II SA/Gl 1417/14
WyrokWSA w Gliwicach2016-04-18
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Piotr Broda, Andrzej Matan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego narusza interes prawny właścicieli nieruchomości, którzy domagają się zmiany przeznaczenia swoich działek rolnych na budowlane, podczas gdy teren ten jest objęty zakazem zabudowy i przeznaczony pod zalesienie ze względów ekologicznych?Ratio decidendi
Sąd odrzucił skargi pierwszej grupy skarżących, uznając, że nie wykazali oni naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ uchwała w sprawie studium nie zmieniła ich sytuacji prawnej w zakresie możliwości zabudowy, a ich roszczenia opierały się na nielegalnej zabudowie. Natomiast druga grupa skarżących, mimo wykazania interesu prawnego w związku ze zmianą przeznaczenia ich działek rolnych na tereny leśne (pod zalesienie), nie wykazała istotnego naruszenia prawa przy sporządzaniu studium, gdyż działki te były już objęte zakazem zabudowy, a zmiana przeznaczenia była zgodna z kierunkami rozwoju gminy i względami ekologicznymi. W związku z tym, druga skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zmiany przeznaczenia swoich działek rolnych na budowlane lub rekreacyjne w ramach uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. Wnioski te nie zostały uwzględnione, a teren został przeznaczony pod zalesienie. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz zasady równości wobec prawa. Sąd rozpatrywał dwie grupy skarg, z których pierwsza została odrzucona z powodu niewykazania naruszenia interesu prawnego, a druga została oddalona, uznając, że mimo wykazania interesu prawnego, nie doszło do istotnego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
1. Oddalono skargi M. B., A. B., C. K., M. K., L. K., M. M., B. P., J. P., M. P. 2. Odrzucono skargi B. F., J. F., A. R., K. R., J. G., A. P., M. R., Z. R., M. L., E. L., J. N., P. N., E. S., A. W., M. D., M. J., M. J., D. K., B. G.-K., G. H., K. H., R. K., J. S. 3. Nakazano zwrot uiszczonych wpisów sądowych skarżącym.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg B. F., J. F., A. R., K. R., J. G., A. P., M. R., Z. R., M. L., E. L., J. N., P. N., E. S., A. W., M. D., M. J., M. J., D. K., B. G.-K., G. H., K. H., R. K., J. S., M. B., A. B., C. K., M. K., L. K., M. M., B. P., J. P., M. P. na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego 1. oddala skargi M. B., A. B., C. K., M. K., L. K., M. M., B. P., J. P., M. P. 2. odrzuca skargi B. F., J. F., A. R., K. R., J. G., A. P., M. R., Z. R., M. L., E. L., J. N., P. N., E. S., A. W., M. D., M. J., M. J., D. K., B. G.-K., G. H., K. H., R. K., J. S., 3. zwrócić skarżącym B. F. i J. F. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, A. R. i K. R. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, J. G. kwotę 300 (trzysta) złotych, A. P. kwotę 300 (trzysta) złotych, M. R. i Z. R. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, M. L. i E. L. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, J. N. i P. N. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, E. S. kwotę 300 (trzysta) złotych, A. W. kwotę 300 (trzysta) złotych, M. D. kwotę 300 (trzysta) złotych, M. J. i M. J. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, D. K. i B. G.-K. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, G. H. i K. H. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych, R. K. kwotę 300 (trzysta) złotych, J. S. kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisów sądowych od skarg.
Rada Gminy M. w dniu [...] roku podjęła uchwałę nr [...] w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. (dalej: Studium), a w dniu [...] r. Uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. (dalej: uchwała w sprawie mpzp).
Skargę na Studium, w trybie nart. 101 ust. 1 u.s.g., po uprzednim, bezskutecznym wezwaniu Rady Gminy M. do usunięcia naruszenia prawa wniosły dwie grupy osób: pierwsza - B. i J. F., A. i K. R., J. G., A. W., A. P., M. i Z. R., M. i E. L., J. i P. N., E. S., A. W., M. D., M. i M. J., D. K. i B. G.-K., G. I K. H., R. K., J. S., oraz E. i U. S. (dalej: Skarżący I), wszyscy reprezentowani przez pełnomocnika adwokata S. S.; druga grupa, w imieniu której skargę złożyła B. M., reprezentując ich na podstawie art. 101 ust. 2a u.s.g. – M. B., M. B., A. B., E. K., C. K., W. K., M. M., B. M., B. P., J. P. i M. P., (dalej: Skarżący II).
Zarządzeniem z dnia 28 października 2014 r. i z dnia 18 grudnia 2014 r. Sąd postanowił rozdzielić skargi na Studium i Uchwałę w sprawie mpzp wniesione w jednym piśmie
W skardze z dnia 19 września 2014 r., sygnowanej przez pełnomocnika reprezentującego pierwszą grupę osób, wniosła o stwierdzenie nieważności Studium w całości, podnosząc zarzut naruszenia:
1/ art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ze względu na pominięcie w tym akcie warunków wynikających z dotychczasowego zagospodarowania terenu;
2/ art. 12 ust. 1 tej ustawy poprzez ustalenie trybu rozstrzygnięcia uwag w sposób nie gwarantujący realizację podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego;
3/ zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności na to, że podstawą opracowania kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy powinny być m.in. wnioski składane przez zainteresowane strony. Skarżący już od lat 90 ub. wieku wnioskowali o zmianę przedmiotowego terenu na teren przeznaczony pod zabudowę jednorodzinną bądź letniskową. Wnioski te do dnia dzisiejszego nie zostały uwzględnione bez podania racjonalnej przyczyny. Ponadto, Studium wskazuje jakie nowe tereny winny być wyznaczone pod zabudowę mieszkaniową, zaś organ powinien brać pod uwagę przede wszystkim stan systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopień uporządkowania gospodarki wodno- ściekowej, energetycznej, gospodarki odpadami, a także istniejące zabudowania i dostęp do drogi publicznej. Tereny, na których znajdują się działki Skarżących posiadają dogodny dostęp do drogi publicznej oraz w pełni rozbudowaną infrastrukturę techniczną. Obecnie tereny te zabudowane są szeregiem domków letniskowych, tymczasem strony odnoszą wrażenie, iż organ zachowuje się tak, jakby ani domków ani towarzyszącej im w pełni rozwiniętej infrastruktury w ogóle nie było.
Jak podkreślają, w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające między innymi z: dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu; stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony oraz stanu systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 u.p.z.p. "ład przestrzenny" to takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze. Rada Gminy M. uchwalając Studium nie uwzględniła żadnej z wymienionych wyżej okoliczności dotyczących uwarunkowań na działkach wnioskodawców.
W toku postępowania planistycznego Skarżący składali uwagi do projektu studium wnioskując o wyznaczenie ich działek jako terenu pod zabudowę mieszkaniową ewentualnie letniskową. Uwagi te nie zostały uwzględnione, natomiast szereg wniosków mieszkańców Gminy zostało załatwionych pozytywnie i to w odniesieniu do terenów nie posiadających jakiejkolwiek infrastruktury technicznej. Takie stanowisko Rady Gminy M. powoduje, iż prawo wnoszenia uwag jest jedynie formalną kwestią, natomiast celem ustawodawcy było zagwarantowanie realnej możliwości wpływu obywateli na ustalenia studium.
Rozstrzygając uwagi na niekorzyść wnoszącego Rada Gminy ma obowiązek uzasadnić dlaczego interes gminy jest ważniejszy od interesu prywatnego. Tylko wtedy można zaakceptować decyzję organu. Biorąc pod uwagę, iż teren gdzie położone są działki skarżących nie ma żadnego znaczenia dla interesu gminy. Działki skarżących są zabudowane budynkami letniskowymi, ogrodzone i w pełni zagospodarowane.
Ustalenia studium uwarunkowań bezwzględnie naruszają jedno z podstawowych praw obywateli, a mianowicie zasadę równości wobec prawa wyrażona w art. 32 Konstytucji. Jak już wyżej wspomniano Rada Gminy bez żadnego uzasadnienia uwzględnia wnioski jednych obywateli, a skarżącym pomimo wielokrotnych ustnych zapewnień ogranicza się prawo decydowania o własnym prawie.
W odpowiedzi na powyższą skargę Wójt Gminy M. uznał ją za bezpodstawną, bowiem zaskarżone Studium zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Świadczy o tym m.in. to, że zgodnie z art. 90 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. zostało przedłożone Wojewodzie [...], który w terminie wskazanym w art. 91 ust 1 nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego.
W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi wskazał, iż Studium nie kształtuje ich sytuacji jako właścicieli nieruchomości, Stąd Skarżący nie wykazali interesu prawnego w rozumieniu art. 101 u.s.g. Jedynie, jak podkreśla, z ostrożności procesowej odnosi się do zarzutów podnoszonych w skardze, uznając je za bezpodstawne.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności poprzez pominięcie w studium warunków wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu to wymogi zawarte w art. 10 mają charakter fakultatywny. Ponadto w art. 10 ust. 1 u.p.z.p. określono katalog uwarunkowań, także innych aniżeli wskazali Skarżący. Natomiast w katalogu tym nie znajduje się, jak twierdzą skarżący, kryterium "wnioski składane przez zainteresowane strony". Uwarunkowania wynikające z art. 10 ust. 1 u.p.z.p. zostały przeanalizowane na etapie sporządzania Studium i obejmują również tak istotne elementy, które już Skarżący pomijają w treści skargi, jak stan środowiska, w tym stan rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogi ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, warunki i jakość życia mieszkańców, zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia, stan prawny gruntów. Rada Gminy M. dokonała analizy wszystkich uwarunkowań, na które wskazuje art. 10 ust. 1 u.p.z.p., co potwierdza dokument: "Tom I Uwarunkowania Zagospodarowania Przestrzennego Studium Gminy M. [...] ", w części tekstowej i graficznej.
Co do istniejącego zagospodarowania działek Skarżących "szeregiem domków letniskowych" Wójt podkreśla, iż zagospodarowanie takie jest nielegalne, zrealizowane bez pozwolenia na budowę. W kilku przypadkach bez decyzji o warunkach zabudowy, a w części na działkach, co do których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał zakaz jakiejkolwiek zabudowy.
Skarżący w zdecydowanej większości nie są mieszkańcami Gminy M., a przed podjęciem decyzji o zakupie działek w pełni zdawali sobie sprawę, że przedmiotowe działki, biorąc pod uwagę obowiązujące w tym zakresie przepisy, nie mogą zostać zabudowane, co też niewątpliwie miało wpływ na cenę za jaką te działki nabywali. To jednak nie przeszkodziło im w dokonaniu zabudowy przedmiotowych działek. Ponadto, na co zwrócono uwagę, w stosunku do tzw. istniejącego zagospodarowania w postaci ",szeregu domków letniskowych" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanych.
Wójt Gminy M. kwestionuje także drugi zarzut, odnoszący się do naruszenia art. 12 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie rozstrzygnięcia uwagi i wniosków. Uchwała dotycząca przyjęcia Studium została podjęta po przeprowadzeniu całej procedury przewidzianej w u.p.z.p. Zgodnie z art. 11 pkt 1 u.p.z.p. informacja o przystąpieniu do sporządzenia projektu studium oraz o formie oraz terminie składania wniosków została ogłoszona w prasie i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy M.. Następnie w toku sporządzania projektu Studium dokonano rozpatrzenia uwag, które w zdecydowanej większości, podobnie jak w przypadku Skarżących, nie zostały uwzględnione. Uwagi te (nieuwzględnione) zostały rozpatrzone przez Radę Gminy M., która zajęła podobne stanowisko.
O nieuwzględnieniu zarówno wniosków oraz uwag co do działek stanowiących własność skarżących zadecydowało m. in. to, że znajdują się one na:
1/ obszarze Parku Krajobrazowego [...] (Rozporządzenie nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] r.),
2/ na obszarze Natura 2000: nr [...] "[...] ",
3/ w części w obszarze obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla pozostałej części terenu Gminy M. zwanego "Planem Przyrodniczym" (uchwała nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] r. ze wskazaniem zakazu jakiejkolwiek zabudowy.
4/ do 31 grudnia 2003 r. były położone w obszarze z zakazem zabudowy na podstawie "Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy M.".
Poza tym, w stosunku do nielegalnie zabudowanych działek są prowadzone postępowania w sprawach samowoli budowlanych, zaś pozostała część znajduje się w obszarze łąk i polan śródleśnych. Dla wskazanego obszaru, co także jest istotne, nie została wydana żadna decyzja o warunkach zabudowy. Wobec tego, wbrew twierdzeniom Skarżących, Rada Gminy M. nie kierowała się wyłącznie interesem gminy czy też interesem prywatnym, natomiast działała w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.
Co do zarzutu dotyczącego "ładu przestrzennego", to definicja tego pojęcia w u.p.z.p. jest szersza niż ta, którą wskazują Skarżący. Pomijają to, że "ład przestrzenny" to takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszystkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno- gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno - estetyczne. Uwarunkowania środowiskowe są równie ważne jak uwarunkowania społeczno - gospodarcze, a ich uporządkowanie jednoznacznie prowadzi do braku możliwości uwzględnienia przeznaczenia budowlanego działek, które od początku, uwzględniając właśnie ład przestrzenny gminy, były objęte zakazem zabudowy, co jednak nie przeszkodziło skarżącym zabudować te działki kilkunastoma budynkami, co w istocie ten ład przestrzenny zaburzyło.
Kwestionowanie przez stronę Skarżącą rozstrzygnięcia wniosków i uwag przez Wójta Gminy M. w zakresie uwag do studium nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego ze względu na postanowienia art. 7 u.p.z.p. Mogą one stanowić przedmiot kontroli dokonywanej przez sąd jedynie w ramach oceny legalności uchwały w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaskarżonej w trybie art. 101 u.s.g. Dlatego zarzut taki nie możne być podniesiony jako przyczyna stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej uchwalenia studium.
Oczywistym jest również, że wbrew twierdzeniom Skarżących, celem ustawodawcy, który umożliwił prawo wnoszenia uwag do studium nie było to, aby organ je rozpatrujący miał zawsze obowiązek ich uwzględnienia. Jeżeli miałby taki zamysł to niewątpliwie w sposób wyraźny by to przewidział.
Rada Gminy w M. podejmując uchwałę w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Rada Gminy M. nie naruszyła art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podejmując zaskarżoną uchwałę działała na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, kierując się zasadami wyrażonymi ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Z faktu, nieuwzględnienia uwag nie można wywodzić naruszenia ustawy zasadniczej tym bardziej, że działki skarżących od początku były objęte zakazem zabudowy, a mimo tego zostały przez nich zabudowane. W skardze nawet nie wykazują w jaki sposób utrzymanie tego stanu prawnego na ich działkach narusza ich prawo własności czy koliduje z zasadą równości wobec prawa.
W skardze na Studium dnia [...] r., B. M. reprezentująca Skarżących II, wniosła o stwierdzenie nieważności Studium w całości, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie uwarunkowań wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, uzbrojenia i zagospodarowania terenu, jak również stanu rolniczej przestrzeni produkcyjne.
Jak wywodzi w uzasadnieniu skargi, zgodnie z uchwałą w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań, a następnie uchwałą w sprawie uchwalenia MPZP, działki skarżących, położone w L. w rejonie zwanym ,,przysiółek K.", zostały uznane za teren chroniony przed zabudową i zmieniono ich dotychczasowe przeznaczenie z działek o przeznaczeniu rolnym na działki o przeznaczeniu leśnym, pod zalesienie.
Przed podjęciem zaskarżonych uchwał, niektórzy spośród skarżących wnosili o przekwalifikowanie przedmiotowych działek z rolnych na budowlane bądź rekreacyjne, bowiem działki te mają w pełni rozwiniętą infrastrukturę techniczną i komunikacyjną, w tym dogodny dostęp do drogi publicznej oraz dostęp do systemu wodno - kanalizacyjnego i sieci energetycznej. Skarżący od wielu lat przystosowywali te działki pod zabudowę mając zapewnienie, że wraz z podjęciem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie tym nastąpi zmiana, w wyniku której mogą one zostać przekwalifikowane. Teren ten jest wysoce atrakcyjny pod względem możliwości zabudowy.
Tymczasem wraz przystąpieniem do sporządzenia studium uwarunkowań a następnie MPZP Skarżący dowiedzieli się, że przedmiotowe działki nie tyle nie zostaną przekwalifikowane na działki budowlane, lecz zostaną wyłączone spod zabudowy i przeznaczone pod zalesienie. W momencie kiedy Skarżący powzięli wiadomość o planach co do tych działek, złożyli stosowne uwagi i wnioski do studium i do MPZP wnioskując o przekwalifikowanie działek na budowlane lub rekreacyjne, a w razie nieuwzględnienia - o pozostawienie ich dotychczasowego przeznaczenia zgodnie z obowiązującym uprzednio MPZP, tj. jako działki rolne. Wiele z tych działek użytkowanych było przez skarżących zgodnie z ich przeznaczeniem, tj. jako działki rolne i wykorzystywane były do prowadzenia indywidualnych gospodarstw rolnych, które to dla wielu z nich są jedynym źródłem utrzymania. Niektórzy ze Skarżących dodatkowo pobierali stosowne dopłaty unijne dla rolników, aktywnie uprawiających te działki. Intencją Skarżących było jednak wyłączenie przedmiotowych działek z produkcji rolnej i przekształcenie ich na teren pod zabudowę, co przyniosłoby im to większe korzyści niż pozostawienie ich przeznaczenia do produkcji rolnej.
Zdaniem Skarżących, zmiana przeznaczenia przedmiotowych działek z rolnych na leśne została dokonana przez organ bez ich zgody, wiedzy i woli, w sposób nieuprawniony. Rada Gminy nie podała żadnego sensownego uzasadnienia, dlaczego działki te nie mogły zostać przeznaczone pod zabudowę, mimo że są w pełni pod względem techniczno- komunikacyjnym do tego przystosowane. Rada Gminy posiadająca władztwo planistyczne winna uwzględnić dążenie Gminy i jej mieszkańców do wszechstronnego rozwoju na miarę lokalnych możliwości i lokalnych potrzeb. Takie ustalenia Studium, a za nim MPZP, w sposób istotny naruszają interes prawny skarżących jako właścicieli przedmiotowych działek. Organ doskonale zdawał sobie sprawę ze stanu faktycznego działek i mimo to, nie uzasadniając w sposób racjonalny i logiczny swojej decyzji, postąpił wbrew przepisom ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i wbrew interesowi właścicieli.
Skarżący doskonale zdają sobie sprawę z faktu, iż to Rada Gminy posiada władztwo planistyczne i decyduje o kierunku zagospodarowania Gminy, jednakże nie potrafią zrozumieć dlaczego ich wnioski o przekwalifikowanie działek na budowlane lub rekreacyjne nie zostają uwzględnione, a nawet wnioski o pozostawienie poprzedniego przeznaczenia zostają pominięte, gdy w tym samym czasie inwestor, posiadający działki w terenie bezpośrednio przylegającym do działek wnioskodawców, o takiej samej charakterystyce i takich samych uwarunkowaniach faktycznych, uzyskuję dobrodziejstwo w postaci przekwalifikowania jego działek na działki o przeznaczeniu usługowym i inwestycyjnym (co widać na załączonej mapie - teren inwestora oznaczony symbolem K/8.UU, L/1.UT). Uzasadniając swoje stanowisko co do przeznaczenia działek skarżących pod zalesienie organ stwierdza, iż są to tereny chronione z ekologicznego punktu widzenia jako że obszar ten spełnia funkcję międzynarodowego korytarza ekologicznego ważnego dla migracji wilka, rysia i niedźwiedzia w [...]. Uzasadnienie takie byłoby logiczne, lecz nie w sytuacji, gdy tereny o takim samym charakterze i takich samych walorach, bezpośrednio sąsiadujące z działkami skarżących, zostały przekwalifikowane na tereny przeznaczone pod inwestycje i usługi. Takie działanie organu jest niedopuszczalne i godzi w podstawowe Konstytucyjne prawo własności, prawo równego traktowania wszystkich oraz równej ochrony prawa własności.
Skarżący mają świadomość, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może wprowadzić ograniczenia w zakresie prawa własności nieruchomości, jednakże ograniczenia te nie mogą naruszać konstytucyjnie gwarantowanej równości wobec prawa. Rada gminy, posiadając kompetencje do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu wykonuje w tym zakresie zadania publiczne, dlatego ciąży na niej obowiązek równego traktowania wszystkich podmiotów. Prawo własności nie jest prawem absolutnym i doznaje szeregu ograniczeń, jednakże na tak daleko idące ograniczenia skarżący się nie godzą wobec faktu, że zostali potraktowani w sposób nierówny wobec uprzywilejowanej pozycji inwestora.
Skarżący dostrzegają potrzeby związane z inwestycjami, które przecież co do zasady mają pozytywny wpływ na społeczność lokalną, jednakże nie akceptują polepszania sytuacji jednych przy równoczesnym pogarszaniu sytuacji własnej, co dokonało się bez uzasadnionej logicznie przyczyny.
Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie, co podkreślają, nie jest to czy ustalenia studium i planu są niezgodne z oczekiwaniami skarżących jako właścicieli nieruchomości. Rada Gminy posiada prawo do wprowadzenia na terenie gminy określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, jednakże takie ograniczenie powinny dokonywane proporcjonalnie, w oparciu o lokalne potrzeby, racjonalną gospodarkę przestrzenną, szeroko pojęty interes publiczny czy też zasady bezpieczeństwa. W tym przypadku żadna z tych przesłanek nie zaistniała, a organ wykorzystał swoje władztwo planistyczne w sposób dowolny, przedkładając interes prywatnego inwestora nad indywidualny interes właścicieli sąsiednich nieruchomości. Takie postępowanie organu ma wobec nich charakter dyskryminujący. Zostali potraktowani nierówno w zakresie, w jakim winni być władni do decydowania o przeznaczeniu nieruchomości, podczas gdy inwestor posiadający sąsiednie działki otrzymuje możliwość zagospodarowania przedmiotowego terenu zgodnie z jego wolą, poprzez przekwalifikowanie jego działek na tereny wysoko atrakcyjne, usługowo- inwestycyjne.
W odpowiedzi na powyższą skargę Wójt Gminy M. uznał ją za bezpodstawną, bowiem zaskarżone Studium zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Świadczy o tym m.in. to, że zgodnie z art. 90 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. zostało przedłożone Wojewodzie [...], który w terminie wskazanym w art. 91 ust 1 nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego.
W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi wskazał, że Studium nie kształtuje ich sytuacji jako właścicieli nieruchomości, stąd Skarżący nie wykazali interesu prawnego w rozumieniu art. 101 u.s.g. Jedynie, jak podkreśla, z ostrożności procesowej odnosi się do zarzutów podnoszonych w skardze, uznając je za bezpodstawne.
Jednocześnie Wójt wyjaśnia, iż wbrew twierdzeniom skarżących Studium nie zostało podjęte z naruszeniem wskazanych przez nich przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 1u.p.z.p. , jak również art. 32 Konstytucji RP.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 ust. 1 u.p.z.p., w szczególności poprzez pominięcie w studium warunków wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, Wójt stwierdza, iż wymogi określone tym przepisie mają charakter fakultatywny, a ponadto nie odnoszą się jedynie do dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony oraz stanu systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami. Nie ma wśród nich, wbrew temu co twierdzą skarżący, kryterium w postaci "wniosków składanych przez zainteresowane strony". Uwarunkowania wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zostały przeanalizowane na etapie sporządzania studium i obejmują również tak istotne elementy, które już Skarżący pomijają w treści skargi, jak stan środowiska, w tym stan rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogi ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, warunki i jakość życia mieszkańców, zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia, stan prawny gruntów.
Rada Gminy M., o czym świadczy dokument "Tom I Uwarunkowania Zagospodarowania Przestrzennego Studium Gminy M. [...] " przeprowadziła analizę wszystkich uwarunkowań, na które wskazuje art. 10 ust. 1 u.p.z.p., w tym dokonała szczegółowego rozpoznania istniejącego stanu zagospodarowania terenu oraz rozpoznania stanu prawnego gruntów.
W dalszej części pisma procesowego Wójt podkreśla, traktując tą okoliczność jako istotną dla sprawy, iż istniejące zagospodarowanie działek o przeznaczeniu rolniczym w nie zostały ograniczone. Studium wskazuje docelowe przeznaczenie podstawowe działek należących m.in. do skarżących jako LI - tereny do zalesienia, co jednak nie oznacza, że uprawnienia Skarżących zostało w jakikolwiek sposób ograniczone i nie mogą tych działek wykorzystywać rolniczo.
Działki objęte skargą stanowią grunty rolne, a zgodnie z obowiązującym na dzień uchwalenia Studium miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla pozostałej części terenów Gminy M. zwanym "Planem Przyrodniczym" (Uchwała nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] r.) zostały one objęte zakazem jakiejkolwiek zabudowy. Zgodnie z ustaleniami "Planu Przyrodniczego" w § 2 ust. 1 - "Plan miejscowy określony w § 1 ust. 1 sporządza się w celu przeznaczenia gruntów do zalesienia oraz w celu wprowadzenia zakazu zabudowy (ochrony terenów przyrodniczo cennych)". Dla uzasadnienia swojego stanowiska w tej kwestii Wójt przedstawił przeznaczenie działek objętych skargą, wynikające z Planu Przyrodniczego. Natomiast według Studium kierunek przeznaczenia terenu określono jako "tereny lasów oznaczone w ewidencji gruntów symbolem Ls, a także tereny porośnięte zbiorowiskami o charakterze leśnym nieoznaczone w ewidencji i tereny przeznaczone do zalesiania wraz z polami, ścieżkami, drogami i ciekami powierzchniowymi". Jednocześnie kierując się rozpoznaniem dotychczasowego stanu faktycznego jak i prawnego, dopuściła utrzymanie istniejącego zagospodarowania.
Nie podziela wobec tego twierdzeń zawartych w skardze, iż stan zaproponowany w Studium był dla skarżących nieznany, niepożądany i nieakceptowany, ponieważ przez 5 lat ich działki znajdowały się już w stanie prawnym zakazującym jakiejkolwiek zabudowy i wskazującym docelowe przeznaczenia - zalesienie lub zadrzewienia. Jednocześnie ten stan prawny nie umożliwił prowadzenia przez skarżących gospodarstw rolnych i pobierania unijnych dopłat. Tym samym za nieuzasadnione uznaje zarzuty, iż Rada Gminy M. bez zgody, wiedzy i woli skarżących oraz w sposób nieuprawniony dokonała zmiany sposobu użytkowania działek stanowiących ich własność.
Nie jest również prawdą, że działki te posiadają w pełni rozwiniętą infrastrukturę techniczną i komunikacyjną. Jedynie działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] posiadają dostęp do drogi publicznej, jednak działki te wbrew twierdzeniom skarżących, Rada Gminy M. przeznaczyła w dużej części pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Pozostałe działki nie posiadają dostępu do drogi publicznej, który jest wymagany jako warunek konieczny do zaliczenia działek w poczet działek budowlanych, a tylko działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] sąsiadują z drogą publiczną. Droga ta jednak stanowi drogę wojewódzką nr [...] o klasie technicznej G; na której zgodnie z ustawą o drogach publicznych nie dopuszcza się nowych zjazdów do działek budowlanych. Dlatego właściciele działek objętych skargą nie posiadają w zdecydowanej większości żadnych legalnych zjazdów oraz zgód na obsługę komunikacyjną. Również wskazany w skardze dostęp do systemu kanalizacyjno - wodociągowego nie został przez skarżących potwierdzony stosownymi zgodami wydanymi przez przedsiębiorstwa kanalizacyjno- wodociągowe, a to najprawdopodobniej dlatego, że infrastruktura ta, wbrew twierdzeniom skarżących, znajduje się w znacznej odległości od granic ich działek i nigdy w ich kierunku nie była rozwijana ponieważ działki te nigdy nie były przeznaczone do jakiejkolwiek zabudowy.
Co do kwestii terenów sąsiadujących z działkami skarżących, wskazanymi w "Studium gminy M. [...] " dla funkcji turystyczno – usługowych, Wójt wyjaśnia, iż nieruchomości te posiadają prawnie uregulowanie zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...].
Rada gminy ma prawo do kształtowania polityki przestrzennej w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Przyjęto to prawo nazywać "władztwem planistycznym". Korzystając z tego uprawnienia winna kierować się zachowaniem proporcji pomiędzy oczekiwaniami właścicieli działek a zasadami ochrony ładu przestrzennego oraz zrównoważonego rozwoju rozumianego przede wszystkim jako taki, który integruje działanie polityczne, gospodarze i społeczne, zachowując jednocześnie równowagę przyrodniczą oraz trwałość podstawowych procesów przyrodniczych. Zgodnie z "Tomem II Kierunki Zagospodarowania Przestrzennego" Studium Gminy M. [...] Rada Gminy M. jako podstawowy cel wszystkich określonych w studium kierunków rozwoju wskazała "osiągnięcie zrównoważonego, zharmonizowanego ze środowiskiem naturalnym rozwoju, bazującego na turystyce, umożliwiającego kształtowanie zróżnicowanej pod względem funkcjonalnym przestrzeni wiejskiej, zapewniającej wysoką jakość życia mieszkańców oraz zachowanie lokalnych wartości kulturowych i środowiskowych". Cel ten ma być realizowany między innymi poprzez rozwój bazy turystycznej, skierowanej w szczególności na wypoczynek rodzinny i aktywną turystykę, w tym:
1/ rozbudową bazy noclegowej, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów agroturystycznych, ekoturystycznych (turystyki nastawionej na kontakt turysty z przyrodą w obrębie niezdewastowanych obszarów oraz ze społecznością lokalną, cechującej się aktywnym i dogłębnym zwiedzaniem obszarów o wybitnych walorach przyrodniczych oraz troską o zachowanie harmonii ekosystemów przyrodniczych i odrębności kulturowej lokalnych społeczności) oraz obsłudze turystyki górskiej.
2/ rozbudową bazy gastronomicznej i usługowej, nastawionej na obsługę turystów oraz mieszkańców,
3/ rozbudową bazy sportowej, służącej aktywnemu wypoczynkowi poprzez realizacje stoków i tras narciarskich, szlaków turystycznych - pieszych i rowerowych, tras dojazdy konnej, parków linowych itp,
4/ realizacją planowanych inwestycji gminnych,: kąpieliska w M., parku w M., ścieżek rowerowych, placyków rekreacyjnych służących poprawie dostępności do usług czasu wolnego i zwiększeniu atrakcyjności oferty turystycznej gminy.
Uwzględniając powyższe założenia Rada Gminy M. ustaliła, kierując się zasadą równości wobec prawa, ale również mając na uwadze przede wszystkim wymagania określone w art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że w przedmiotowym obszarze zaproponowane we wnioskach do "Studium Gminy M. [...] " przez właścicieli terenu rozwiązanie kompleksu sportowo- rekreacyjnego wpisze się w cele rozwoju turystyki, poszanowaniu środowiska naturalnego i krajobrazu. Powyższe przekonanie zostało podzielone przez jednostki opiniujące i uzgadniające projekt "Studium Gminy M. [...] ", przy jednoczesnym zdecydowanym wskazaniu ograniczeń w zabudowie, nakazie kompleksowego zagospodarowania oraz kształtowania zabudowy w sposób jak najmniej ingerujący w otaczający krajobraz.
Wobec tego nie można zgodzić się z poglądem Skarżących, iż ich wnioski zostały potraktowane w sposób odmienny, gdyż w istocie dotyczyły dwóch różnych form zagospodarowania. Z jednej strony kompleksowego rozwiązania bazy turystyczno- rekreacyjnej wpisującej się we wszystkie cele określone przez Radę Gminy M. jako istotne dla całego obszaru Gminy M., z drugiej strony indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, które w tym obszarze celom tym zaprzeczało. W żadnym momencie wnioski i uwagi składane przez skarżących nie wskazywały na wolę wspólnego, kompleksowego rozwiązania zagospodarowania w tym obszarze gminy, a wręcz podkreślano, chociażby poprzez treść składanych wniosków i uwag, indywidualny i jednostkowy (ograniczony do własnej działki) charakter zagospodarowania. Komplementarność i niejednolitość w tym obszarze Gminy M. miała istotne znaczenie ze względu na powołany w skardze, a faktycznie istniejący nakaz zachowania powiązań przyrodniczych pomiędzy obszarami Natura 2000 [...] PLH 240006 oraz [...] PLH 240005 dla zachowania drożności łączącego te obszary korytarza spójności obszarów chronionych - korytarza ekologicznego dla migracji zwierząt, w tym w szczególności niedźwiedzia brunatnego, rysia euroazjatyckiego i wilka, wyznaczonego w opracowaniu "Korytarze ekologiczne w województwie [...] - koncepcja do planu zagospodarowania przestrzennego" (CDPGŚ, K. 2007), gdyż jedynie gwarancja komplementarności rozwiązań umożliwiła uzyskanie zgody Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. na zaproponowany w "Studium gminy M. [...] " kierunek zmian w przeznaczeniu terenu.
Dlatego twierdzenie, iż Rada Gminy M. uprzywilejowała właścicieli sąsiednich nieruchomości kosztem Skarżących jest istotnym nadużyciem. Zgłaszając taką tezę Skarżący sugerują, że kosztem nieruchomości wolnych od zabudowy w obszarze całej gminy uprzywilejowano właścicieli nieruchomości, które zostały wskazane pod zabudowę w obszarze całej gminy. Twierdzenia takie są oczywiście błędne.
Rada Gminy M. została zobowiązana ustawowo do określenia w pierwszej kolejności celów i kierunków zmian przy poszanowaniu zasad ładu przestrzennego oraz zrównoważonego rozwoju, a następnie na podstawie tak przyjętych celów do oceny zasadności przedstawionych wniosków, a nie odwrotnie. Założenie, że to wniosek właściciela przesądza o formie zagospodarowania zaprzecza idei "władztwa planistycznego" wyrażonego w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wniosek lub uwaga do studium jest istotną przesłanką inspirującą działania lecz w granicach kierunku zmian określonych przez radę gminy, jako realizującej w równym stopniu zarówno interes publiczny, interes ogółu społeczności oraz interes prywatny.
Kwestionowanie przez stronę skarżącą rozstrzygnięcia wniosków i uwag przez Wójta Gminy M. w zakresie uwag do studium, jak wynika to z art. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Uwagi takie jak wynika z jednoznacznego stanowiska w orzecznictwie mogą stanowić przedmiot kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny jedynie w ramach oceny legalności uchwały w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaskarżonej w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Dlatego zarzut taki nie możne być podniesiony jako przyczyna stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej uchwalenia studium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie z kolei do art. 147 § 1 p.p.s.a sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rada Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. (dalej: Studium), niewątpliwie mieszcząca się w pojęciu "aktu organu samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej" innego, niż akt prawa miejscowego.
Badając formalną dopuszczalność wniesionych skarg wskazać należy, iż z mocy art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1515 ze zm., dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W myśl z kolei art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (por. też uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07).
W pierwszej kolejności tut. Sąd rozważył zatem czy skargi poprzedzone zostały wniesieniem do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz czy skargi wniesione zostały przez skarżących w przewidzianym prawem terminie. Zdaniem składu orzekającego wymogi te zostały w niniejszej sprawie dochowane, skargi zostały bowiem poprzedzone stosownym wezwaniem i wniesione zostały z zachowaniem ustawowego terminu.
Skargi zostały wniesione na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Analiza postanowień art. 101 ust. 1 u.s.g. prowadzi do wniosku, iż skuteczne złożenie skargi wymaga spełnienia dwu zasadniczych przesłanek: po pierwsze – skarżący musi wykazać naruszenie interesu prawnego uchwałą (zarządzeniem); po drugie – uchwała (zarządzenie) powinna pozostawać "w zakresie władzy publicznej". Niespełnienie tych przesłanek (jednej bądź obu) wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez sąd administracyjny, przy czym nie jest do końca jasne czy sąd skargę obarczoną taką wadę powinien oddalić czy też ją odrzucić. Jak się wydaje, po nowelizacji art. 58 p.p.s.a. polegającej na wprowadzeniu w ust. 1 tego artykułu pkt. 5a kwestia ta została przesądzona w odniesieniu do niewykazania naruszenia interesu prawnego. Sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepis szczególny, w tym przypadku art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego, wobec tego w przypadku niewykazania tego (takiego) interesu skarga podlega odrzuceniu.
W ocenie składu, co do skargi wniesionej przez Skarżących I brak jest podstaw do przyjęcia, iż Studium narusza ich interes prawny z następujących względów.
Istotą interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której można wywodzić swoje uprawnienia. W judykaturze podkreśla się aktualność interesu prawnego, istniejącego obiektywnie w dniu wejścia w życie zaskarżonego aktu, bądź najpóźniej w chwili złożenia skargi. Interes prawny powinien być indywidualny, własny i skonkretyzowany, wynikający z określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego zaskarżony akt. Interes prawny, którego istnienie umożliwia przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu wnoszącego skargę. Oznacza to, że stronie skarżącej powinno przysługiwać konkretne prawo podmiotowe o charakterze prywatnoprawnym, bądź publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa materialnego, które najpóźniej w dniu wniesienia skargi zostało naruszone zaskarżonym aktem. Jak jednolicie przyjmuje się w judykaturze skarżący wnosząc skargę musi wykazać, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie negatywnie wpływa na jego sytuację prawną, np. pozbawia go pewnych uprawnień, czy też uniemożliwia ich realizację.
W niniejszej sprawie wnosząc skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. należałoby zatem wykazać, że zaskarżona uchwała godzi w sposób bezpośredni w interes prawny lub uprawnienie skarżącego powodując, że jego sfera prawna w wyniku przyjęcia przedmiotowej uchwały zostanie ograniczona, ze wskazaniem konkretnej normy prawa materialnego, z której uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony.
W świetle powyższego przepisu przesłanką do merytorycznej oceny przez sąd zaskarżonego aktu jest naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia przysługującego skarżącemu. Strona skarżąca musi zatem nie tylko wykazać się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także naruszeniem któregoś z nich. Posiadanie interesu prawnego przy próbie zakwestionowania uchwały rady gminy, oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Interes, o którym mowa w powołanym przepisie musi być konkretny i realny, a związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożonych obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się również, że o naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu powołanego przepisu rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1305/09, dostępny w internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem zaskarżonej do Sądu I instancji uchwały jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Uchwała w przedmiocie studium nie jest aktem prawa miejscowego, jest aktem polityki, aktem prawa wewnętrznego wiążącym organ stanowiący przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tych względów postanowienia studium tylko w wyjątkowych sytuacjach mogą naruszać interes prawny członka wspólnoty samorządowej. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych wskazuje, iż zdarzają się przypadki uznania posiadania legitymacji skargowej z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest uchwała w przedmiocie studium, niemniej jednak powyższe należą do niezwykle rzadkich. Podkreśla się, że studium nie kształtuje sposobu korzystania z własności, ale wiążąc radę gminy pośrednio może wpływać na interes prawny właścicieli nieruchomości objętych postanowieniami studium. Przyjmuje się zatem, że inne niż poprzednie przeznaczenie nieruchomości w studium i powiązane z nimi nakazy i zakazy, jedynie mogą stanowić o naruszeniu interesu prawnego, przy czym kwestia ta winna podlegać wnikliwemu rozważeniu w konkretnej sytuacji. Z tego też względu wykazanie, że uchwała w przedmiocie studium narusza interes prawny lub uprawnienie właścicieli gruntu jest utrudnione.
W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Studium nie narusza interesu prawnego skarżącego, bowiem nie zmienia w żaden sposób przeznaczenia terenu, na którym działki ich są zlokalizowane. Tak przed przyjęciem Studium , jak i po jego uchwaleniu nie nastąpiła zmiana ich statusu prawnego, w szczególności co do możliwości zabudowy. Naruszeniem interesu prawnego nie jest brak zmiany przeznaczenia działek, nawet jeśli jest to wbrew woli i intencjom ich właścicieli. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że Skarżący I próbują szukać uzasadnienia dla swoich roszczeń w tym względzie z bezprawnych działań polegających na nielegalnej zabudowie działek.
Wobec powyższego nie mogły znaleźć aprobaty zarzuty naruszenia przepisów art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 32 Konstytucji RP. Skoro bowiem nie doszło do wykazania naruszenia konkretnego, aktualnego interesu prawnego skarżącego, opartego na konkretnym przepisie prawa materialnego, to odrzucenie przez Sąd skargi nastąpiło bez badania czy ewentualnie przy uchwalaniu Studium doszło do naruszenia zasad i trybu jego sporządzania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, niniejszą skargę odrzucił.
Rozpatrując skargę wniesioną przez drugą grupę osób kwestionujących Studium (Skarżący II) Sąd przyjął, iż mają oni interes prawny w sprawie stanowiącej przedmiot Studium i tym samym mogło dojść do jego naruszenia postanowieniami tego aktu jednocześnie uznając, że naruszenie to mieściło się w granicach "władztwa planistycznego" przysługującego Gminie na etapie sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Jak wynika z analizy akt sprawy, w szczególności z regulacji zawartych w "Planie Przyrodniczym", działki należące do skarżących, które do tej pory (tj. do przyjęcia Studium) były przeznaczone m.in. na łąki, pastwiska, zieleń śródpolną, uprawy rolne, zadrzewienia i zakrzewienia, natomiast według Studium kierunek przeznaczenia terenu określono jako "tereny lasów oznaczone w ewidencji gruntów symbolem Ls, a także tereny porośnięte zbiorowiskami o charakterze leśnym nieoznaczone w ewidencji i tereny przeznaczone do zalesiania wraz z polami, ścieżkami, drogami i ciekami powierzchniowymi".
Zważywszy na związek zachodzący między studium a mpzp (stosownie do art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych), przeznaczenie terenu, na którym są zlokalizowane działki skarżących, na zalesianie (do zalesiania) będzie skutkowało przyjęciem analogicznych postanowień w mpzp Gminy M..
Taka zmiana przeznaczenia działek, zdaniem Sądu, ze względu na inny ich status prawny po przyjęciu mpzp, może spowodować określone konsekwencje prawne dla Skarżących będących ich właścicielami, zwłaszcza jeśli chodzi o grunty rolne na które pobierają oni dopłaty unijne.
Jednocześnie, w świetle akt sprawy, wyjaśnień udzielonych przez Gminę w odpowiedzi na skargę oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uznać przyjdzie, iż Rada Gminy M. w zakresie objętym skargę złożona przez grupę mieszkańców Gminy określonych jako Skarżący II, nie naruszyła w sposób istotny zasad sporządzania studium, trybu jego sporządzania, a także właściwości organów w tym zakresie, co stanowiłoby powód do stwierdzenia nieważności tegoż aktu w świetle art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Wbrew zarzutom podnoszonym w skardze nie miało miejsca naruszenia art. 10 ust. 1 u.p.z.p. poprzez pominięcie w studium warunków wynikających z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, Wynikające z tego przepisu uwarunkowania, przy czym nie tylko wskazane przez skarżących zostały przeanalizowane na etapie sporządzania studium. W wyniku analizy uznano, iż nie ma podstaw do zrealizowania wniosków skarżących o przekwalifikowanie posiadanych przez nich działek rolnych na budowlane bądź rekreacyjne. Działki te, co należy podkreślić, były już objęte zakazem zabudowy na mocy postanowień "Planu Przyrodniczego". Przeznaczenie działek do zalesiania pozostaje zgodne z kierunkami zagospodarowania przestrzennego Gminy, określonymi w Studium.
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił oddalić drugą ze skarg, wniesiona przez Skarżących II, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło