II SA/Gl 1352/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-01-09
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca rozgraniczenie nieruchomości, wydana po postępowaniu scaleniowym, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli skarżący twierdzi, że granica została już ustalona w poprzednim postępowaniu i nie było sporu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wcześniejsze ustalenie granic nie wyklucza możliwości wszczęcia nowego postępowania rozgraniczeniowego, zwłaszcza gdy pojawił się spór graniczny, co potwierdził wniosek o rozgraniczenie. Skoro nie stwierdzono naruszenia przepisów o właściwości ani braku podstawy prawnej, a także innych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., decyzja o rozgraniczeniu nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności.Stan faktyczny
Skarżący A. B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości, argumentując, że granica została już ustalona w postępowaniu scaleniowym w latach 1971-72 i nie było podstaw do wydania nowej decyzji rozgraniczeniowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując m.in. na nieodwracalne skutki prawne w postaci zbycia części nieruchomości. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "SKO"), decyzją z dnia [...] nr[...] , po rozpatrzeniu wniosku A. B. (dalej także "strona", "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z [...] sygn. [...] którą odmówiono stwierdzenia nieważności na wniosek strony ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonej w Kruszynie oznaczonej jako działka nr 5 km. 1, stanowiącej własność T. i B. małż. P z nieruchomościami oznaczonymi jako: działka nr 1 stanowiąca własność A. B; działka nr 2 stanowiąca własność E. i T. D; działka nr 2stanowiąca własność W. i R.W.; działka nr 3 stanowiąca własność M. B.; działka nr 4 (droga) stanowiąca własność Gminy K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1,art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2019 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] wskazując na art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Pełnomocnik strony wskazał jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji okoliczność, iż rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości dokonano przy okazji postępowania scaleniowego w latach 1971-72. Stwierdził, że skoro przebieg granicy pomiędzy nieruchomością strony a nieruchomością sąsiednią został ustalony w toku postępowania scaleniowego, to nie było podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu działek nr 1 i nr 5. Zdaniem skarżącego postępowanie zainicjowane wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości winno być zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., a kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W piśmie z dnia 12 marca 2019 r. B. i T. P. wskazali, że w trakcie prowadzonego w 2009 r. postępowania rozgraniczeniowego skarżący nie zgłosił się na grunt, nie podpisał protokołu oraz nie wniósł żadnego zastrzeżenia. Dopiero po 10 latach, kiedy wnieśli oni do Sądu pozew o zniszczenie ich działki na obszarze 1200 m2 zaczął kwestionować wskazaną decyzję rozgraniczeniową. Następnie po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 13 marca 2019 r. wyjaśnili, że po rozgraniczeniu nieruchomości działka nr 5 została podzielona i wydzielona z niej działka nr 6 została darowana córce E. S.
SKO decyzją z dnia [...] sygn. [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 5 km. 1, stanowiącej własność T. i B. małż. P. z nieruchomościami oznaczonymi jako działki nr: 1, 7, 2, 3 i nr 4. W uzasadnieniu uznało, że nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Niezależnie od powyższego stwierdziło, że w niniejszej sprawie zaistniała także negatywna przesłanka, określona w art. 156 § 2 K.p.a., wyłączająca możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż w niniejszej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w postaci dokonanej czynności cywilnej zbycia działki 6, która to została wydzielona z działki 5 będącej przedmiotem rozgraniczenia.
Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem SKO i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że w decyzji SKO dokonało analizy podstaw stwierdzenia nieważności decyzji organu administracyjnego, wynikających z art. 156 K.p.a. nie odnosząc się do argumentacji strony, co spowodowało, że nie miała ona możliwości poznać powodów zajęcia takiego stanowiska przez SKO, a tym samym ocenić prawidłowości decyzji. Wskazał na przepisy dotyczące rozgraniczenia nieruchomości określone w rozdziale 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 725 – dalej "P.g.k.") i rozporządzeniu Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453). Podkreślił, że rozgraniczenia nieruchomości dokonano przy okazji postępowania scaleniowego w latach 1971/72 prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1968 roku, nr 3, poz. 13 ze zm.). Zauważył, że potrzeba rozgraniczenia powstaje wówczas, gdy z właścicielami nieruchomości sąsiednich powstał spór co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic albo gdy nie zostały wytyczone i utrwalone granice nowo utworzonej nieruchomości.
W ocenie skarżącego skoro przebieg granic pomiędzy należącą do niego nieruchomością, a nieruchomością sąsiednią został ustalony w toku postępowania scaleniowego i wynika z decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, to brak było podstaw prawnych do wydania decyzji rozgraniczeniowej w zakresie rozgraniczenia działki 1 i 5. Jej wydanie nastąpiło zatem z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 in fine czyni tę decyzję nieważną.
SKO decyzją z dnia [...] sygn [...] utrzymało w mocy decyzję własną z[...] sygn.[...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 5 km. 1, stanowiącej własność T. i B. małżonków P. W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania, przypomniało że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określoną w art. 16 K.p.a. jest zasada trwałości decyzji. Wskazało również, że jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, która pozwala na wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć ostatecznych na zasadach określonych w art. 156 i następnych K.p.a. SKO zaakcentowało, że przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, a ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Dalej wskazało, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, zgodnie z którym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki społeczne wywołane decyzją. Skład orzekający SKO w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy również nie podzielił argumentacji podnoszonej we wniosku o stwierdzenie nieważności, jak i zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się do zarzutów skarżącego SKO stwierdziło, że wcześniejsze ustalenie granic nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, a w sytuacji powstania tzw. sporu granicznego istnieje konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości. Ponadto stwierdziło, że ustalenie stanu prawnego granicy nieruchomości i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami sąsiednich gruntów co do przebiegu granicy. W ocenie SKO, złożenie wniosku o rozgraniczenie świadczyło, że w sprawie zaistniał spór co do przebiegu granic, a zasadność przeprowadzenia rozgraniczenia potwierdzają ustalenia wydanej decyzji. Zdaniem SKO nie doszło także do wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej ze względu na brak tożsamości między tymi rozstrzygnięciami. Nie można uznać, że decyzja scaleniowa zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, uniemożliwiając przeprowadzenie rozgraniczenia. Wyjaśniło, że przepis art. 35 ust. 1 P.g.k. wskazuje, że w postępowaniu scaleniowym rozstrzyga się jedynie "sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic", co oznacza, że rozgraniczenie nieruchomości nie jest przeprowadzane z urzędu w każdym postępowaniu scaleniowym, lecz jedynie wtedy, gdy istnieją kwestie sporne. Jednocześnie żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych. Ponadto ponowne postępowanie rozgraniczeniowe może mieć miejsce tylko wówczas gdy nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami mają miejsce już po zakończeniu wcześniejszego postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie SKO, w sprawie nie wystąpiły także pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Z przedstawionych rozważań na temat przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika bezspornie, że nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1) oraz bez podstawy prawnej (pkt 2). Wyjaśniło, że art. 29 ust. 3 P.g.k. przesądza, że rozgraniczenia dokonuję wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast), a z kolei art. 33 ust. 1 P.g.k. wyraźnie upoważnia wójta do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Nie można też uznać, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5). Z treści ocenianej decyzji wynika, że została ona prawidłowo skierowana do stron tego postępowania (pkt 4), a także brak jest podstaw do uznania, że wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą (pkt przepisu, przewidującego w sposób wyraźny sankcję nieważności (pkt 7). W świetle tych okoliczności SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja Wójta Gminy K. nie zawiera wad, które uzasadniałyby jej uchylenie w trybie stwierdzenia nieważności. W ocenie składu orzekającego w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie zachodzi sytuacja, w której wyżej wymieniona decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, nie znajdując tym podstaw do stwierdzenia jej nieważności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zaskarżył w całości decyzję SKO z dnia [...] zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to: art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t. j. Dz. U. z 2019, poz. 725 – dalej "P.g.k.