II SA/Gl 1227/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" Sp. z o.o. w T. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1227/15 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Na etapie postępowania miedzyinstancyjnego pełnomocnik skarżącej Spółki wystąpił do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W datowanym na 25 października 2016 r. druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano na brak środków finansowych wystarczających na pokrycie kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach debet na rachunku bankowym Spółki wynosi 536 zł, a strata za rok ubiegły to 38.277,55 zł, kapitał zakładowy spółki zamyka się zaś w kwocie 550.000 zł. Na skutek wezwania wystosowanego przez referendarza sądowego Spółka nadesłała szereg dokumentów celem uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w formularzu wniosku. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2017 r. referendarz sądowy powyższy wniosek oddalił, uznając, że Spółka nie uprawdopodobniła, iż wyczerpała wszelkie możliwości zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, że na wcześniejszym etapie postępowania sądowego wniosek skarżącej Spółki złożony w tym samym zakresie został oddalony, a obecna sytuacja finansowa Spółki nie uległa zmianie in minus. Referendarz zwrócił uwagę, że mimo wezwania nie został nadesłany przez Spółkę jej raport kasowy. Zdaniem referendarza dokument stanowi zaś istotny dowód, obrazujący rzeczywisty stan finansowy przedsiębiorcy. Porównując bilans Spółki za rok 2015 i bilans obejmujący okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. referendarz stwierdził radykalne zmniejszenie odnotowanej straty Spółki (z 87.376,98 zł straty odnotowanej za rok 2015 do zysku w wysokości 454,45 zł odnotowanego na koniec września 2016 r.). Wskazał, że przychody netto ze sprzedaży nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja finansowa Spółki jest wyjątkowo ciężka. Na poparcie tego stanowiska powołał się na podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług za pierwsze trzy kwartały roku 2016 w wysokości kolejno: 3.167 zł, 4.312 zł i 4.975 zł. Zaakcentował przy tym, że choć dochody te nie są bardzo wysokie to fakt, że prowadzona działalność Spółki jednak ten dochód przynosi pozwala stwierdzić, że uiszczenie przez nią kosztów sądowych nie wykracza poza możliwości finansowe Spółki. Końcowo, referendarz powołał się na prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym jeżeli spółka kapitałowa nie jest w stanie uzyskać środków finansowych niezbędnych do swojej działalności z przychodów osiąganych z działalności gospodarczej, może skorzystać z instytucji dopłat wspólników na rzecz spółki, bądź z instytucji podwyższenia kapitału zakładowego. W ustawowym terminie pełnomocnik Spółki wniósł sprzeciw od tego postanowienia, podnosząc zarzut wadliwego ustalenia, że Spółka posiada dostateczne środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych mimo bardzo niskich przychodów osiąganych na przestrzeni długiego okresu czasu przy braku bieżących środków i płynności finansowej. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że w okresie ubiegania się o prawo pomocy Spółka nie zgromadziła na rachunku bankowych żadnych środków pieniężnych, a wręcz przeciwnie była obciążona zadłużeniem. Zaznaczył, że fakt uzyskiwania w ciągu 9 miesięcy przychodu o wartości niewiele wyższej niż 400 zł nie może świadczyć, że kwota ta ma być przeznaczona w całości na koszty sądowe i że Spółka faktycznie dysponuje tymi środkami. Pełnomocnik wyjaśnił, że wynik finansowy zawarty w bilansie jest jedynie porównaniem wysokości przychodu i poniesionych wydatków na przestrzeni długiego okresu czasu. Natomiast wskazana wysokość podstawy opodatkowania podatkiem VAT potwierdza, że przychód Spółki jest niski i ledwie pozwala pokryć zobowiązania w postaci wynagrodzeń i utrzymania lokalu Spółki. Podkreślił, że kwota ok. 3000 zł dochodu na przestrzeni kwartału jest na tle niska, że nie można uznać, że Spółka nie uprawdopodobniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej Ppsa) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 Ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie Spółka zwróciła się o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. I tak, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać wymaga ponadto, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą, każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony – interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 255 Ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dodatkowe dokumenty źródłowe. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223). Przy czym, sąd rozpoznając sprzeciw nie jest uprawniony do wystosowania do strony wezwania mającego na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości. Zgodnie z regulacją art. 260 Ppsa, sąd, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dokonuje bowiem merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, a nie rozpoznaje natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo. | W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie referendarz słusznie uznał, że Spółka, co istotne ponownie ubiegając się o przyznanie prawa| |pomocy w tym samym zakresie, nie wykazała, że w stosunku do tego podmiotu zachodzi przesłanka przyznania wnioskowanego prawa pomocy. | |Prawidłowo referendarz wytknął brak wykonania przez Spółkę jego wezwania odnośnie przedłożenia do akt sprawy raportu kasowego tego | |podmiotu. Zauważyć wymaga, że Spółka konsekwentnie, w całym toku postępowania, pomija przedłożenie tego materiału źródłowego mimo | |wezwań wystosowanych przez referendarzy sądowych z dnia 17 lutego i 4 listopada 2016 r. Nie ulega wątpliwości, że spółka kapitałowa | |prawa handlowego jest zobowiązana do prowadzenia takiego raportu. Słusznie referendarz wskazał że dokument ten obrazuje stan gotówki w| |kasie spółki, czyli zarówno istnienie środków pieniężnych, jak i ich brak. Wobec tego raport kasowy spółki obrazuje środki pieniężne, | |którymi przedsiębiorca jest w stanie dysponować i może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. | |Powyższe oznacza, że nadal nie jest możliwe dokonanie w pełni rzetelnej analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącej Spółki. Nie| |zmienia tego fakt, że w aktach sprawy znalazło się więcej materiałów źródłowych, niż przy poprzednio rozpoznawanym wniosku. | |Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu wskazać wymaga, że przedłożone do akt dokumenty nie pozwalają stwierdzić, że sytuacja finansowa| |Spółki uległa pogorszeniu w stosunku do tej jaka została przez nią przedstawiona, gdy ubiegała się uprzednio o przyznanie prawa pomocy| |(postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 marca 2016 r. ). Bezsporny jest fakt, że | |odnotowana wówczas strata w wysokości 87.376.98 zł uległa radykalnemu zmniejszeniu i w ciągu 9 miesięcy końca 2016 r. Spółka uzyskała| |przychód w kwocie około 400 zł. Prowadzona działalność przynosi zatem dochody. Ich wysokość, w kontekście przedstawionego już wyżej | |faktu braku w aktach sprawy istotnego dowodu obrazującego rzeczywisty stan finansowy Spółki, nie była jednak przedmiotem rozważań | |sądowych. | |Przy czym, w sytuacji w której wnoszący sprzeciw uważa, że osiągany przez Spółkę dochód jest kwotą zbyt niską, aby pokryć z niej | |koszty sądowe w sprawie, to należy w ślad za referendarzem zaakcentować, że orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie | |wskazuje na dodatkowe możliwości zdobycia przez spółkę kapitałową środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w postaci dopłat | |wspólników na rzecz spółki, bądź instytucji podwyższenia kapitału zakładowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z | |dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14). Skarżąca Spółka w żaden sposób nie wykazała natomiast niemożliwości zgromadzenia | |środków finansowych we własnym zakresie, choćby w postaci powyższych dopłat. | |Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 Ppsa, | |Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia | | | | |