II SA/Gl 1279/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-01-12
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Aneta Majowska, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia na każdego ze współwłaścicieli nieruchomości w pełnej wysokości, mimo że obowiązek rozbiórki dotyczy wspólnego obiektu, stanowi nadmierną dolegliwość i jest rażąco nieproporcjonalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia na każdego ze współwłaścicieli w pełnej wysokości jest zgodne z prawem. Każdy adresat decyzji nakazującej wykonanie obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełni odpowiedzialny za jego wykonanie, a przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują solidarnej odpowiedzialności w tym zakresie. Celem grzywny jest przymuszenie do wykonania obowiązku, a jej rozłożenie na wszystkich zobowiązanych mogłoby osłabić jej skuteczność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na skarżącego, współwłaściciela nieruchomości, do wykonania obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego. Obowiązek ten wynikał z ostatecznej decyzji administracyjnej, która nie została wykonana pomimo upomnień i wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżący zarzucił m.in. nadmierną dolegliwość nałożonej grzywny ze względu na jej wysokość oraz fakt, że na drugiego współwłaściciela również nałożono grzywnę w tej samej wysokości, co skutkowało łączną sumą grzywien przekraczającą dwukrotnie ustawową granicę. Podnosił również kwestię potencjalnej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie, Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr WINB-WOA.7722.164.2025.DS w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Decyzją z dnia 27 sierpnia 2020 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. nakazał współwłaścicielom działki nr [...] (aktualnie nr [...]), tj. R.S., (dalej jako strona lub skarżący) i S.G., rozbiórkę budynku mieszkalnego o pow. zabudowy ok. 85 m2 usytuowanego przy ul. [...] w R.. W wyniku rozpoznania ich odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 października 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy powyżej wskazaną decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 33/21 oddalił skargę skarżących na tą decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ich skargę kasacyjną wyrokiem z 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2036/21.
W dniu 22 października 2024 r. przeprowadzono oględziny obejmujące teren działki nr [...], podczas których ustalono, że decyzja z 2020 r. nie została wykonana. Wobec tego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. upomnieniem z dnia 7 listopada 2024 r., nr [...], wezwał skarżącego do wykonania nałożonego obowiązku wraz z pouczeniem, iż w przypadku nie wykonania nakazu, wszczęte zostanie przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne. Analogiczne upomnienie nr [...] skierowano również do drugiego współwłaściciela nieruchomości. Powyższe upomnienia zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego i S. G. w dniu 13 listopada 2024. r. Oględziny ponownie przeprowadzono w dniu 4 lutego 2025 r. i stwierdzono, że budynek objęty nakazem rozbiórki nie został rozebrany.
W dniu 18 marca 2025 r. powyższy organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z przywoływanej na wstępie decyzji z 27 sierpnia 2020 r. Tytuł wykonawczy prawidłowo doręczono skarżącemu w dniu 27 marca 2025 r.
W przedstawionym stanie faktycznym przywoływany powyżej organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 21 czerwiec 2025 r., nr [...], nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 123.339,51 zł do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 18 marca 2025 r., nr [...]. Jednocześnie określił opłatę za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł oraz wskazał termin i sposób uiszczenia należności. Wezwał skarżącego do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Wyjaśnił, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie orzeczone zostanie wykonanie zastępcze. Jednocześnie wezwał do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego pod rygorem orzeczenia wykonania zastępczego. W uzasadnieniu zreferował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia stwierdzając, że bezspornym jest, iż przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest obowiązek o charakterze niepieniężnym. Organ I instancji stwierdził, że spośród dwóch mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie środków egzekucyjnych, wykonanie zastępcze jest środkiem bardziej uciążliwym dla zobowiązanego, bowiem pociąga za sobą bardziej dotkliwe skutki natury finansowej. Wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Przy wyborze zastosowanego środka egzekucyjnego organ nadzoru budowlanego wziął również pod uwagę, że w myśl art. 125 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 132), w przypadku wykonania obowiązku przez zobowiązanego, nałożona grzywna, o ile nie została uiszczona lub ściągnięta, podlega umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast stosownie do treści art. 126 wyżej wymienionej ustawy, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości, po uprzednim uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Wyjaśnił też, że obliczenia wysokości grzywny dokonał przyjmując powierzchnię zabudowy budynku równą 85,05 m2 oraz cenę za 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszoną w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 maja 2025 r. w sprawie ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025 r., tj. 7.251 zł. Przedstawił wzór obliczenia wynikający z art. 121 § 5 przywoływanej powyżej ustawy (85,05 m2 x (7.251,00 zł : 5) = 123.339,51 zł).
