II SA/Gl 1391/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 r. sprawy ze skargi E.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych oddala skargę. Pismem z dnia [...]. E. S. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o usuniecie z jej mieszkania "fałszywych" rur gazowych umożliwiających nielegalny pobór gazu przez sąsiadów. W dniu [...]. powyższe pismo PINB w B. przekazał do [...].reprezentujących [...].przy ul. [...].w B. celem wyjaśnienia uwag zawartych we wniosku E. S. oraz przeprowadzenia oględzin lokalu zajmowanego przez E. S.. W dniu [...].. do PINB-u wpłynęło pismo [...].zawierające informację, że w toku oględzin lokalu ustalono, iż doszło do rozkucia stropu w łazience, gdzie w powstałym otworze widoczny jest przewód elektryczny. Postanowieniem z dnia [...].. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieodpłatnego usunięcia rur gazowych zamontowanych w łazience lokalu nr [...]. w budynku przy ul. [...].w B.. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał, że przeprowadzone przez [...].oględziny nie potwierdziły zgłaszanych przez lokatora nieprawidłowości, tym samym uzasadniona jest odmowa wszczęcia w tym zakresie postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie E. S. podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu. W jej ocenie oględziny przeprowadziły osoby niekompetentne do których nie ma zaufania. Nadto opisała okoliczności dotyczące innych prac remontowych wykonywanych w zajmowanym przez nią lokalu, które w jej ocenie miały związek ze śmiercią jej rodziców oraz doprowadziły do sytuacji w której płaciła zawyżone rachunki za gaz oraz wodę. [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. nr [...].na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art.144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na brak dowodu doręczenia skarżącej postanowienia organu I instancji (wobec wysłania odpisu postanowienia listem zwykłym) przyjął, że wniesione przez skarżącą zażalenia zostało wniesione w terminie. Natomiast oceniając zaskarżone postanowienie [...].WINB wskazał, że jest ono przedwczesne, bowiem zostało wydane bez wcześniejszego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W pierwszej kolejności organ nie wyjaśnił charakteru prawnego pisma skarżącej i nie przeprowadził kontroli w oparciu o art. 81 ust.1 pkt 1 i ust. 4 oraz art. 81c Prawa budowlanego. [...].WINB wskazał również, że niedopuszczalne jest zwracanie się do innego podmiotu o ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie kontroli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. S. stwierdziła, że [...].WINB powinien również nakazać sprawdzenie czy pod tynkami w łazience nie zamontowano innych rur gazowych oprócz tych które ujawniono w toku kontroli. Zdaniem skarżącej rury takie zostały zamontowane przez jej brata, który doprowadził do śmierci ich rodziców oraz wielokrotnie narażał życie i zdrowie samej skarżącej. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej rury gazowe zostały zamontowane w celu nielegalnego poboru gazu przez sąsiadów. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz odszkodowania w kwocie 2[...].. W odpowiedzi na skargę [...].WINB podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonego postanowienia i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W postępowaniu sądowym pełnomocnik z urzędu podtrzymał wniesioną przez skarżącą skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późn. zm, dalej: p.p.s.a.) – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić przy tym należy, że sąd nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu ( por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było postanowienie [...].Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].. wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art.144 k.p.a., którym [...].WINB uchylił w całości postanowienie PINB w B. z dnia [...].. o odmowie wszczęcia postępowania. Wprawdzie organ błędnie jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 138 § 2 k.p.a., zamiast art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. to jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wniesienie zażalenia na postanowienie zamykające drogę do wszczęcia postępowania, nie może prowadzić do wydania aktu merytoryczno-reformacyjnego, mocą którego nastąpiłoby wszczęcie postępowania przed organem I instancji. W przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym odpowiednie stosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. sprowadzało się jedynie do uchylenia przez organ II instancji postanowienia organu I instancji. Niecelowe w sprawie było by również wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania przed organem I instancji, jak również przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, skoro postępowanie w sprawie nie zostało jeszcze wszczęte. Tym samym w realiach niniejszej sprawy zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające wyeliminowanie zaskarżonego zażaleniem postanowienia z obrotu prawnego, przy jednoczesnym braku przesłanek dla orzekania o umorzeniu postępowania prowadzonego przed organem I instancji, czy też o przekazaniu sprawy temu organowi do dalszego prowadzenia. Oczywistym jest również, iż [...].WINB orzekając jako organ rozpoznający zażalenie nie mógł także uchylić zaskarżonego postanowienia i orzec co do istoty sprawy, albowiem prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Podmiot inicjujący postępowanie administracyjne ma bowiem prawo do tego by podanie jego w obu instancjach rozpoznane zostało przez właściwe organy. Zasadnym było zatem uchylenie przez [...].WINB postanowienia organu I instancji i takie rozstrzygnięcie nie narusza jakiegokolwiek przepisu postępowania. Odnosząc się do kwestii zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie tego terminu już stanowi jego uchybienie ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011r. sygn. akt II SA/Gl 1029/10, LEX nr 752653). Tym niemniej słusznie [...].WINB przyjął, że zażalenia skarżącej zostało wniesione w terminie, ponieważ błąd pracownika organu, który doprowadził do sytuacji w której brak było dowodu doręczenia odpisu postanowienia stronie, nie może wywoływać niekorzystnych skutków prawnych dla strony wnoszącej zażalenie (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 362/06, LEX nr 291437 i z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. I OSK 250/08, LEX nr 537319). Zgodzić się należy ze stanowiskiem [...].WINB, że decyzja organu I instancji co do zasady była przedwczesna i nie poprzedzona własnymi ustaleniami organu. Wskazać również należy, że przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Natomiast PINB w B. w wydanym postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania stwierdził, że zarzuty zawarte we wniosku skarżącej o wszczęcie postepowania nie potwierdziły się, zatem odniósł się w sposób merytoryczny do żądania skarżącej. Niezależnie od tego zasadnie organ II instancji wskazał na konieczność wyjaśnienia charakteru prawnego pisma skarżącej i w zależności od wyników tych ustaleń przeprowadzenia czynności kontrolnych w oparciu o przepisy prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy niezrozumiałe dla Sądu są argumenty zawarte w treści skargi o konieczności przeprowadzenia oględzin w lokalu należącym do skarżącej, mając na uwadze, że w zaskarżonym postanowieniu [...].WINB jako jedną z przyczyn uchylenia postanowienia organu I instancji, wskazuje brak wykonania bezpośrednio przez PINB w B. kontroli przedmiotowego lokalu w zakresie wskazanym we wniosku skarżącej. Odnosząc się natomiast do żądania skarżącej zasądzenia przez tut. Sąd odszkodowania za oszustwa popełnione na jej szkodę wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy tymi organami administracji, natomiast nie prowadzą postępowań zastrzeżonych do właściwości sądów powszechnych, a takim niewątpliwie jest postępowanie w przedmiocie ustalenia powstania szkody oraz zasądzenia z tego tytułu odszkodowania, w tym również odszkodowań z tytułu szkody będącej następstwem wadliwego działania organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze należało na mocy art.151 p.p.s.a. skargę oddalić.