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie wobec przyjęcia, iż rozgraniczeniu podlegają wszystkie granice nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 5 km 1. stanowiącej własność T. i B. małż. P., w sytuacji gdy z okoliczności przedmiotowego stanu faktycznego wynika, iż nie było takiej potrzeby; art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie wobec przyjęcia, że ostateczna decyzja Wójta Gminy K. nr [...] z dnia[...] zatwierdzająca rozgraniczenie nieruchomości położonej w Kruszynie, oznaczonej jako działka nr 5, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 K.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ administracyjny, a to Wójta Gminy, kręgu stron postępowania rozgraniczenia nieruchomości. Wskazując na powyższe uchybienia niniejszym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Nie zgodził się ze stanowiskiem SKO zawartym w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że pomiędzy T. i B. małż. P., a pozostałymi uczestnikami postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w Kruszynie oznaczonej jako działka nr 5, nie zaistniał jakikolwiek spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości obrazowany przez spór co do przebiegu granic. Pozostali uczestnicy postępowania wykazali bierną postawę wobec toczącego się postępowania administracyjnego, którego meritum sprowadza się do ustalenia przebiegu granicy między nieruchomością skarżącego, a nieruchomością wnioskodawców. Zdaniem skarżącego błędne i nieuprawnione jest zatem stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, iż postępowanie rozgraniczeniowe może służyć rozstrzyganiu potencjalnych sporów co do zasięgu prawa własności nie dotyczących konkretnych granic, graniczących ze sobą nieruchomości. Wobec powyższego zasadnym jest zarzut skarżącego naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. P.g.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie wobec przyjęcia, iż rozgraniczeniu podlegają wszystkie granice nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 5 km 1. stanowiącej własność T. i B. małż. P., w sytuacji gdy z okoliczności stanu faktycznego wynika, iż nie było takiej potrzeby. Zdaniem skarżącego prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w 2009 r., w odniesieniu do jego działo oraz nieruchomości wnioskodawców nie znajdowało podstaw prawnych, albowiem granica ta była wyraźnie zaznaczona i wielokrotnie potwierdzana w dokumentacji geodezyjnej, związanej z funkcjonowaniem kopalni obejmującej obszar złoża kruszywa naturalnego "K.", a w toku postępowania w przedmiocie wydania koncesji na eksploatację przez skarżącego obszaru złoża kruszywa naturalnego "K.", uprawnieni geodeci potwierdzali zgodność przebiegu dotychczasowych granic nieruchomości skarżącego z decyzją scaleniową. Ponadto decyzja Wójta Gminy K. jest wadliwa, gdyż organ administracji zatwierdził podział, w konsekwencji którego zmniejszono obszaru nieruchomości skarżącego, a nieruchomość T. i B. małż. P. powiększyła swój obszar kosztem działki skarżącego. Ponadto stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, które skutkowało wydaniem ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonej w Kruszynie, oznaczonej jako działka nr 5 km. 1 wzięły udział strony nie posiadające formalnoprawnej legitymacji do występowania w tymże postępowaniu w charakterze strony, a zatem zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. jest zasadny. Podtrzymał prezentowane w trakcie postępowania stanowisko, że nie było podstaw prawnych do wydania decyzji rozgraniczeniowej, w zakresie rozgraniczenia działki 1 i 5.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Odnosząc się do podniesionych dopiero w skardze zarzutów niewłaściwego przyjęcia, iż rozgraniczeniu podlegają wszystkie granice nieruchomości oznaczonej jako działka 5 km 1 oraz niewłaściwego ustalenia przez organ stron postępowania, SKO zauważyło, że postępowanie nieważnościowe nie stanowi kolejnej instancji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Nie jest to postępowanie o charakterze merytorycznym, zmierzającym do ustalenia całokształtu okoliczności sprawy i nie ma w nim miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ w postępowaniu zwykłym. W konsekwencji SKO nie dokonywało oceny, czy organ, który opierał się na ustaleniach biegłego, prawidłowo przyjął, że w postępowaniu powinni brać udział wszyscy właściciele sąsiednich nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w Częstochowie z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzje własną odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] zatwierdzającej rozgraniczenie nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 5 km. 1 z nieruchomościami sąsiednimi ( w tym z działką nr 1 stanowiąca własność skarżącego)
Na wstępie podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 K.p.a., służącej ochronie takich wartości, jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 808/15, publ. Lex nr 2169200).
Z tego powodu decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności, a tryb nieważnościowy może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., które to przesłanki, z racji ich wyczerpującego wyliczenia, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem w postępowaniu administracyjnym, który dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji obarczonej kwalifikowanymi wadami prawnymi. "Instytucja stwierdzenia nieważności ma przede wszystkim charakter materialnoprawny przez ustanowienie sankcji nieważności decyzji dotkniętej ciężkimi kwalifikowanymi wadami. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji tworzy bowiem możliwość prawną eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter procesowy przez unormowanie trybu zastosowania sankcji nieważności i w tym zakresie charakter niejednolity, bo występują w niej zarówno elementy charakterystyczne dla środka zaskarżenia, środka nadzoru jak też w zakresie ograniczonym – odwołalności decyzji" (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2017, s. 395). Kontrola decyzji w postępowaniu nieważnościowym sprowadza się jedynie do kwestii, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją.
Jedną z przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważność decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.) i na tę przesłankę powołuje się skarżący wskazując jednocześnie, że skoro przebieg granicy pomiędzy nieruchomością strony a nieruchomością sąsiednią został ustalony w toku postępowania scaleniowego, to nie było podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu działek nr 1 i nr 5 i to w sytuacji, gdy pomiędzy stronami nie było sporu co do granic działek. Przy czym nie jest sporne, że decyzja o rozgraniczeniu działek poprzedził wniosek o rozgraniczenie działek złożony przez właścicieli działki nr 5. Zdaniem SKO świadczyło to, że w sprawie zaistniał spór co do przebiegu granic.
Wyjaśnić zatem należy, że rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76). Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, LEX nr 47008, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98, LEX nr 41891; wyrok NSA z 12 grudnia 1988 r., III SA 481/88, niepubl.).
Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności (wyrok NSA z 31.10.2008r.. sygn. akt II OSK 1306/07, wyrok NSA z 17.07.2008r., sygn. akt II OSK 888/07).
Wspomnieć także należy, że nie każde oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące, jak również nie ma decydującego znaczenia to, jaki przepis został naruszony. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (zob. np. wyrok NSA z 28 czerwca 2011 r., II GSK 725/10, LEX nr 1083380; wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1046/10, LEX nr 1083498). Powszechnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. można mówić gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (vide: wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988r. sygn. akt III SA 481/88 niepubl.; J.Jendrośka, B.Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986/1/69; J.Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992r. sygn. akt SA/Kr 914/92, PS 1994, nr 7-8, s. 163 i nast., wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019, I OSK 3007/18 , publ . CBOSA). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako rażące może mieć miejsce tylko wyjątkowo, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. Podstawy nieważności decyzji zawarte we wniosku strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i ich uzasadnienie nie są wiążące dla organu, który musi z urzędu zbadać, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby wadami określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznaje je za chybione. Słusznie bowiem SKO wskazało, że wcześniejsze ustalenie granic nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, a w sytuacji powstania tzw. sporu granicznego istnieje konieczność przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości. W sprawie zaistniał spór co do przebiegu granic na co wskazuje wniosek o rozgraniczenie nieruchomości. Zasadność przeprowadzenia rozgraniczenia potwierdzają ustalenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. Nie można uznać, że decyzja scaleniowa uniemożliwia rozgraniczenie nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych. Z rozważań na temat przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika bezspornie, że nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1) oraz bez podstawy prawnej (pkt 2). Wyjaśniło, że art. 29 ust. 3 P.g.k. przesądza, że rozgraniczenia dokonuję wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast), a z kolei art. 33 ust. 1 P.g.k. wyraźnie upoważnia wójta do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Nie można też uznać, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5). Z treści ocenianej decyzji wynika, że została ona prawidłowo skierowana do stron tego postępowania (pkt 4), a także brak jest podstaw do uznania, że wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą (pkt przepisu, przewidującego w sposób wyraźny sankcję nieważności (pkt 7).
Trzeba przy tym podkreślić, że działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności wymaga innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania zwykłego, gdyż obowiązkiem organu jest zajęcie się tylko i wyłącznie kwestiami prawnymi. Stąd też w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego.
Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło