II SA/Gl 1478/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi E.F. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o ruchu drogowym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. uchyla decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W związku z kontrolą przeprowadzoną w dniu [...] r., decyzją z [...] r r., nr [...] r Naczelnik Urzędu Celnego w K. nałożył na E.F. karę pieniężną w wysokości [...] r zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Decyzja ta została doręczona stronie z pominięciem pełnomocnika. W wyniku odwołania wniesionego przez pełnomocnika, postanowieniem z [...] r r., wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu stwierdzono, że skoro decyzja nie została skutecznie doręczona, to nie wiąże, zatem nie jest dopuszczalne wniesienie odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego. Zwracają akta organ II instancji zalecił prawidłowe doręczenie decyzji. Pismem z [...] r r. pełnomocnik strony zwrócił się do organu I instancji o przesyłanie korespondencji kierowanej do pełnomocników na adres siedziby przedsiębiorcy. Wbrew zaleceniu organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Celnego w K. wydał [...] r r. koleją decyzję w sprawie (nr [...] r), którą w związku z kontrolą w dniu [...] r r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie [...] r zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Przesyłkę skierowano imiennie do przedsiębiorcy na adres siedziby, została odebrana [...] r r. Od decyzji zostało wniesione odwołanie pismem z [...] r r., zakwestionowano w nim zasadność nałożenia kary, zwrócono także uwagę na doręczenie decyzji z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. Pełnomocnicy strony stwierdzili, że decyzja została im przekazana w dniu [...] r r. Postanowieniem z [...] r r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania. Skarga na to postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 marca 2012 r., sygn. II SA/Gl 32/12. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 listopada 2013 r., sygn. II GSK 1072/12. NSA stwierdził, że nie podziela stanowiska sądu I instancji, że wadliwe doręczenie decyzji, z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. nie miało wypływu na wynik sprawy, skoro odwołanie zostało uznane za spóźnione. Ponownie rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 24 lutego 2014 r., sygn. II SA/Gl 82/14 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przyjmie, że brak jest podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponownie orzekając w sprawie Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r r. W uzasadnieniu podał, że odwołanie jest niedopuszczalne, albowiem decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego na skutek wadliwego jej doręczenia bezpośrednio stronie, z pominięciem pełnomocników. Taka decyzja nie rodzi skutków prawnych i nie można od niej wnieść skutecznie odwołania. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił organom, że dopuściły do wydania w jednej sprawie dwóch decyzji o identycznej treści. Organ odwoławczy naruszył art. 134 k.p.a. przyjmując niewprowadzenie decyzji do obrotu. Nie zrealizowano także zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 24 lutego 2014 r., sygn. II SA/Gl 82/14. Naruszono art. 40 § 2 k.p.a. przyjmując bezzasadnie, że osoba odbierająca decyzję była do tego upoważniona przez pełnomocnika strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W stosunku do decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r r. strona złożyła [...] r r. wniosek o wznowienie postępowania. Prawomocnym wyrokiem z 5 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Gl 71/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienia organów obu instancji orzekające o odmowie wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej, a nadto uchylił także postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] r r. o niedopuszczalności odwołania od decyzji z [...] r r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że nie podziela stanowiska organów, jakoby decyzja z [...] r r. nie weszła do obrotu prawnego i dlatego w sensie prawnym nie istnieje. Dla stanowiska takiego nie jest uzasadnieniem art. 110 w zw. z art. 40 § 2 kpa. Z pierwszego z tych przepisów wynika jedynie, że przed doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji organ nie jest nią związany. Nie oznacza to jednak wcale, że decyzja taka, wydana i podpisana przez właściwy organ, w ogóle nie posiada bytu prawnego. Także wadliwe doręczenie decyzji, z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. skutku takiego nie rodzi, zwłaszcza że skarżący i pełnomocnicy faktu doręczenia decyzji nie kwestionowali, zarzucając jedynie wadliwość tego doręczenia. Niewłaściwe doręczenie decyzji mogłoby mieć znaczenie wówczas, gdyby z tego powodu pełnomocnik skarżącego z jej treścią się nie zapoznał lub zapoznał się z opóźnieniem i z tego powodu uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżącego nie kwestionował faktu doręczenia decyzji, a nadto wniósł od niej odwołanie w terminie. Odwołanie to powinno zatem zostać rozpoznane. Sąd zwrócił uwagę, że zaakceptowanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania skutkowałoby pozostawieniem bez rozpoznania prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 6 maja 2010 r. i w konsekwencji uznaniem sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje rozstrzygające co do istoty sprawę naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z realizowanym przez skarżącego w dniu 19 grudnia 2007 r. przewozem. Po rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] r r. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] r r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Skarga na tę decyzję została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 września 2014 r., sygn. II SA/Gl 1450/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji, która w ocenie organu nie weszła do obrotu prawnego na skutek wadliwego jej doręczenia stronie, z pominięciem pełnomocnika. Skutki takiego wadliwego doręczenia były przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w prawomocnym wyroku z 5 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Gl 71/12, którym uchylono m. in. właśnie analogiczne postanowienie z 28 października 2010 r. Sąd podziela stanowisko zajęte w tym wyroku, że wadliwe doręczenie decyzji nie jest podstawą do uznania, że decyzja nie istnieje. Należy odróżnić sytuację, gdy decyzja w ogóle nie zostanie przez organ komukolwiek doręczona od przypadku, gdy doręczenie zostanie dokonane w sposób wadliwy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w wyroku z 19 listopada 2013 r., sygn. II GSK 1072/12, że zasady regulujące doręczanie pism mają na celu gwarancję praw procesowych strony i ochronę przed nadużyciami ze strony organów administracji publicznej, a każda sytuacja naruszenia przepisów regulujących doręczenia winna być oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności i skutków procesowych dla strony. Znamienne jest przy tym, że w uzasadnieniu tego wyroku NSA, zasadnie podzielając stanowisko, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne, nie stwierdził, że tak doręczone rozstrzygnięcie nie istnieje i nie wywołuje skutków prawnych. Bezskuteczność doręczenia nie może rodzić negatywnych skutków dla strony i może być podnoszona przez stronę jako argument przeciwko decyzji, przemawiający za jej wydaniem z naruszeniem przepisów postępowania. Stwierdzona w niniejszej sprawie wadliwość doręczenia decyzji organu I instancji z [...] r r. stanowiła podstawę do zakwestionowania przez sądy w prawomocnych wyrokach dopuszczalności wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji należy przyjąć, że odwołanie od decyzji zostało złożone w terminie. Strona nie kwestionowała faktu wydania decyzji, kwestionowała natomiast jej zasadność i prawidłowość, w tym prawidłowość doręczenia, wnosząc odwołanie. Powinno ono zostać rozpoznane. Wydanie w takiej sytuacji postanowienia o niedopuszczalności odwołania narusza art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że na tej podstawie konieczne jest objęcie rozstrzygnięciem także decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r r., orzekającej o nałożeniu kary pieniężnej. W wyniku prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 71/12 doszło bowiem do rozpoznania odwołania od decyzji z 6 maja 2010 r., a organ odwoławczy wydał ostateczną decyzję w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, skarga na tę decyzję została oddalona nieprawomocnym wyrokiem. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostaje obecnie ostateczna decyzja rozstrzygająca sprawę. Jej legalność jest przedmiotem kontroli sądu II instancji i w ramach tego postępowania rozstrzygnie się kwestia przedmiotowej kary. Rozpoznając odwołanie od kolejnej wydanej w sprawie decyzji z [...] r r. organ odwoławczy musiałby okoliczność tę uwzględnić, jako przeszkodę do ponownego orzekania w sprawie już zakończonej decyzją ostateczną. Stanowi to uzasadnienie dla objęcia wyrokiem przez Sąd w niniejszej sprawie także decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] r r. jako wydanej w granicach sprawy, wyznaczonych przez jej przedmiot. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia o niedopuszczalności odwołania i o uchyleniu decyzji organu I instancji. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.