Strona w zażaleniu skierowanym do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniosła o uchylenie powyższego postanowienia. W zażaleniu tym zarzuciła mu, że ustalony tytułem egzekucyjnym obowiązek nie odpowiada stanowi faktycznemu, a ponadto w przypadku, gdy dotyczy praw i obowiązków wspólnych dla kilku osób, nałożona grzywna winna mieć charakter solidarny, podobnie jak poprzedzający ją tytuł egzekucyjny. Strona stwierdziła również, że na nieruchomości, której jest współwłaścicielem realizowana była budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, ale nigdy obiekt taki nie powstał. Wywiódł, że na potrzeby prowadzonego postępowania egzekucyjnego koniecznym było dokonanie oceny opartej o obecny stan faktyczny i prawny, który umożliwiałby przyjęcie, iż aktualnie przedmiotem wykonania ma być rozbiórka budynku gospodarczego, a nie np. innej instalacji (fotowoltaicznej). Zdaniem skarżącego nie są w tym zakresie wystarczające szacunkowe pomiary, na które powołał się organ. Strona wniosła o zawieszenie postępowania w przedmiocie wykonania decyzji o rozbiórce na okres 12 miesięcy, gdyż jest to czas niezbędny dla wykonania prac koniecznych, a dotyczących instalacji fotowoltaicznej. Zaznaczył też, że wobec prowadzonych prac planistycznych nie jest wykluczone objęcie spornego terenu zmianą planu zagospodarowanie przestrzennego, a tym samym spełnienie się przesłanek umożliwiających dokonanie legalizacji wykonanych prac.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 24 września 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia zreferował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył podstawy prawne wydanego postanowienia. Stwierdził, że z uwagi na charakter postępowania, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, to jest grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych podkreślił, że wykonanie zastępcze może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku, albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym, organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia jest dla zobowiązanego względniejsza niż wykonanie zastępcze, gdyż wykonanie zastępcze pociąga za sobą nieodwracalne dla zobowiązanego skutki natury finansowej. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Organ odwoławczy przytoczył zasady obliczenia grzywny stwierdzając, że zaistniały podstawy do wymierzenia skarżącemu grzywny w celu przymuszenia wobec niewykonania nałożonego obowiązku, co nie było przez niego negowane. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zażalenia wskazał, że powierzchnia budynku podlegającego rozbiórce została określona w decyzji z 2020 r. i wynosi: 13,52 m x 8,01 m, co daje powierzchnię 85,05 m2, a jak wynika z akt sprawy okoliczności faktyczne w tym zakresie nie uległy zmianie. Organ drugiej instancji zauważył też, że jeśli egzekucji administracyjnej podlega nałożony na kilka podmiotów obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za jego wykonanie. O ile obowiązek rozbiórki nie jest spełniany dobrowolnie, w stosunku do każdego zobowiązanego mogą być stosowane środki egzekucyjne, w tym grzywna w celu przymuszenia w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że jak wynika z akt administracyjnych, wobec każdego adresata decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że przywoływana powyżej ustawa nie przewiduje solidarnej odpowiedzialności zobowiązanych w postępowaniu egzekucyjnym - nie można jej więc ani domniemywać, ani też ustanawiać w drodze czynności prawnej. Natomiast odnośnie potencjalnej zmiany planu zagospodarowania przestrzennego oraz zawieszenia postępowania w związku z koniecznością wykonania prac dotyczących instalacji fotowoltaicznej organ odwoławczy podał, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego nie jest weryfikacja ostatecznej i prawomocnej decyzji merytorycznej orzekającej o nakazie rozbiórki, która podlega wykonaniu w trybie przymusu administracyjnego wobec uchylania się przez zobowiązanego od dobrowolnego wykonania obowiązku rozbiórki w całości. Stosownie do art. 29 § 1 powoływanej ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej polega na ustaleniu, czy zaistniały określone w ustawie przesłanki podmiotowe (dotyczące zobowiązanego) i przedmiotowe (odnoszące się do egzekwowanego obowiązku), pozwalające na zastosowanie przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Celem bowiem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest natomiast władny w jakikolwiek sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która stając się decyzją ostateczną i nie będąc dobrowolnie wykonana podlega przymusowemu wykonaniu. Organ odwoławczy wywiódł, że podnoszone wobec tego przez stronę kwestie nie mają wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Strona została również przez organ odwoławczy poinformowany o treści art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 107 § 3 przywoływanego Kodeksu w zw. z art. 18 powyższej ustawy poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia;
- art. 121 § 4 i 5 przywoływanej ustawy poprzez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie, skutkujące nałożeniem na każdego ze współwłaścicieli odrębnej grzywny w pełnej wysokości, co stanowi nadmierną dolegliwość i prowadzi do sytuacji, w której łączna suma grzywien dwukrotnie przekracza ustawową granicę;
- art. 56 § 1 pkt 5 powyższej ustawy poprzez nieuwzględnienie okoliczności mogących stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze względu na planowane zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skarżący w swojej skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2025 r., nr [...], w stosunku do S.G. również nałożono grzywnę w wysokości 123.339,51 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 18 marca 2025 r., nr [...], co doprowadziło do sytuacji, w której na skarżącego oraz drugiego współwłaściciela budynku nałożono łącznie karę w wysokości 246.679,02 zł. Skarżący wskazał, że zdaje sobie sprawę, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje solidarnej odpowiedzialności zobowiązanych w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak w jego ocenie, choć grzywna w celu przymuszenia formalnie nie może mieć charakteru solidarnego, to nałożenie na każdego ze współwłaścicieli odrębnych grzywien w pełnej wysokości stanowi nadmierną dolegliwość i powoduje, że nałożony środek egzekucyjny jest rażąco nieproporcjonalny. Obowiązek rozbiórki dotyczy tego samego budynku, a jego wykonanie przez któregokolwiek ze współwłaścicieli prowadzi do spełnienia celu egzekucji administracyjnej, nie ma więc żadnego uzasadnienia, aby na drugim z współwłaścicieli spoczywał w takiej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny w pełnej wysokości. Brak wskazania w przepisach powoływanej ustawy bezpośrednio solidarnego charakteru odpowiedzialności zobowiązanych nie może prowadzić do nałożenia na każdego z nich grzywny w maksymalnej wysokości.
W skardze tej skarżący przywołał treść art. 125 § 1 powyższej ustawy, jak również zamieścił rozważania odnośnie potencjalnej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i podał, że organ drugiej instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do jego argumentu, że istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że przedmiotowa działka zostanie objęta zmianą wskazanego planu, gdyż obecnie trwają prace nad jego zmianą.
W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 powyższej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Na wstępie przypomnieć przyjdzie, że kontrolą sądową w niniejszej sprawie objęte zostało postanowienie organu egzekucyjnego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Wymierzono ją w wyniku niewykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego nałożonego decyzją z dnia 27 sierpnia 2020 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R., utrzymanego w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 30 października 2020 r. Podkreślenia wymaga, że tutejszy Sąd oddalił wniesioną skargę na powyższą decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżących od powyższego wyroku sądu pierwszej instancji.
Zasady stosowania wspomnianego środka egzekucyjnego regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Artykuł 122 § 1 tej ustawy wskazuje, że organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę, doręcza zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z art. 27 wskazanej ustawy, po uprzednim bezskutecznym upomnieniu. W rozpoznawanej sprawie w dniu 7 listopada 2024 r. organ pierwszej instancji wydał upomnienie skierowane do skarżącego, w którym wezwał go do wykonania obowiązku nałożonego decyzją z 2020 r. Następnie w dniu 18 marca 2025 r. wskazany organ wystawił tytuł wykonawczy. Z kolei wydanym w dniu 21 czerwca 2025 r. postanowieniem, organ egzekucyjny nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia. W sprawie tej organ egzekucyjny w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że ostateczna decyzja o rozbiórce obiektu nie została w całości wykonana.
W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa określonym w art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 powoływanej powyżej ustawy. Przewidziany w art. 119 tej ustawy środek egzekucyjny należy do tzw. środków przymuszających, a nie zaspokajających, czyli przewidziana w nim grzywna w celu przymuszenia nie ma charakteru sankcji, stanowi jedynie formę ekonomicznej presji mającej na celu skłonienie zobowiązanego przez dolegliwość finansową do określonego zachowania. Stosownie do treści art. 7 § 2 przedmiotowej ustawy, organ egzekucyjny stosuje środki, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Skoro obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej, posiadającej przymiot prawomocności materialnej, nie został wykonany, zasadnie kompetentny organ zastosował wskazany środek egzekucyjny. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Wymierzając grzywnę organ musi uwzględnić, że środek ten ma być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego dokonał oględzin, a zapis w protokole wskazuje jednoznacznie, że obowiązek nie został wykonany do dnia wydania postanowienia o nałożeniu grzywny, czego zresztą skarżący nie kwestionuje. W świetle poczynionych ustaleń przyjdzie uznać, że organy administracji publicznej nie uchybiły przepisom prawa, a Sąd podziela stanowisko przez nie wyrażone. Wydanie kontrolowanych postanowień poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Spełnione zostały tym samym przesłanki do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalno-prawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Zarówno organ egzekucyjny, jak i sąd administracyjny nie bada decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1393/20).
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić przyjdzie, że skarżący zakwestionował po pierwsze, iż organ egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia nałożył podwójnie, tj. na skarżącego i drugiego współwłaściciela nieruchomości. Po drugie wskazał, że w związku z pracami nad zmianą miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, powstanie możliwość legalizacji obiektu.
W zakresie pierwszego z argumentów podzielić należy stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej. Każdy adresat nakazu jest obowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, który mieści się w wymienionym w art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęciu obowiązku wykonania czynności. Dotyczy to także sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów zobowiązanych jest tożsamy. Podkreślić jednak trzeba, że taka tożsamość nie oznacza "solidarnego nałożenia obowiązku". Nie oznacza to także możliwości traktowania zobowiązanych do wykonania obowiązku jako jednego zobowiązanego. W myśl art. 1a pkt 20 powyższej ustawy zobowiązanym jest każda osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym. Każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (nakaz doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego), jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stanowisko, według którego obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. Z przepisów art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 przywoływanej ustawy wynika, że grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego. Ograniczeń w tym zakresie nie ma także wówczas, gdy obowiązek wykonania czynności nałożony został na kilka podmiotów. Do takiego rezultatu doprowadza nie tylko wykładnia językowa powołanych w tym miejscu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pogląd o możliwości nałożenia grzywny na każdego zobowiązanego umacnia cel wymierzenia grzywny. Jest nim przymuszenie zobowiązanych do wykonania obowiązku. Cel ten może być osiągnięty, gdy środek przymuszający ma rzeczywistą siłę dolegliwego oddziaływania. Przyjęcie stanowiska, według którego grzywna w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku powinna być rozłożona na wszystkich zobowiązanych do jego wykonania, mogłoby oznaczać utratę racji bytu tego środka egzekucyjnego. W przypadku wielości zobowiązanych, z uwagi na groźbę zbyt małej dolegliwości finansowej, grzywna straciłaby swój przymuszający charakter. Tak jak w przypadku obowiązku administracyjnego, brak jest podstaw do uznania grzywny w celu przymuszenia za zobowiązanie solidarne. W konsekwencji nieuprawniony jest pogląd o dopuszczalności wymierzenia zobowiązanym jednej grzywny na warunkach świadczenia solidarnego (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1599/13).
Z kolei odnoście drugiego zarzutu podkreślić raz jeszcze należy, że nakaz rozbiórki został orzeczony i jest prawomocny. Art. 56 § 1 pkt 5 przywoływanej ustawy odsyła do odrębnych przepisów, które muszą konkretnie wskazywać, że dana okoliczność stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na zasadzie tych przepisów, nie daje oczekiwanie na zmianę stanu prawnego (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 10/22). Stwierdzić tym samym należy, że nie ma przepisu prawa umożliwiającego zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia w konsekwencji niewykonania nakazu rozbiórki obiektu wobec oczekiwania na zmianę przepisów prawa miejscowego.
Skarżący wskazał także na naruszenie przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym, a następnie ocenionym materiale dowodowym. Organy nie uchybiły również zasadom uzasadnienia wydanych orzeczeń. Podkreślić trzeba, że uzasadnienia postanowień zawierają odniesienie się do zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 7 § 1 i 2 powyższej ustawy): praworządności (stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie) oraz celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku).
Jak wskazał tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2024 r. (sygn. akt II SA/Gl 1054/23) celem nałożenia grzywny jest bowiem doprowadzenie do pełnego wykonania obowiązków wynikających z wydanego nakazu, a nie podjęcie kroków które mają dopiero doprowadzić do takiego wykonania. Dopóki ciążący na zobowiązanym obowiązek nie zostanie w pełni wykonany organ zobowiązany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zwrócić przyjdzie również uwagę na przywołany już przez organy administracji publicznej art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Przepis ten zawiera normę prawną o charakterze bezwzględnie obowiązującym, przy czym pamiętać należy, że warunkiem koniecznym do jego realizacji jest złożenie przez skarżącą stosownego wniosku (art. 125 § 2 powyższej ustawy). NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1029/15, wskazał, że co do zasady, grzywna w celu przymuszenia zwłaszcza wymierzana w sprawach z zakresu prawa budowlanego jest środkiem mniej uciążliwym aniżeli wykonanie zastępcze. Jak wynika z treści art. 125 § 1 i art. 126 powoływanej ustawy od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przepisy te wskazują bowiem, że w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Taka sytuacja, zwolnienie z zobowiązania finansowego, którym niewątpliwie jest obowiązek uiszczenia grzywny, nie zaistnieje w sytuacji zarządzenia wykonania zastępczego (art. 127 i art. 128 przedmiotowej ustawy), co już samo przez się wskazuje, że ten drugi środek egzekucyjny wiązałby się ze znacznie większą dolegliwością. Zatem koszty związane z wykonaniem zastępczym mogłyby być znacznie dotkliwsze niż skutki zastosowania grzywny w celu przymuszenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1393/20).
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 119 pkt 3 i art. 120 powyższej ustawy.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło