II SA/Gl 1437/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi U.K.- H. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę. Pismem z dnia 28 marca 2013 r. U. K.-H., wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej zwanej k.p.a., wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą "A" Sp. z o.o. w P. pozwolenia na budowę oraz wykonanie robót budowlanych dla realizacji inwestycji pod nazwą "[...]", zlokalizowanej w Z, ul. [...] (działki nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 i 14). Powołując się na pismo z Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 20 marca 2013 r., do którego została dołączona kopia w/w decyzji, wnioskodawczyni wskazała, że nie była zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, mimo że przysługiwał jej tytuł własności do działki, na której wybudowano kolektor. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z., działając na podstawie art. 149 § 3 i § 4 k.pa., art. 150 § 1 k.p.a w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, że wskazany w art. 148 § 2 k.p.a. termin do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania nie został przez U. K.-H. zachowany. Jak wynika bowiem ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w dniu 12 kwietnia 2012 r. odbyła się wizja w terenie, podczas której omówiono przebieg budowanego kolektora kanalizacji deszczowej i lokalizację kamieni granicznych, zgodnie z aktualnym na ten dzień stanem własności. W wizji tej uczestniczyła m.in. U. K.-H. Notatka służbowa o podejmowanych wówczas czynnościach została wysłana wnioskodawczyni wraz z pismem z Urzędu Miejskiego w Z. z dnia 22 czerwca 2012 r. informującym o budowie kolektora. Nadto, w piśmie z dnia 4 maja 2012 r. inwestor "A" Sp. z o.o. w P. poinformował m.in. U. K.-H., że realizuje przedmiotową inwestycję, na podstawie wskazanej na wstępie prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. W świetle tych okoliczności organ pierwszej instancji uznał, że termin do złożenia przez U. K.-H. rozpoznawanego podania o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg dnia 22 czerwca 2012 r. W zażaleniu na to postanowienie U. K.-H. wskazała na naruszenie przez organ art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1,3,4 i 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że powzięła ona informację o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę w dniu [...] r. oraz uznanie, że nie występują przesłanki pozwalające na wznowienie postępowania. Nadto, podniosła zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 11 k.p.a. z uwagi na nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w celu ustalenia istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1,3,4, i 5 k.p.a. oraz art. 157 k.p.a w zw. z art. 156 k.p.a. i następne. Zdaniem U. K.-H. organ pierwszej instancji chcąc uniknąć merytorycznego rozpoznania jej wniosku, wskazując na normę art. 148 § 2 k.p.a., pominął treść art. 145 § 1 pkt 1,3,4, i 5 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a. w zw. z art. 157 k.p.a. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 768/12, wnosząca zażalenie wskazała, że za dowiedzenie się o decyzji nie można uznać okoliczności powzięcia wiadomości wyłącznie o dacie jej wydania, numerze i sprawie, której dotyczy. Informacje te nie mówią bowiem wszystkiego o wydanym rozstrzygnięciu. Nadto, zwróciła uwagę, że organ nie przeprowadził dowodu z odpisu ksiąg wieczystych dla działek objętych tych postępowaniem administracyjnym. Podjęcie czynności w tym zakresie oznaczałoby wydanie innego rozstrzygnięcia. Według U. K.-H. decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Wojewoda [...] zażalenia tego nie uwzględnił i postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania obliguje organ do zbadania w pierwszej kolejności terminowości wniosku, czy pochodzi on od strony postępowania oraz czy żądanie oparte jest na jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. Etap ten kończy się wydaniem przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ bada zaistnienie przesłanek wznowienia prowadząc w tym zakresie postępowanie dowodowe. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z regulacją art. 148 §2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Podał, że treść wniosku U. K.-H. wskazuje, że powzięła ona informację o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z pisma Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] r. do którego dołączono kopię tej decyzji. Tymczasem analizując akta sprawy organ ustalił, że U. K.-H. dowiedziała się o spornej decyzji z pisma "A" Sp. z. o.o. w P. z dnia [...] r., uszczegółowionego pismem z Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] r. nr [...]. Wobec tego uchybiła ona terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ ponownie wyjaśnił, że badanie zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 k.p.a. może mieć miejsce dopiero, gdy wydane zostanie postanowienie o wznowieniu postępowania. Nadto, organ nie może analizować w postępowaniu wznowieniowym czy istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 k.p.a. Łącznie tych dwóch trybów nadzwyczajnych jest bowiem niedopuszczalne. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach U. K.-H. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 148 k.p.a. w zw. z art.147 k.p.a. (zdanie drugie) i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że uchybiła ona miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazała na niezastosowanie przez organ art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1,2,5 k.p.a. i art. 146 § 1 k.p.a. i brak wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Ponowiła także zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 11 k.p.a. z uwagi na nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w celu ustalenia istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1,3,4, i 5 k.p.a. W uzasadnieniu skargi zwróciła uwagę, że organy nie udowodniły, w jakiej dacie zostało jej doręczone pismo "A" Sp. z o.o. w P. z [...] r. Nadto, w piśmie tym podana jest jedynie ogólna informacja o wydaniu jakieś decyzji z dnia [...] r. nr [...], zaś notatka służbowa z dnia 12 kwietnia 2012 r. nie wskazuje, że przedmiotem wizji była budowa kolektora wodnego, w oparciu o treść jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Skarżąca zaakcentowała że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych z art. 148 k.p.a wynika, że miarodajnym dla rozpoczęcia miesięcznego biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Wskazała również, że w sprawie występują przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu (art. 145 § 1 pkt 1,2 i 5 k.p.a.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2014 r. skarżąca podtrzymała skargę oświadczając, że notatka urzędowa z dnia 12 kwietnia 2012 r. nie odzwierciedla stanu faktycznego sprawy, gdyż w trakcie wizji w terenie nie było mowy o budowie kolektora. Skarżąca wyjaśniła, że pismo inwestora z dnia 4 maja 2012 r. oraz pismo z Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] r. otrzymała po marcu 2012 r., kiedy to Wojewoda [...] wydał decyzję dot. zgody na wejście na jej działkę. Nie potrafiła powiedzieć, czy znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia 4 maja 2012 r. jest identyczne jak to, które otrzymała. Dodatkowo poinformowała, że na skutek jej wniosku o stwierdzenie nieważności spornej decyzji Wojewoda [...] dnia [...] r. wydał rozstrzygniecie, od którego skarżąca wniosła odwołanie. Postępowanie odwoławcze nie zostało jeszcze zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli pozostaje legalność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., w którym odmówił on wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na nadbudowę kolektora deszczowego DN1500 odprowadzającego wody opadowe do rzeki R. wraz z przebudową sieci kanalizacji sanitarnej w Z. przy ul. [...]. Rozważając zarzuty podniesione w skardze Sąd stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie bowiem, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Na wstępie należy zaznaczyć, iż postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. W punkcie wyjścia rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji zachodzi w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 295 i nast. wraz z cytowaną tam literaturą). Należy jednak zastrzec, co istotne w przedmiotowej sprawie, iż samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania. O wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe, bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Na tym etapie postępowania wbrew żądaniom skarżącej nie bada się merytorycznie przesłanek wznowienia postępowania. Organ po otrzymaniu podania jest zatem zobligowany do ustalenia, czy wniesione ono zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych. Oprócz ustalenia czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania organ administracji ma obowiązek badać również kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu do złożenia podania. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2000 r. sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 3 k.p.a. może zatem nastąpić z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Podkreślić jednak należy, iż wskazanie podstawy wznowienia postępowania nie polega wyłącznie na wskazaniu odpowiedniego przepisu, lecz na przywołaniu okoliczności faktycznych odpowiadających wskazanej podstawie wznowienia. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczy się od dnia w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Organ administracji jest zobowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych ( por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1585/11, LEX nr 1367334). To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Zachowanie terminu musi być udowodnione przez stronę. Nie zwalnia to jednak organu administracji, stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii. W rozpoznawanej sprawie pozostają ze sobą sprzeczne dwa stanowiska. Stanowisko skarżącej, według którego wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania powzięła dopiero po otrzymaniu pisma z dnia [...] r. do którego załączona byłą decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r.. Natomiast zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy obstają przy stanowisku, że skarżąca o okolicznościach na które powołuje się we wniosku dowiedziała się z chwilą otrzymania pisma od inwestora "A" z dnia [...] r. stanowiącego odpowiedź na pismo skarżącej, a z treści którego wynikało, że budowa kolektora deszczowego odbywa się na podstawie decyzji prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. , nadto wskazującego również na planowane spotkanie w celu okazania granic nieruchomości i potwierdzenia, że inwestycja jest realizowana zgodnie z decyzją. Zdaniem organów skarżąca informację na temat przedmiotowej inwestycji uzyskała również z treści pisma Naczelnika Wydziału Inwestycji informującego o przeprowadzonej w dniu 12 kwietnia 2012r. wizji w terenie do którego załączono mapę na której naniesiono lokalizację kanalizacji deszczowej i kolektora. Zatem miarodajnym dla rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Sąd w pełni podziela stanowisko organów zgodnie z którym skarżąca już w 2012r. posiadała wiedzę nie tylko dotyczącą daty i numeru wydanej decyzji pozwalającej na budowę kolektora, ale również informacje w zakresie lokalizacji tej inwestycji oraz przebiegu prac. Skarżąca nie kwestionowała faktu doręczenia jej przedmiotowych pism oraz ich treści. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że o postępowaniu w wyniku którego wydano pozwolenie na budowę kolektora deszczowego, skarżąca dowiedziała się dopiero w momencie doręczenia jej w marcu 2013r. pisma Prezydenta Miasta Z. do którego dołączona była przedmiotowa decyzja. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie skarżąca posiadała wiedzę o istnieniu okoliczności wskazanych we wniosku w okresie znacznie przekraczającym miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Świadczy o tym ewidentnie treść wskazanych przez organ pism zawierających informacje w tym zakresie. Przyjąć zatem należy, że skarżąca składając wniosek o wznowienie postępowania z dnia 28 marca 2013r. uczyniła to z przekroczeniem terminu jednego miesiąca liczonego od daty, w której dowiedział się okolicznościach na które powołuje się we wniosku. W świetle powyższego podnoszony przez skarżącą zarzut dotyczący braku udziału w postępowaniu mający stanowić podstawę do wznowienia postępowania nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na niedopuszczalność jego merytorycznego rozpoznania. Jako niezasadny Sąd uznał również zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia istnienia innych przesłanek wznowieniowych. Na marginesie wskazać należy, że zastrzeżenia skarżącej co do przebiegu granic działek objętych przedmiotową inwestycją powinno być rozstrzygnięte w toku postępowania rozgraniczającego. Natomiast zarzut dotyczący wydania pozwolenia na budowę na gruncie, którego właściciel nie wyraził na to zgody może stanowić ewentualny zarzut w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji, które to postepowanie jak wynika z oświadczenia skarżącej zostało już przez nią zainicjowane. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.