeczenia, które mogłyby mieć wpływ na uprawnienia w zakresie dokonania meldunku przez R. G.. Ponownie rozpatrując sprawę o anulowanie zameldowania małoletniego A. G. organy orzekające w sprawie wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku oraz przeprowadzą postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia czy R. G. był uprawniony do zameldowania małoletniego syna. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności (art.24 ust.3) oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii dowodowych związanych z uprawnieniem do wykonywania obowiązku meldunkowego R. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz.270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a. ) orzekł jak w pkt. I wyroku. W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 , art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.